Icma.az
close
up
RU
ABŞ “Şaquli Dəhliz”lə Azərbaycan qazına veto qoyub ŞƏRH

ABŞ “Şaquli Dəhliz”lə Azərbaycan qazına veto qoyub ŞƏRH

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Analitik vurğulayıb ki, Vaşinqtonun siyasi məntiqi başqa istiqamətdə hərəkət edir

“Avropa isə Azərbaycanı tamam başqa prizmadan görür. Avropa İttifaqı üçün TAP və TANAP sadəcə boru kəmərləri deyil, yeni enerji balansının təməl dayaqlarıdır”

Avropanın enerji dairələrində "Şaquli Dəhliz" ideyası ilk dəfə ortaya atılanda bu layihə sırf praqmatik addım kimi qarşılanmışdı. Yunanıstan, Bolqarıstan, Rumıniya və Moldova Avropaya qaz tədarükünü siyasi diktə ilə deyil, bazar prinsipləri əsasında təmin edəcək marşrut qururdu. Lakin 2025-ci ilin payızında bu incə tənzimlənmiş mexanizm gözlənilmədən Vaşinqton tərəfindən dayandırıldı.

ABŞ-nin gətirdiyi arqumentlər o qədər açıq səsləndi ki, arxasındakı niyyəti gizlətmək artıq mümkünsüz idi. Amerika tərəfi öz şirkətləri üçün Ukraynanın maye qaz bazarına eksklüziv giriş tələb etdi. Əslində bu, Avropaya onun enerji təhlükəsizliyi üçün təqdim olunmuş hesab idi. Amma məsələ təkcə bununla bitmir. Vaşinqtonun əsas məqsədi 2025-2026-cı ilin qışı ərəfəsində Dunaydan Balkanlara qədər olan məkanda öz maye qazının prioritetini möhkəmləndirməkdir. ABŞ yaxşı görür ki, "yaşıl keçid" şüarlarına baxmayaraq, Avropada qaz tələbatı sabit qalır, Rusiyaya alternativ boru kəmərləri isə məhduddur. Məhz bu şəraitdə Azərbaycan ön plana çıxır. Çünki o, sabitlik, rəqabətədavamlı qiymət və siyasi asılılıqdan uzaq yeganə təchizatçıdır.

Siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu deyib ki, yunan rəsmiləri ehtiyatla danışsalar da, faktiki olaraq təsdiqlədilər ki, ABŞ "Şaquli Dəhliz"lə Azərbaycan qazının tranzitinə veto qoyub. Onun sözlərinə görə, səbəb sadədir: "TAP xətti ilə Yunanıstana gələn qazın maya dəyəri Amerika maye qazından xeyli ucuzdur. Bu, Vaşinqton üçün ağrılı məqamdır, xüsusilə də ABŞ Şərqi Avropa qaz bazarında üstünlüyü ələ keçirmək istəyərkən. Əlavə olaraq, ABŞ strukturları "Azərbaycan qazına guya rus qazının qarışdırıldığı" versiyasını dövriyyəyə buraxaraq vəziyyəti qızışdırmağa cəhd etdilər. Lakin bu iddia tezliklə iflasa uğradı. Avropa Komissiyası açıqladı ki, belə "qarışıq" texniki cəhətdən mümkün deyil və bu barədə heç bir sübut yoxdur.

Avropa analitik mərkəzləri xatırladır ki, Azərbaycan hər il 25 milyard kubmetrdən çox qaz və 24 milyon tonadək neft hasil edir. Ölkə təkcə özünü təmin etmir, həm də onilliklərdir Avropaya alternativ enerji mənbəyi təqdim edərək bazarı sabit saxlayır. SOCAR hazırda Avropaya hər il təxminən 10 milyard kubmetr qaz nəql edir, TAP-ın ötürücülük gücünün yaxın illərdə 20 milyarda çatdırılması isə Cənubi Avropanın enerji arxitekturasında tamamilə yeni mərhələ açacaq".

