Albert Eynşteynin intellekt səviyyəsi ilə bağlı mif dağıldı

“Tarixin ən ağıllı insanı” ifadəsi axtarış sistemlərində yazıldıqda ən çox qarşıya çıxan ad Albert Eynşteyn olur. Onun adı uzun illərdir dahiliyin simvolu kimi təqdim edilir və populyar mənbələrdə tez-tez alimin IQ göstəricisinin 160, 190, hətta 200-dən çox olduğu iddia olunur. Lakin bu rəqəmlərin elmi təsdiqi yoxdur.

Ölkə.Az "PsyPost"a istinadən xəbər verir ki, Albert Eynşteyn 1879-cu ildə anadan olub və nisbilik nəzəriyyəsini yaratmaqla elm tarixində dönüş nöqtəsi yaradıb. 1905-ci ildə – “möcüzəvi il” adlandırılan dövrdə – o, dörd mühüm elmi məqalə dərc etdirib. Həmin işlərdən birində məşhur E=mc² formulu təqdim olunub. Daha sonra alim fotoeffektin izahına görə Nobel mükafatına layiq görülüb. Onun nəzəriyyələri bu gün GPS sistemlərindən lazer texnologiyalarına qədər bir çox müasir ixtiraların əsasını təşkil edir.

Məqalədə qeyd olunur ki, psixoloq Rassel T. Uornun araşdırmasına əsasən, Eynşteynin heç vaxt IQ testi verməsinə dair heç bir sübut yoxdur. Standartlaşdırılmış intellekt testləri XX əsrin əvvəllərində meydana çıxıb. Həmin dövrdə alim artıq yetkin və tanınmış fizik idi. Arxivlərdə və bioqrafik mənbələrdə onun hər hansı psixometrik qiymətləndirmədə iştirakına dair məlumat yoxdur.

Araşdırmalar göstərir ki, Eynşteynə aid edilən yüksək IQ göstəriciləri əsasən XX əsrin ortalarında jurnalist fərziyyələri kimi yayılıb. Müxtəlif illərdə ona 192, 205 və 207 bal kimi rəqəmlər aid edilib. Rəqəmlər arasındakı böyük fərq onların real ölçməyə əsaslanmadığını göstərir. Bu gün geniş yayılan 160 göstəricisi də yalnız ehtimal sayılır.

Psixoloqlar bildirirlər ki, fizika sahəsində qeyri-adi nailiyyətlər əldə etmək mütləq şəkildə bütün IQ bölmələrində maksimum nəticə göstərmək demək deyil. İntellekt testləri söz ehtiyatı, məntiqi düşünmə və məlumatı emal sürəti kimi müxtəlif bacarıqları ölçür. Konkret sahədə dahilik isə ümumi test balı ilə eyni anlayış deyil.

Alimin vəfatından sonra onun beyni anatomlar tərəfindən tədqiq edilib. Çəki baxımından orta göstəricidən fərqlənmədiyi müəyyənləşib. Lakin riyazi və məkan təfəkkürü ilə əlaqəli təpə paylarında qeyri-adi quruluş xüsusiyyətləri aşkarlanıb. The Lancet jurnalında dərc edilən araşdırmada həmin nahiyələrin daha geniş olduğu və şırımların qeyri-adi konfiqurasiyaya malik olduğu bildirilib. Alimlər bunun Eynşteynin vizuallaşdırma və abstrakt düşünmə qabiliyyətinə təsir göstərə biləcəyini ehtimal ediblər.

Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, anatomik xüsusiyyətlər belə konkret “dahilik balı” müəyyən etməyə imkan vermir. Bir çox tədqiqatçı hesab edir ki, müəyyən səviyyədən sonra yüksək IQ uğurun əsas amili olmur. Yaradıcılıq, israrçılıq və qeyri-standart düşünmək bacarığı daha həlledici rol oynayır.