Icma.az
close
up
RU
Alplarda buzlaqların yox olma sürəti səkkiz ilə pik həddə çatacaq ARAŞDIRMA

Alplarda buzlaqların yox olma sürəti səkkiz ilə pik həddə çatacaq ARAŞDIRMA

Icma.az, Moderator.az saytına istinadən bildirir.

Yeni elmi araşdırmaya görə, Avropa Alplarında buzlaqların yox olma sürəti cəmi səkkiz il ərzində ən yüksək həddə çatacaq.

Moderator.az Teleqraf-a istinadla xəbər verir ki, araşdırma "Nature Climate Change" elmi jurnalında dərc olunub və peyk görüntüləri əsasında 200 mindən çox buzlağın təhlilinə əsaslanır. Tədqiqat nəticələrinə əsasən, 2033-cü ilə qədər Alplarda 100-dən çox buzlaq tamamilə yox olacaq.

Araşdırmada qeyd olunur ki, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə buzlaqların əriməsini sürətləndirir və bu proses iqlim böhranının ən aydın göstəricilərindən biri hesab olunur. Hazırda dünyada təxminən 200 min buzlaq mövcuddur və onların ildə orta hesabla 750-si yox olur. Lakin alimlər xəbərdarlıq edir ki, bu göstərici yaxın onilliklərdə kəskin artacaq.

Tədqiqatın proqnozlarına görə, mövcud hökumətlərin iqlim siyasəti Yer kürəsində temperaturun sənayeöncəsi dövrlə müqayisədə təxminən 2,7°C yüksəlməsinə səbəb olacaq. Bu ssenari reallaşarsa, 2040-cı ildə dünyada ildə təxminən 3 min buzlaq yox olacaq və bu proses 2060-cı ilə qədər davam edəcək. Əsrin sonuna qədər isə hazırkı buzlaqların 80 faizi tamamilə əriyəcək.

Bununla yanaşı, karbon emissiyalarının sürətlə azaldılması və temperatur artımının 1,5°C ilə məhdudlaşdırılması halında buzlaqların itki sürətinin nisbətən azalacağı bildirilir. Bu halda illik itkilər 2040-cı ildə təxminən 2 min buzlaqla məhdudlaşacaq və sonrakı illərdə azalma müşahidə ediləcək.

Araşdırma müəllifləri vurğulayır ki, əvvəlki tədqiqatlar əsasən buzlaqların həcminin azalmasına və bunun dəniz səviyyəsinin qalxmasına təsirinə fokuslanıb. Lakin bu dəfə diqqət yox olan buzlaqların sayına yönəldilib. Çünki ayrı-ayrı buzlaqlar bir çox region üçün içməli su mənbəyi, turizm obyekti və yerli icmalar üçün mədəni və mənəvi dəyər daşıyır.

İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən ETH universitetinin aparıcı alimlərindən biri və tədqiqatın müəlliflərindən olan Matias Huss bildirib ki, buzlaqların yox olması yalnız statistik göstərici deyil, gündəlik həyatda hiss olunan real itkidir. Onun sözlərinə görə, son 30 ildə İsveçrədə təxminən 1000 buzlaq artıq mövcudluğunu itirib.

Araşdırmada qeyd olunur ki, ən kiçik və sürətlə əriyən buzlaqların yerləşdiyi regionlar daha həssasdır. Mərkəzi Avropada mövcud olan 3 200 buzlaq 2100-cü ilə qədər 1,5°C ssenarisində 87 faiz, 2,7°C ssenarisində isə 97 faiz azala bilər. ABŞ-nin qərb bölgələri və Kanadada isə mövcud buzlaqların 70–90 faizi yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Alimlər bildirir ki, daha iri buzlaqların əriməsi daha gec pik həddə çatır. Məsələn, Qrenlandiyada buzlaqların yox olma sürətinin 2060-cı illərdə zirvəyə çatacağı gözlənilir. Bununla belə, ərimə prosesi 2100-cü ildən sonra da davam edəcək.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayır ki, bu dəyişikliklər yalnız ekoloji deyil, həm də sosial nəticələr doğuracaq. Hazırda təxminən 2 milyard insan dağ buzlaqlarından qidalanan çaylardan su və ərzaq təhlükəsizliyi baxımından asılıdır. Mütəxəssislər yeni kənd təsərrüfatı modelləri, alternativ turizm sahələri və hətta süni buzlaqlar kimi adaptasiya tədbirlərinin vacibliyini qeyd edirlər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 16 Dekabr 2025 09:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri