Icma.az
close
up
RU
ABŞ “Şaquli Dəhliz”lə Azərbaycan qazına veto qoyub ŞƏRH

ABŞ “Şaquli Dəhliz”lə Azərbaycan qazına veto qoyub ŞƏRH

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Analitik vurğulayıb ki, Vaşinqtonun siyasi məntiqi başqa istiqamətdə hərəkət edir

“Avropa isə Azərbaycanı tamam başqa prizmadan görür. Avropa İttifaqı üçün TAP və TANAP sadəcə boru kəmərləri deyil, yeni enerji balansının təməl dayaqlarıdır”

Avropanın enerji dairələrində "Şaquli Dəhliz" ideyası ilk dəfə ortaya atılanda bu layihə sırf praqmatik addım kimi qarşılanmışdı. Yunanıstan, Bolqarıstan, Rumıniya və Moldova Avropaya qaz tədarükünü siyasi diktə ilə deyil, bazar prinsipləri əsasında təmin edəcək marşrut qururdu. Lakin 2025-ci ilin payızında bu incə tənzimlənmiş mexanizm gözlənilmədən Vaşinqton tərəfindən dayandırıldı.

ABŞ-nin gətirdiyi arqumentlər o qədər açıq səsləndi ki, arxasındakı niyyəti gizlətmək artıq mümkünsüz idi. Amerika tərəfi öz şirkətləri üçün Ukraynanın maye qaz bazarına eksklüziv giriş tələb etdi. Əslində bu, Avropaya onun enerji təhlükəsizliyi üçün təqdim olunmuş hesab idi. Amma məsələ təkcə bununla bitmir. Vaşinqtonun əsas məqsədi 2025-2026-cı ilin qışı ərəfəsində Dunaydan Balkanlara qədər olan məkanda öz maye qazının prioritetini möhkəmləndirməkdir. ABŞ yaxşı görür ki, "yaşıl keçid" şüarlarına baxmayaraq, Avropada qaz tələbatı sabit qalır, Rusiyaya alternativ boru kəmərləri isə məhduddur. Məhz bu şəraitdə Azərbaycan ön plana çıxır. Çünki o, sabitlik, rəqabətədavamlı qiymət və siyasi asılılıqdan uzaq yeganə təchizatçıdır.

Siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu deyib ki, yunan rəsmiləri ehtiyatla danışsalar da, faktiki olaraq təsdiqlədilər ki, ABŞ "Şaquli Dəhliz"lə Azərbaycan qazının tranzitinə veto qoyub. Onun sözlərinə görə, səbəb sadədir: "TAP xətti ilə Yunanıstana gələn qazın maya dəyəri Amerika maye qazından xeyli ucuzdur. Bu, Vaşinqton üçün ağrılı məqamdır, xüsusilə də ABŞ Şərqi Avropa qaz bazarında üstünlüyü ələ keçirmək istəyərkən. Əlavə olaraq, ABŞ strukturları "Azərbaycan qazına guya rus qazının qarışdırıldığı" versiyasını dövriyyəyə buraxaraq vəziyyəti qızışdırmağa cəhd etdilər. Lakin bu iddia tezliklə iflasa uğradı. Avropa Komissiyası açıqladı ki, belə "qarışıq" texniki cəhətdən mümkün deyil və bu barədə heç bir sübut yoxdur.

Avropa analitik mərkəzləri xatırladır ki, Azərbaycan hər il 25 milyard kubmetrdən çox qaz və 24 milyon tonadək neft hasil edir. Ölkə təkcə özünü təmin etmir, həm də onilliklərdir Avropaya alternativ enerji mənbəyi təqdim edərək bazarı sabit saxlayır. SOCAR hazırda Avropaya hər il təxminən 10 milyard kubmetr qaz nəql edir, TAP-ın ötürücülük gücünün yaxın illərdə 20 milyarda çatdırılması isə Cənubi Avropanın enerji arxitekturasında tamamilə yeni mərhələ açacaq".

Analitik vurğulayıb ki, Vaşinqtonun siyasi məntiqi başqa istiqamətdə hərəkət edir: "ABŞ, Avropaya ən iri maye qaz tədarükçüsü kimi, boru kəməri ilə gələn hər cür rəqabəti minimuma endirmək niyyətindədir. Çünki boru ilə qaz nəqli həm ucuz, həm sabit, həm də texnoloji cəhətdən etibarlıdır. Rusiya qaz ixracının 2021-ci ildəki 140 milyard kubmetrdən 2025-ci ildə 50 milyarda enəcəyi gözlənildiyi bir vaxtda Azərbaycan üçün yeni imkan pəncərəsi açılır. ABŞ isə bunu öz iqtisadi maraqlarına təhdid kimi qiymətləndirir. Afinada "Naftoqaz" və "Atlantic-See LNG Trade" arasında imzalanmış saziş Vaşinqton üçün təzyiq vasitəsinə çevrildi. Müqavilə Ukraynaya Amerika maye qazının məhz "Şaquli dəhliz" infrastrukturu vasitəsilə çatdırılmasını nəzərdə tutur. Beləliklə, əvvəllər Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi üçün nəzərdə tutulan marşrut indi ABŞ-nin maye qaz terminallarını yükləmək üçün alətə çevrilib. Siyasi fonda isə mənzərə daha da gərgindir. Qarabağ müharibəsində qələbədən sonra Azərbaycanın regional çəkisi artıb, Xəzər hövzəsi Avrasiya logistikası üçün strateji qovşağa çevrilib. ABŞ, Rusiya və Çin arasında rəqabət dərinləşdikcə, Vaşinqton üçün Bakı həm tərəfdaş, həm də potensial rəqibə çevrilir. ABŞ üçün əsas məsələ Azərbaycanın müstəqil enerji mərkəzinə çevrilməsinin qarşısını almaqdır".

E.Alıoğlu qeyd edib ki, Avropa isə Azərbaycanı tamam başqa prizmadan görür: "Avropa İttifaqı üçün TAP və TANAP sadəcə boru kəmərləri deyil, yeni enerji balansının təməl dayaqlarıdır. ABŞ üçün isə bunlar nəzarətdə saxlanılmalı vasitələrdir. SOCAR qazının Ukraynaya tədarükünə maneə yaradılması qərarı iqtisadi deyil, siyasi motivlərlə bağlıdır. O, faktlara əsaslanmır, texniki reallıqları nəzərə almır və Avropanın enerji təhlükəsizliyi prinsiplərinə ziddir. Avropa qurumları açıq şəkildə bildirir ki, TAP Azərbaycanın daxili qaz sisteminə qoşulmur, deməli, "qarışıq qaz" haqqında deyilənlər sadəcə bəhanədir. Bütün mənzərəyə ümumi baxış bir nəticəni göstərir. Azərbaycan Avropa üçün Rusiyadan asılı olmayan yeganə quru qaz mənbəyidir. "Cənub Qaz Dəhlizi" artıq öz etibarlılığını sübut edib. ABŞ-nin "Şaquli dəhliz"də Azərbaycan qazının istifadəsini məhdudlaşdırmaq qərarı formal olaraq Bakıya qarşı yönəlməsə də, mahiyyət etibarilə Amerika kommersiya maraqlarının müdafiəsidir. Amma bu addım regionda enerji balansını poza, Avropanın şaxələndirmə planlarına zərbə vura və nəhayət, Vaşinqtonun qorumağa söz verdiyi təhlükəsizlik sistemini zəiflədə bilər".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:112
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2025 11:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri