Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Afrika ikiyə bölünməyə başladı, yeni okean yaranır

Afrika ikiyə bölünməyə başladı, yeni okean yaranır

Icma.az bildirir, Lent az saytına əsaslanaraq.

Afrika iki hissəyə bölünür. Yeni araşdırmaya görə, bu parçalanma yəqin ki, on milyonlarla il əvvəl başlayıb. Kiel Universitetinin alimləri maqnit məlumatlarını öyrənərək Afrika ilə Ərəbistan arasında qədim geoloji ayrılmanın baş verdiyini göstərən sübutlar tapıblar. Bir zamanlar bu iki quru sahəsi bir-birinə puzzle parçaları kimi bağlı olub, lakin zamanla baş verən proseslər onların ayrılmasına gətirib çıxarıb. Bu ayrılma isə Afrika boyunca şimal-şərqdən cənuba doğru, sanki gödəkçənin zəncirbəndi kimi irəliləyərək, vulkanizm və seysmik fəallıqla müşayiət olunur.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, parçalanma tam başa çatdıqda (bu, ehtimal ki, beş-on milyon ildən sonra baş verəcək) Afrika iki böyük quru sahəsindən ibarət olacaq. Qərbdə Misir, Əlcəzair, Nigeriya, Qana və Namibiya kimi əksər Afrika ölkələrini özündə birləşdirən böyük ərazi formalaşacaq. Eyni zamanda, şərqdə daha kiçik bir quru sahəsi yaranacaq. Onun tərkibinə Somali, Keniya, Tanzaniya, Mozambik və Efiopiyanın böyük hissəsi daxil olacaq.

Plitə tektonikası nəzəriyyəsi bizə bildirir ki, materiklərin indiki konfiqurasiyası geoloji zaman ərzində kəskin şəkildə fərqli olub. Daily Mail izah edir ki, milyonlarla, bəlkə də milyardlarla il əvvəl daha böyük tektonik plitələr parçalanıb və uzaqlaşıb. Yeni okean qabığı və indiki okeanların yaranmasına səbəb olan, dəniz dibinin yayılması adlanan prosesi formalaşdırıb.

Tədqiqatçılar Afrikanın ən mühüm tektonik xüsusiyyətlərindən biri olan Şərqi Afrika çatına işarə edirlər: bu, Yer qabığının parçalanması nəticəsində yaranmış nəhəng çat sistemidir. Təxminən 4000 mil uzunluğa və orta hesabla 30–40 mil enə malik bu sistem İordaniyadan başlayaraq Cənub-Qərbi Asiyadan Şərqi Afrika boyunca Mozambikədək uzanır.

Hesab olunur ki, milyon illər sonra Afrika bölündükdə, dərin uçurum bu çat sistemi boyunca uzanacaq. Malavi və Turkana kimi Şərqi Afrikadakı böyük su hövzələrini ayıracaq.

Bu araşdırma üçün alimlər çat sisteminin zirvəsinə yaxın hissəyə - Qırmızı dənizin Ədən körfəzinə birləşdiyi Əfar regionuna diqqət yönəldiblər. Əfar regionu Yer üzündə nadir rast gəlinən bir məkandır: burada üç tektonik çat — Əsas Efiopiya çatı, Qırmızı dəniz çatı və Ədən körfəzi çatı bir nöqtədə birləşir və birlikdə “üçqat çat” adlanır.

Alimlər hesab edirlər ki, bu ərazidə biz plitələrin ayrılma prosesinin ən erkən mərhələlərini müşahidə edirik və uzun müddət bunun baş verdiyi yaxud artıq başa çatdığı düşünülürdü.

Mütəxəssislər Afrika qitəsinin necə dartıldığını və parçalandığını daha yaxşı anlamaq üçün 1968-1969-cu illərdə bort cihazları ilə toplanmış maqnit məlumatlarını təhlil ediblər.

Köhnə məlumat dəstlərini birləşdirərək və onların analizində müasir texnologiyalardan istifadə edərək, alimlər komandasına Yer qabığının maqnit sahəsi haqqında yeni təsəvvür əldə etmək mümkün olub.

Daha dəqiq desək, komanda sualtı dağlarda (geoloqların “okeanarası silsilələr” adlandırdığı orta okean hündürlüklərində) formalaşmış Yer qabığının maqnit profilini öyrənən skanerlərin məlumatlarından istifadə edib.

Yer kürəsinin maqnit qütbləri yerlərini dəyişəndə “bu hadisə bir neçə min və ya milyon ildən bir baş verir) Yer qabığında ağacın illik halqalarına və ya supermarket məhsulundakı ştrix-koda bənzər maqnit izi yaranır.

Təhlil göstərib ki, qədim dəniz dibi yayılma zolaqları Afrika ilə Ərəbistan arasında uzanır və bu da həmin regionun on milyonlarla il əvvəl parçalanmağa başladığını güman etməyə əsas verir.

Burada müşahidə olunan güclü maqnit siqnatürü, görünür ki, yavaş, lakin fasiləsiz şəkildə davam edən kontinental riftogenezdən (Yer qabığının yumşaq plastilin kimi dartılıb incəlməsi prosesindən) xəbər verir. Nəticədə qabıq qırıldıqda yeni okeanın yaranması baş verəcək.

Daily Mail vurğulayır ki, biz bu cür hadisə zamanı sanki torpağın gözümüzün önündə parçalandığını təsəvvür edə bilərik, amma əslində bu proses o qədər yavaş gedir ki, insanlar onu hiss etməyəcəklər.

Suonsi Universitetinin geokimyaçısı doktor Emma Uotts qeyd edir ki, Afrikanın parçalanması xüsusən də çatın şimal hissəsində, çox yavaş — ildə cəmi 5–16 millimetr — baş verir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 29 Noyabr 2025 11:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri