ABŞ olmadan NATO dağılır və məsələ təkcə silahda deyil Reuters

NATO-nun Avropa üzvləri ABŞ-ın təhlükəsizlik sahəsində rolunun əhəmiyyətli dərəcədə azalacağı ssenariyə getdikcə daha ciddi hazırlaşırlar. Bununla yanaşı, Alyans hələ də ABŞ-ın komandanlıq, koordinasiya və dəstək sistemlərindən kritik dərəcədə asılı olaraq qalır ki, bu da Avropanın təhlükəsizliyi üçün ciddi çağırışlar yaradır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə keçmiş Britaniya hərbçisi, jurnalist və hərbi analitik Peter Apps "Reuters" üçün məqaləsində yazır.

Müəllif qeyd edir ki, Vaşinqtonla Avropadakı müttəfiqlər arasında münasibətlərin dəyişməsinin növbəti əlamətlərindən biri NATO müdafiə nazirlərinin Brüsseldə keçirilən görüşü olub. Görüşdən az əvvəl ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset Alyansın Avropa üzvlərini "başqalarının hesabına yaşayanlar" kimi tənqid edib və ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğunun gələcəkdə azaldılacağını bildirib.

Apps ABŞ ilə Avropa arasında fikir ayrılıqlarını göstərən daha bir neçə nümunə təqdim edir. Onların sırasında ABŞ-ın qitədəki hərbi iştirakının mərhələli şəkildə azaldılması prosesi də yer alır.

Müəllifin sözlərinə görə, Ukraynanın əsasən Avropa tərəfdaşlarının dəstəyi ilə uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları və raketlərdən səmərəli istifadə etməsi Avropa ordularının öz imkanlarına inamını artırıb. Ukraynada əldə olunan təcrübə artıq NATO-nun 2029-cu ilədək nəzərdə tutulan yeni müdafiə planlarının hazırlanmasında nəzərə alınır. Alyansın hərbi planlaşdırıcılarının qiymətləndirməsinə əsasən, həmin vaxta qədər Rusiya şərq cinahı üçün yenidən ciddi təhlükə yaratmaq potensialını bərpa edə bilər.

Bununla belə, Apps vurğulayır ki, əsas problem hələ də həllini tapmayıb. O, Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun baş elmi əməkdaşı Ruben Stüartın fikirlərinə istinad edir. Stüart bildirir ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avropanın müdafiə sistemi tarixən ABŞ-ın hərbi və texnoloji imkanları üzərində qurulub.

"Avropanın müdafiə planlaşdırılmasının böyük hissəsində qəbul edilən əsas fərziyyə ondan ibarət idi ki, ABŞ-ın təminat imkanları komandanlığın, inteqrasiyanın və əməliyyat əhatəsinin əsasını təşkil edir. Əslində, ABŞ-ın iştirakı Alyansın əməliyyat sistemidir. O, müşahidə vasitələrini zərbə imkanları ilə birləşdirir, fəaliyyətləri sinxronlaşdırır, həmçinin məlumat, rabitə və planlaşdırma arxitekturasını təmin edir", deyə Stüart bildirib.

Apps əlavə edir ki, Avropa rəsmiləri Vaşinqtonun ABŞ-ın bu il İrana endirdiyi zərbələr zamanı hədəflərin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayan "Maven Smart System" informasiya sisteminin məlumat axınlarına müttəfiqlərin çıxışını getdikcə daha çox məhdudlaşdırmasından narahatdırlar. Müəllif qeyd edir ki, eyni zamanda heç kim ABŞ-ın gələcək administrasiyasının yeni genişmiqyaslı böhran zamanı necə davranacağını dəqiq proqnozlaşdıra bilmir.

Aydın