Ağcaqanadlar hansı xəstəlikləri qanla yaya bilər?

Yayda qansovuran həşəratlar xüsusilə aktivdir. Ağcaqanadlara qanımız niyə lazımdır?

“Medicina” xəbər verir ki, hematoloq Kseniya Kaluzhskaya ağcaqanadların təhlükəli xəstəlikləri daşıması və kimin risk altında olmasından danışıb.

Ağcaqanadlar yalnız dişilər təkcə insanların deyil, həm də heyvanların qanını içirlər və buna görə də onlar müxtəlif zoonoz xəstəliklərin potensial daşıyıcılarıdır.

“Ağcaqanad dişləməsi ilə ötürülmə yolu transmissiv adlanır, buna görə həşərat dişləmələri ilə ötürülən infeksiyalar da ötürücü adlanır.

Ağcaqanadın əmdiyi qan ilk növbədə qidalanma və çoxalma üçün lazımdır: qanda olan qırmızı qan hüceyrələri və plazma zülalları dişi ağcaqanadın mədəsində “həzm olunur” və yeni yumurtaların sintezi üçün çoxlu miqdarda amin turşuları verir.

Ağcaqanadlar insan və ya heyvan tərəfindən yayılan infraqırmızı rəngə görə və yayılan istiliklə hara enəcəklərini tapırlar. Buna görə də, tərləməsi olan insanlar, həmçinin hamilə qadınlar və uşaqlar (dəriləri çox istilik verdiyi üçün) ən çox ağcaqanad dişləməsindən əziyyət çəkirlər.

Ağcaqanadlar zəhərli deyil, dişlədikdə tüpürcəklərini vururlar (qanın laxtalanmasını azaltmaq üçün) və buna görə bir insanda adətən qızartı, şişlik və ya qaşınma şəklində yerli allergik reaksiya olur, bir qayda olaraq, bir neçə gündən sonra öz-özünə yox olur.

Ancaq ağcaqanad dişləməsindən sonra yerli reaksiyaya əlavə olaraq kifayət qədər ciddi nəticələr var. İsti və rütubətli bir iqlimdə yaşayan ağcaqanadlar təkcə öz növlərini qorumaq üçün deyil, həm də daşıdıqları müxtəlif infeksiyaların patogenlərini çoxaltmaq üçün qan içirlər.

Ağcaqanadların 100-dən çox məlum növü var və yarımnövlərindən yalnız beşi (Anopheles, Culiseta, Aedes, Culex və Coquillettidia) təhlükəli infeksiyaların daşıyıcısıdır - tulyaremiya, dirofilariaz, Qərbi Nil qızdırması, Yapon ensefaliti, Kaliforniya qızdırma kompleksi (Viruslar) Tyaginya qızdırması, Xatanqa qızdırması), həmçinin Batai, Sindbis, Karelian, Semliki Meşə qızdırması.

Həmçinin Afrika, Hindistan, Şri-Lanka, Braziliya, Vyetnam və Kolumbiyaya səyahət edən turistlərin yoluxma riski ən yüksəkdir. Onlar risk altındadırlar: malyariya, Zika virusu, Denge qızdırması və vaxtilə çox səs-küyə səbəb olmuş Ebola virusu - bütün bu xəstəliklərin yayılmasında ağcaqanadlar da günahkardır.

Bəlkə də ağcaqanadların üzərindəki ən böyük kölgə malyariyadır. Bu, cənub ölkələrində yayılmış həyati təhlükəsi olan yoluxucu parazitar xəstəlikdir.

Lakin son vaxtlar bu xəstəlik təkcə Afrikada deyil, digər malyariya-endemik ərazilərdə - Şimali Qafqazda, Zaqafqaziyada da tətildə olan ruslarda daha çox aşkar edilir.

Aygün Musayeva