Aktiv ChatGPT istifadəçiləri arasında həyəcan verici hadisə

Alimlər qeyd edirlər ki, son vaxtlar intensiv ChatGPT istifadəçiləri arasında narahatedici tendensiya yaranmağa başlayıb - süni intellektdən asılılıq. OpenAI və MIT Media Laboratoriyasının alimləri tərəfindən aparılan yeni birgə araşdırma göstərir ki, kiçik bir qrup aktiv istifadəçi problemli davranış əlamətləri nümayiş etdirərək chatbotdan güclü emosional asılılıq inkişaf etdirir.
Tədqiqat minlərlə ChatGPT istifadəçisi arasında sorğu keçirərək təkcə onların sistemə münasibətini deyil, həm də ünsiyyət zamanı istifadə olunan “emosional işarələri” öyrənib. Bu siqnallar empatiya, sevgi və ya dəstəyi göstərən qarşılıqlı əlaqə elementləri idi.
Nəticələr həyəcan verici idi: istifadəçilərin əksəriyyəti chatbotla emosional əlaqə yaratmasalar da, onunla uzun müddət vaxt keçirənlər onu “dost” kimi qəbul etməyə başlayırlar. Üstəlik, bu istifadəçilər modelin davranışındakı ən kiçik dəyişikliklərə görə tənhalıq və artan narahatlıq əlamətlərini daha çox göstərirlər.
Tədqiqat göstərir ki, "superusers" adlanan insanlar asılılığın açıq əlamətlərini nümayiş etdirirlər: kompulsiv istifadə, giriş olmadıqda "qırılma" simptomları, nəzarətin itirilməsi və əhval dəyişikliyi. Şəxsi həyatlarında emosional əlaqə çatışmazlığı yaşayanlar xüsusilə risk altındadırlar.
Maraqlıdır ki, istifadəçilər ChatGPT-nin mətn versiyası ilə ünsiyyət qurarkən səs rejimində olduğundan daha tez-tez emosional dildən istifadə edirdilər. Eyni zamanda, araşdırmaya görə, səs rejimindən qısa müddətli istifadə psixoloji vəziyyətə müsbət təsir edib.
Paradoksal olaraq, ChatGPT ilə şəxsi hisslərini və xatirələrini müzakirə edən istifadəçilərin botdan peşəkar tapşırıqlar və ya beyin fırtınası üçün istifadə edənlərə nisbətən emosional asılılığa daha az meylli olduğu ortaya çıxdı.
Tədqiqatın əsas və ən həyəcanverici nəticəsi: uzunmüddətli istifadə qarşılıqlı təsirin təbiətindən asılı olmayaraq asılılıq riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. İnsan chatbotla nə qədər çox vaxt keçirirsə, emosional bağlılıq ehtimalı bir o qədər yüksəkdir.
Psixi sağlamlıq mütəxəssisləri bu fenomenə dərhal diqqət yetirməyə çağırır. Klinik psixoloq Dr. Avi Koen qeyd edir: "Hələ lazımınca öyrənilməmiş yeni bir asılılıq formasının meydana çıxmasının şahidi oluruq. Qlobal tənhalıq dövründə chatbotlar emosional boşluğu doldura bilər, bu, qeyri-sağlam bir fenomen ola bilər".
Bu məlumatlar süni intelekt tərtibatçıları üçün vacib etik suallar doğurur: İstifadə vaxtını məhdudlaşdırmaq üçün mexanizmlər tətbiq edilməlidirmi? Texnologiyanın faydalarını potensial asılılıq təhlükəsi ilə necə balanslaşdırmaq olar?
Süni intellekt inkişaf etməyə və həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməyə davam etdiyi üçün istifadə qaydalarınızdan xəbərdar olmaq və texnologiyanın insanlara xidmət etməsini təmin etmək vacibdir – əksinə deyil.
Almaz Həsənli