Ağaclar ən isti yerləri sərinlədə bilir?

Alimlər müəyyən ediblər ki, ağaclar şəhərləri sərinləşdirsə də, ən yüksək temperaturun müşahidə olunduğu ərazilərdə bu təsir kifayət qədər güclü deyil. Araşdırmaya görə, şəhərlərdə asfalt örtüklər və binaların yaratdığı istiliyin təxminən yarısı ağaclar sayəsində kompensasiya olunur.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tədqiqat nəticələrinə əsasən, yaşıllıq örtüyü şəhərlərdə temperaturu orta hesabla 0,15 dərəcə selsi azaldır.

Bu təsir ağacların yaratdığı kölgə və havaya buraxdığı su buxarı hesabına baş verir. Alimlər qeyd ediblər ki, ağaclar olmasaydı, “şəhər istilik adası” effekti səbəbindən şəhərlərdə temperatur orta hesabla daha 0,31 dərəcə yüksələrdi. Bu effekt əsasən tünd dam örtüklərinin və asfalt yolların istiliyi udması ilə əlaqələndirilir.

Araşdırma çərçivəsində dünyanın təxminən 9 min böyük şəhəri analiz olunub. Tədqiqatçılar hər biri təxminən 150 məhəlləni əhatə edən ərazilərdə temperatur göstəricilərini ölçüblər. Məlum olub ki, 31 böyük şəhərdə yaşayan təxminən 185 milyon insan ağac örtüyü sayəsində ən azı 0,3 dərəcəlik temperatur azalmasını hiss edir.

Lakin problem ondadır ki, ən çox istiləşən və iqtisadi baxımdan daha zəif olan şəhərlər bu üstünlüklərdən kifayət qədər yararlana bilmirlər. Məsələn, Dakar, Ciddə, Küveyt və Amman şəhərlərində ağac örtüyü çox az olduğuna görə burada yaşayan 15 milyondan çox insan ağacların sərinləşdirici təsirini hiss etmir.

Alimlərin sözlərinə görə, ən sərin şəhərlər sırasında Berlin, Atlanta, Moscow, Washington, Seattle və Sydney yer alır. Bu şəhərlərdə ağacların sayı daha çoxdur.

Mütəxəssislər bildiriblər ki, şəhərlər, xüsusilə də isti və yoxsul bölgələr yaşıllıq sahələrinin artırılması üçün daha ciddi addımlar ata bilərlər və atmalıdırlar. Bununla belə, su ehtiyatlarının məhdudluğu, torpaq çatışmazlığı və uyğun ağac növlərinin azlığı səbəbindən bu tədbirlər gələcək şəhər istiləşməsini maksimum 20 faiz azaltmağa imkan verə bilər.

Araşdırmada həmçinin kişilərin ətraf mühitə daha çox zərər vurduğu da qeyd olunub. 13 ölkədən olan alimlərin hazırladığı “Men, masculinities, and the planet at the end of (M)Anthropocene” adlı araşdırmada ənənəvi “kişi vərdişləri”nin iqlimə mənfi təsiri araşdırılıb.

Tədqiqatçılar belə nəticəyə gəliblər ki, kişilər daha çox səyahət etdikləri, nəqliyyatdan və turizmdən daha intensiv istifadə etdikləri üçün onların “karbon izi” qadınlarla müqayisədə daha böyük olur. Bundan əlavə, kişilərin iqlim dəyişikliklərindən daha az narahat olduqları və gündəlik vərdişlərini dəyişməyə daha az meylli olduqları bildirilib.