Icma.az
close
up
RU
Alimlərdən yeni kəşf: Yerdə fəsillərin dəyişməsi sinxron deyil

Alimlərdən yeni kəşf: Yerdə fəsillərin dəyişməsi sinxron deyil

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Kaliforniya Universitetinin Berkeley kampusundan olan alimlər müəyyən ediblər ki, Yer üzündə fəsillərin dəyişməsi hətta yaxın bölgələrdə belə eyni vaxtda baş vermir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqat "Nature" jurnalında dərc olunub.

Komanda müəyyən edib ki, coğrafi enlik, yüksəklik və ya eyni yarımkürədə yerləşmək mövsümlərin ritminin eyni olacağı demək deyil. Bəzi yerlərdə yaz və ya bitki örtüyünün maksimum inkişaf dövrü xeyli əvvəldən başlayır, digər yerlərdə isə gecikir, hətta bu bölgələr bir-birinə yaxın olsa da.

Alimlər bu nəticəyə son 20 ildə Yer ekosistemlərini peyk müşahidələri vasitəsilə araşdırdıqdan sonra gəliblər. Bu məlumatlara əsaslanaraq onlar torpaq üzrə mövsümi dəyişiklikləri ətraflı göstərən xəritə hazırlayıblar. Xəritə iqlim və relyefin yaratdığı özünəməxsus "təbii saat zonalarını” ortaya qoyub.

Nəticələr göstərib ki, mövsümlərin xüsusilə güclü sinxronizasiya pozulması bioloji müxtəlifliyi yüksək olan bölgələrdə müşahidə olunur. Alimlərin fikrincə, belə dəyişkənlik qonşu yerlərdə fərqli yaşayış şəraitləri yarada və zamanla növlərin təkamülünə təsir göstərə bilər.

Məsələn, bitkilər yaxın bölgələrdə fərqli vaxtlarda çiçəklənirsə və ya resurslar mövsümlərə görə dəyişirsə, bu, heyvanların çoxalma dövrlərini dəyişdirə və hətta populyasiyaların qarışmasını əngəlləyə bilər. Uzun müddətli perspektivdə bu fərqliliklər yeni növlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

"Yaxşı nümunə — Arizona ştatında Feniks və Tuson şəhərləri. Nisbətən yaxın olmalarına baxmayaraq, birində yağışın pik dövrü qışa, digərində isə yay mussonlarına təsadüf edir və bu fərqli ekosistemlər yaradır. Oxşar fərqliliklər Aralıq dənizi iqliminin müşahidə olunduğu bölgələrdə də var, burada bitki örtüyünün maksimal inkişafı digər yerlərə nisbətən gec baş verir", alimlər izah ediblər.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, mövsümlərin "bir təqvim” əsasında qəbul edilməsi iqlim və ekoloji modellərdə reallığı sadələşdirir. Yerli fərqlilikləri nəzərə almaq vacibdir ki, iqlim dəyişikliyinin təbiət və insan üzərindəki təsirləri daha dəqiq proqnozlaşdırılsın.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 21 Dekabr 2025 22:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri