Icma.az
close
up
RU
Ağacların qəribə davranışı alimlərə vulkanları izləməyə kömək edə bilər

Ağacların qəribə davranışı alimlərə vulkanları izləməyə kömək edə bilər

Qaynarinfo portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Vulkanların yaxınlığında yerləşən meşələrdə ağacların yarpaqlarının rəngində baş verən dəyişikliklər yaxınlaşan püskürməyə işarə verə bilər. Bu barədə alimlər bildirir. Yeni yanaşma təhlükə zamanı ətraf ərazilərdə yaşayan insanların vaxtında təhlükəsiz yerlərə köçürülməsinə kömək edə bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA tərəfindən yayımlanan yeni araşdırmada vulkan püskürmələri ərəfəsində ətrafda bitən ağacların vəziyyətində baş verən dəyişikliklər öyrənilib. Eldiario24.com-un yazdığına görə, tədqiqat vulkan təhlükəsinin daha erkən müəyyən edilməsinə və insan itkisinə yol verilməməsinə yönəlib.

"Avuelo” (Advanced Volcano Understanding Explosive Liquid-phase Outgassing) layihəsi çərçivəsində "Nasa” alimləri vulkan püskürməsindən əvvəl ağacların göstərdiyi qeyri-adi reaksiyaları araşdırıblar. Məqsəd püskürmə baş verməzdən əvvəl onu proqnozlaşdırmaq və vulkan təsirini minimuma endirməkdir.

Araşdırmanın diqqətçəkən cəhəti ondan ibarətdir ki, bu metod yerüstü və ya sahə işləri tələb etmir və tamamilə uzaqdan müşahidəyə əsaslanır.

Nümunə kimi Filippində yerləşən Mayon vulkanının 2018-ci ilin yanvarında baş verən püskürməsi göstərilir. Püskürmədən təxminən bir ay əvvəl vulkan ətraf mühitə karbon qazı buraxmağa başlayıb və bu, ətraf ərazidə qaz səviyyəsinin artmasına səbəb olub. Mütəxəssislər və rəsmi qurumlar əhalini vaxtında xəbərdar ediblər və 56 mindən çox insan evakuasiya olunub. Bu addım püskürmə zamanı insan tələfatının qarşısını almağa imkan verib.

Ümumilikdə, vulkan püskürməsini proqnozlaşdırmağa kömək edən bir neçə siqnal mövcuddur. Bunlara seysmik dalğalar və yer səthinin hündürlüyündə baş verən dəyişikliklər daxildir. Lakin problem ondadır ki, vulkanların əksəriyyəti olduqca əlçatmaz və təhlükəli ərazilərdə yerləşdiyi üçün yerində monitorinq avadanlığı quraşdırmaq çətindir. Digər tərəfdən, buraxılan karbon qazının miqdarı peyklər tərəfindən birbaşa aşkar ediləcək qədər yüksək olmur.

Alimlər indi bu siqnallara ağac yarpaqlarının rəng intensivliyini də əlavə etməyi təklif edirlər. Məsələ ondadır ki, püskürmə ərəfəsində vulkanlardan çıxan karbon qazı ətraf ərazilərdəki ağaclara təsir göstərir. Yeni konsepsiya peyklər vasitəsilə meşələrdə yarpaqların rəng doymasının izlənilməsini nəzərdə tutur. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, hətta kiçik həcmdə karbon qazı belə ağacların böyüməsinə təsir edərək yarpaqların daha yaşıl və sıx olmasına səbəb ola bilər. Bu dəyişikliklər kosmosdan müşahidə edilə bilir.

"Avuelo” tədqiqatçıları karbon qazının ağaclara təsirini izləmək üçün yeni imkan əldə etdiklərini bildirirlər. Bitki örtüyü planetdə istixana effektini artıran karbon qazının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.

Layihənin tədqiqatçısı, Kaliforniyadakı Çapman Universitetindən iqlimşünas Con Fişer bildirib: "Bizi yalnız vulkan mənşəli karbon qazına ağacların reaksiyası maraqlandırmır. Eyni zamanda ağacların nə qədər karbon qazı uda biləcəyini də araşdırırıq. Bu, gələcəkdə Yer üzündə bütün ağacların yüksək karbon qazı səviyyəsinə məruz qalacağı bir ssenari üçün vacib göstəricidir”.

Hazırda alimlər peyklər vasitəsilə müşahidə oluna bilən Normallaşdırılmış Bitki Örtüyü Fərqi İndeksi (NDVI) göstəricisindəki dəyişiklikləri izləyirlər. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu metod ağacların "qəribə davranışını” izləməyə və çətin, əlçatmaz ərazilərdə məsafədən monitorinq aparmağa imkan verəcək.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 Dekabr 2025 23:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see401

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see379

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see358

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see344

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see340

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see318

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see301

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see232

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see226

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see225

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see221

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see220

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see215

Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir Kimlər faydalanacaq?

20 Noyabr 2026 22:21see210

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see204

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see204

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see201

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see201

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see201

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri