Aİ də korrupsiya tufanı: Daha hansı adlar gündəmə gələcək?

“Avropa İttifaqının korrupsiyalaşmış məmurlarının həbsi ilk növbədə korrupsiyanın vətəninin olmadığını göstərir”.

Bunu politoloq Azər Qasımov Avropa İttifaqının sabiq xarici siyasət rəhbəri Federika Mogerininin Belçika hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən fırıldaqçılıq və korrupsiya işi çərçivəsində saxlanılmasından danışarkən Bakıvaxtı.az-a bildirib.

Onun sözlərinə görə, Ukraynada baş verən korrupsiya qalmaqalı fonunda Avropa İttifaqında bu kimi korrupsiya faktlarının olması bir reallığı sübut edir ki, insan amili olan yerdə həmişə tamah və şəxsi maraqlar faktoru olacaq:

"Azərbaycanda vaxtilə bu kimi halları əllərində bayraq edənlərin indi öz qurumlarında fırıldaqçılıq və korrupsiya hallarının olması əslində taleyin acı oyunudur. Çünki bu kimi hallardan heç bir dövlət və ya qurum sığorta olunmayıb. Başqasında günah axtaranların indi özlərinin həmin ittihamlarla günahlandırılması Avropa İttifaqı üçün utancverici haldır”.

Azər Qasımov: Aİ Rusiya ilə gərginlikdə korrupsiyalaşmış kadrları təmizləmək qərarına gəlib

Müsahibimiz qeyd edib ki, hətta Jozef Borelin də adının bu korrupsiya faktında hallanması vəziyyətin hələ davam etdiyini göstərər:

“Amma bu kimi hallar dövrü olaraq təkrarlanır. Avropa liderlərinin, məsələn, Nikola Sarkozinin, Silvio Berluskoninin həbsi buna misaldır. İndiki gərgin məqamda Aİ-nin idarəedici strukturlarında bu əməliyyatların aparılması isə prosesin daha geniş formatda aparıldığını göstərir. Görünən odur ki, Avropa İttifaqı Rusiya ilə hansısa gərgin məqamlara hazırlaşır və idarəetmə struktutlarındakı korrupsiyalaşmış kadrları təmizləmək qərarına gəlib".

Qeyd edək ki, Avropa İttifaqının sabiq xarici siyasət rəhbəri Federika Mogerini Belçika hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən fırıldaqçılıq və korrupsiya işi çərçivəsində saxlanılıb. Belçika polisi Avropa Xarici Fəaliyyət Xidməti (EEAS) və onunla bağlantılı bir neçə qurumda genişmiqyaslı axtarışlar aparıb. Axtarışlar zamanı sənədlər, elektron məlumat daşıyıcıları və istintaq üçün əhəmiyyətli materiallar müsadirə edilib. Mogerini ilə yanaşı iş üzrə daha iki nəfər də saxlanılıb. Onların hər üçü Avropa strukturlarında maliyyə və idarəetmə sahəsində vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadədə ittiham olunur. İstintaq, əsasən, müxtəlif layihələrə ayrılan vəsaitlərin mənimsənilməsi ehtimalları üzərində cəmlənib. Belçika prokurorluğu bildirib ki, hazırda toplanan istintaq materialları araşdırılır və yeni faktların ortaya çıxacağı istisna edilmir. Qurum həmçinin qeyd edir ki, işi “tam şəffaflıqla və hüquqi prosedurlara uyğun şəkildə” aparmaqda qərarlıdır.

Mütəxəssislər araşdırmanın əsasən, 2021-2022-ci illərdə EEAS tərəfindən elan olunan “EU Diplomatic Academy” proqramı üçün keçirilmiş tenderlə bağlı olduğunu bildirirlər. “College of Europe” həmin tenderin qalibi olmuşdu. İstintaqın ilkin versiyasına görə, tender elan edilməmişdən əvvəl “College of Europe” nümayəndələrinin müsabiqə şərtləri ilə bağlı məxfi məlumatlara çıxışı ola bilərdi. Bu isə Aİ qanunvericiliyinə əsasən, ədalətli rəqabət prinsiplərinin pozulması (“procurement fraud”), korrupsiya və maraqların toqquşması kimi qiymətləndirilir.

Bundan əlavə, məktəbin 2022-ci ildə Brüj şəhərində 3,2 milyon avroya bina satın alması da araşdırılan məqamlardandır. Binanın tenderdən əvvəl alınması və sonradan proqram üçün istifadə olunması qurumun diqqətini çəkib.

Federika Moqerini 2014-2019-cu illərdə Aİ-nin xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi olub, daha sonra “College of Europe”nın rektoru təyin edilib. 2025-ci ildə o, ikinci beşillik müddətə yenidən rektor seçilmişdi. Onun saxlanılması Avropa diplomatiyasında ciddi rezonans doğurub. Sabiq ali nümayəndənin adı tender saxtakarlığı və korrupsiya istintaqında keçdiyi üçün bu hadisə həm siyasi, həm institusional baxımdan geniş müzakirələrə səbəb olub. Hələlik adı çəkiləni qurumlar istintaqa dair geniş açıqlama verməyib. Aİ rəsmiləri prosesin davam etdiyini, bütün detalların hüquqi prosedurlara uyğun şəkildə araşdırıldığını bildirirlər. Hadisə Avropa İttifaqında büdcə şəffaflığı, tender mexanizmləri və yüksək vəzifəli şəxslərin məsuliyyəti ilə bağlı sualları yenidən gündəmə gətirib. Ekspertlər hesab edirlər ki, əgər iddialar təsdiqlənsə, bu, Aİ institutlarının içində son illərin ən ciddi korrupsiya qalmaqallarından biri olacaq.

Avropa İttifaqının diplomatik strukturlarında rüşvət iddialarına görə aparılan axtarışlar və həbslər Brüssel üçün son 26 ilin ən böyük qalmaqalına çevrilə bilər. “Politico” nəşrinin məlumatına görə, Avropa İttifaqının diplomatik xidmətinin sabiq rəhbəri Federika Moqerini və qurumun sabiq baş katibi Stefano Sanninoya qarşı işin miqyası yalnız 1999-cu ildə maliyyə fırıldaqları ittihamı ilə Jak Santerin rəhbərlik etdiyi Avropa Komissiyasının kütləvi istefası ilə müqayisə oluna bilər.

Aydın Baxış