Alimlər zəhərli proteini beynin özündən təmizləyən dərman hazırlayıb

İspaniya və Çin alimləri beyin damarlarını bərpa edən və Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli toksik beta-amiloid proteinini təmizləyən yeni nanopreparat hazırlayıb.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Signal Transduction and Targeted Therapy (STTT)" jurnalında dərc olunub.

Yeni dərman SBP1 “supramolekulyar dərmanlar” sinfinə aiddir. Ənənəvi nanopreparatlardan fərqli olaraq, SBP1 yalnız aktiv maddəni çatdırmır, həm də özü terapevtik təsir göstərir. Dərman neyronlara birbaşa təsir etməyib, beyin-bədən baryerinə (BBB) yönəlir — bu, beyinin qan-dan beyinə maddələrin keçidini tənzimləyən əsas qoruyucu mexanizmdir.

Alimlər bildirirlər ki, BBB funksiyasının pozulması Alzheimer xəstəliyinin ilkin əlamətlərindən biridir. BBB-nin bərpası beyni beta-amiloiddən təmizləməyə imkan verir, bu isə neyronların fəaliyyətini yaxşılaşdırır və kognitiv problemlərin qarşısını alır.

Tədqiqatın müəlliflərindən Junyan Chen bildirib ki, dərman verildikdən cəmi bir saat sonra beyinlərdə beta-amiloid səviyyəsi 50–60% azalır.

Sınaqlar genetik olaraq modifikasiya edilmiş siçanlar üzərində aparılıb, onların Alzheimer xəstəliyi insanlarla eyni mexanizmlə inkişaf edib. Üç dozadan sonra yalnız patoloji yığıntılar azalmayıb, həm də siçanların kognitiv funksiyaları bərpa olunub.

Uzunmüddətli eksperiment zamanı 60 yaşlı insana bərabər yaşı olan siçanlar SBP1 ilə müalicə olunub və onların davranışları yarım il ərzində izlənib. 90 yaş ekvivalentinə çatdıqda belə, siçanlar sağlam nümunələr kimi aktiv və kognitiv qabiliyyətlərini qoruyublar.

Tədqiqatın rəhbəri Giuseppe Battaglia qeyd edib ki, effekt beyindəki damar sisteminin bərpası sayəsində əldə olunur. Baryer yenidən işləməyə başlayanda toksik proteinlər çıxarılır və beyin balanslı vəziyyətə qayıdır.

Müəlliflər bildirirlər ki, bu yeni yanaşma yalnız Alzheimer xəstəliyini deyil, damar pozulmaları ilə bağlı digər demensiya növlərini də müalicə edə bilər. Növbəti mərhələ isə insanlarda klinik sınaqlar olacaq.

Nuriyyə NATİQQIZI