Aİ Ukraynaya iki il ərzində 90 milyard avro kredit ayıracaq

Avropa İttifaqı (Aİ) liderləri Ukraynaya növbəti iki il ərzində 90 milyard avro məbləğində kredit ayrılması barədə razılığa gəliblər. 
Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu barədə “Financial Times” (FT) Brüsseldə keçirilən Aİ sammitində iştirak edən mənbələrə istinadən məlumat yayıb.
Məlumata görə, kredit vəsaitləri Avropada dondurulmuş Rusiya aktivləri hesabına deyil, Aİ-nin ümumi büdcəsində istifadə olunmamış vəsaitlər hesabına təmin ediləcək. Razılaşmaya əsasən, Ukrayna bu krediti yalnız Rusiya müharibə ilə bağlı təzminat ödədikdən sonra geri qaytarmalı olacaq.
FT yazır ki, qərar 19 dekabr səhər tezdən, təxminən 16 saat davam edən gərgin müzakirələrdən sonra qəbul edilib. Qəzetin qiymətləndirməsinə görə, kreditin Rusiya aktivləri ilə deyil, Aİ vergiödəyicilərinin vəsaitləri ilə maliyyələşdirilməsi Almaniya kansleri Fridrix Merz və Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen üçün siyasi zərbə olub. Onlar Ukraynaya kreditin dondurulmuş Rusiya aktivləri hesabına verilməsini müdafiə edir və Belçikanın Baş naziri Bart de Veveri etirazını geri götürməyə razı salmağa çalışırdılar.
Fridrix Merz açıqlamasında bildirib ki, əgər Rusiya təzminat ödəməsə, kreditin qaytarılması üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə edilə bilər. Danışıqlarda iştirak edən Aİ rəsmilərindən biri isə qeyd edib ki, Aİ “Kiyevə pul vermək öhdəliyini deyil, bunun hansı mexanizmlə ediləcəyini” üzərinə götürüb.
Belçika tərəfi Rusiya aktivlərindən istifadə olunacağı təqdirdə mümkün məhkəmə prosesləri və cavab tədbirləri ilə bağlı “məhdudiyyətsiz risklər” olduğunu bildirərək, bu risklərin bütün Aİ ölkələri arasında bölüşdürülməsini tələb edib. Nəticədə Aİ liderləri bu yanaşmanı qəbuledilməz hesab ediblər.
FT-nin məlumatına görə, Fransa və İtaliya alternativ olaraq kreditin Aİ-nin ümumi büdcəsi hesabına təmin edilməsi təklifini irəli sürüblər. Sammit iştirakçıları razılaşıblar ki, qəbul edilən 90 milyard avroluq kredit planı Çexiya, Macarıstan və Slovakiyaya heç bir əlavə maliyyə öhdəliyi yaratmır. Həmin ölkələr daha əvvəl Ukraynanın maliyyələşdirilməsi üçün Aİ vəsaitlərindən istifadəyə qarşı olduqlarını açıqlamışdılar.
FT xatırladır ki, Ukrayna əlavə maliyyə dəstəyi olmadan 2026-cı ilin əvvəlində maliyyə çöküşü riski ilə üzləşə biləcəyini bəyan edib.
Qeyd edək ki, Rusiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, 2022-ci ildə ABŞ, Aİ və digər Qərb ölkələri Rusiyanın təxminən 300 milyard dollarlıq qızıl-valyuta ehtiyatlarını dondurublar. “Reuters” agentliyinin oktyabr məlumatına əsasən, Avropada dondurulmuş Rusiya aktivlərinin həcmi 210 milyard avro təşkil edir və bunun 185 milyard avrosu “Euroclear”da saxlanılır. Rusiya maliyyə naziri Anton Siluanov isə bildirib ki, bu aktivlərin müsadirəsi halında Moskvanın cavab tədbirləri planı mövcuddur.
Elnur Əli