Analitik vurğulayıb ki, Vaşinqtonun siyasi məntiqi başqa istiqamətdə hərəkət edir: "ABŞ, Avropaya ən iri maye qaz tədarükçüsü kimi, boru kəməri ilə gələn hər cür rəqabəti minimuma endirmək niyyətindədir. Çünki boru ilə qaz nəqli həm ucuz, həm sabit, həm də texnoloji cəhətdən etibarlıdır. Rusiya qaz ixracının 2021-ci ildəki 140 milyard kubmetrdən 2025-ci ildə 50 milyarda enəcəyi gözlənildiyi bir vaxtda Azərbaycan üçün yeni imkan pəncərəsi açılır. ABŞ isə bunu öz iqtisadi maraqlarına təhdid kimi qiymətləndirir. Afinada "Naftoqaz" və "Atlantic-See LNG Trade" arasında imzalanmış saziş Vaşinqton üçün təzyiq vasitəsinə çevrildi. Müqavilə Ukraynaya Amerika maye qazının məhz "Şaquli dəhliz" infrastrukturu vasitəsilə çatdırılmasını nəzərdə tutur. Beləliklə, əvvəllər Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi üçün nəzərdə tutulan marşrut indi ABŞ-nin maye qaz terminallarını yükləmək üçün alətə çevrilib. Siyasi fonda isə mənzərə daha da gərgindir. Qarabağ müharibəsində qələbədən sonra Azərbaycanın regional çəkisi artıb, Xəzər hövzəsi Avrasiya logistikası üçün strateji qovşağa çevrilib. ABŞ, Rusiya və Çin arasında rəqabət dərinləşdikcə, Vaşinqton üçün Bakı həm tərəfdaş, həm də potensial rəqibə çevrilir. ABŞ üçün əsas məsələ Azərbaycanın müstəqil enerji mərkəzinə çevrilməsinin qarşısını almaqdır".

E.Alıoğlu qeyd edib ki, Avropa isə Azərbaycanı tamam başqa prizmadan görür: "Avropa İttifaqı üçün TAP və TANAP sadəcə boru kəmərləri deyil, yeni enerji balansının təməl dayaqlarıdır. ABŞ üçün isə bunlar nəzarətdə saxlanılmalı vasitələrdir. SOCAR qazının Ukraynaya tədarükünə maneə yaradılması qərarı iqtisadi deyil, siyasi motivlərlə bağlıdır. O, faktlara əsaslanmır, texniki reallıqları nəzərə almır və Avropanın enerji təhlükəsizliyi prinsiplərinə ziddir. Avropa qurumları açıq şəkildə bildirir ki, TAP Azərbaycanın daxili qaz sisteminə qoşulmur, deməli, "qarışıq qaz" haqqında deyilənlər sadəcə bəhanədir. Bütün mənzərəyə ümumi baxış bir nəticəni göstərir. Azərbaycan Avropa üçün Rusiyadan asılı olmayan yeganə quru qaz mənbəyidir. "Cənub Qaz Dəhlizi" artıq öz etibarlılığını sübut edib. ABŞ-nin "Şaquli dəhliz"də Azərbaycan qazının istifadəsini məhdudlaşdırmaq qərarı formal olaraq Bakıya qarşı yönəlməsə də, mahiyyət etibarilə Amerika kommersiya maraqlarının müdafiəsidir. Amma bu addım regionda enerji balansını poza, Avropanın şaxələndirmə planlarına zərbə vura və nəhayət, Vaşinqtonun qorumağa söz verdiyi təhlükəsizlik sistemini zəiflədə bilər".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:137
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2025 11:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see357

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see356

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see346

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see344

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see333

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see327

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see315

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see310

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see308

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see305

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see297

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see294

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see288

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see276

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see275

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see265

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see256

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see242

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see236

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see233
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri