Icma.az
close
up
RU
Alplarda buzlaqların yox olma sürəti səkkiz ilə pik həddə çatacaq ARAŞDIRMA

Alplarda buzlaqların yox olma sürəti səkkiz ilə pik həddə çatacaq ARAŞDIRMA

Icma.az, Moderator.az saytına istinadən bildirir.

Yeni elmi araşdırmaya görə, Avropa Alplarında buzlaqların yox olma sürəti cəmi səkkiz il ərzində ən yüksək həddə çatacaq.

Moderator.az Teleqraf-a istinadla xəbər verir ki, araşdırma "Nature Climate Change" elmi jurnalında dərc olunub və peyk görüntüləri əsasında 200 mindən çox buzlağın təhlilinə əsaslanır. Tədqiqat nəticələrinə əsasən, 2033-cü ilə qədər Alplarda 100-dən çox buzlaq tamamilə yox olacaq.

Araşdırmada qeyd olunur ki, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə buzlaqların əriməsini sürətləndirir və bu proses iqlim böhranının ən aydın göstəricilərindən biri hesab olunur. Hazırda dünyada təxminən 200 min buzlaq mövcuddur və onların ildə orta hesabla 750-si yox olur. Lakin alimlər xəbərdarlıq edir ki, bu göstərici yaxın onilliklərdə kəskin artacaq.

Tədqiqatın proqnozlarına görə, mövcud hökumətlərin iqlim siyasəti Yer kürəsində temperaturun sənayeöncəsi dövrlə müqayisədə təxminən 2,7°C yüksəlməsinə səbəb olacaq. Bu ssenari reallaşarsa, 2040-cı ildə dünyada ildə təxminən 3 min buzlaq yox olacaq və bu proses 2060-cı ilə qədər davam edəcək. Əsrin sonuna qədər isə hazırkı buzlaqların 80 faizi tamamilə əriyəcək.

Bununla yanaşı, karbon emissiyalarının sürətlə azaldılması və temperatur artımının 1,5°C ilə məhdudlaşdırılması halında buzlaqların itki sürətinin nisbətən azalacağı bildirilir. Bu halda illik itkilər 2040-cı ildə təxminən 2 min buzlaqla məhdudlaşacaq və sonrakı illərdə azalma müşahidə ediləcək.

Araşdırma müəllifləri vurğulayır ki, əvvəlki tədqiqatlar əsasən buzlaqların həcminin azalmasına və bunun dəniz səviyyəsinin qalxmasına təsirinə fokuslanıb. Lakin bu dəfə diqqət yox olan buzlaqların sayına yönəldilib. Çünki ayrı-ayrı buzlaqlar bir çox region üçün içməli su mənbəyi, turizm obyekti və yerli icmalar üçün mədəni və mənəvi dəyər daşıyır.

İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən ETH universitetinin aparıcı alimlərindən biri və tədqiqatın müəlliflərindən olan Matias Huss bildirib ki, buzlaqların yox olması yalnız statistik göstərici deyil, gündəlik həyatda hiss olunan real itkidir. Onun sözlərinə görə, son 30 ildə İsveçrədə təxminən 1000 buzlaq artıq mövcudluğunu itirib.

Araşdırmada qeyd olunur ki, ən kiçik və sürətlə əriyən buzlaqların yerləşdiyi regionlar daha həssasdır. Mərkəzi Avropada mövcud olan 3 200 buzlaq 2100-cü ilə qədər 1,5°C ssenarisində 87 faiz, 2,7°C ssenarisində isə 97 faiz azala bilər. ABŞ-nin qərb bölgələri və Kanadada isə mövcud buzlaqların 70–90 faizi yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Alimlər bildirir ki, daha iri buzlaqların əriməsi daha gec pik həddə çatır. Məsələn, Qrenlandiyada buzlaqların yox olma sürətinin 2060-cı illərdə zirvəyə çatacağı gözlənilir. Bununla belə, ərimə prosesi 2100-cü ildən sonra da davam edəcək.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayır ki, bu dəyişikliklər yalnız ekoloji deyil, həm də sosial nəticələr doğuracaq. Hazırda təxminən 2 milyard insan dağ buzlaqlarından qidalanan çaylardan su və ərzaq təhlükəsizliyi baxımından asılıdır. Mütəxəssislər yeni kənd təsərrüfatı modelləri, alternativ turizm sahələri və hətta süni buzlaqlar kimi adaptasiya tədbirlərinin vacibliyini qeyd edirlər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:195
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 16 Dekabr 2025 09:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri