Alternativ tibbin tələləri: Dərmandan qaçıb tələyə düşmək və ya xərçəng yayan Bayer qalmaqalı

Kənd təsərrüfatı məhsullarında istifadə edilən GLİSOFAT maddəsi ilə bağlı qalmaqallar dünya gündəmindən düşmür.

Mia.az xəbər verir ki, bu zəhərli maddənin istifadəsi nəticəsində xərçəngə yoluxmuş çox sayda insan Almaniyanın "Bayer" şirkətinə qarşı təzminat davası açıb.Hazırda şirkətə qarşı açılmış 30 minə yaxın məhkəmə işi davam edir.

Ötən illərdə "Bayer", məhkəmələri uduzaraq təxminən 96 min iddiaçı ilə razılaşmaya gedib və ümumi 11,6 milyard avro təzminat ödəyib.

Pestisid istehsalı qlobal səviyyədə milyardlarla dollarlıq bazar yaradıb. "Bayer", "Syngenta", "BASF" və "Corteva" şirkətləri birlikdə bu sektorun nəhəngləri hesab olunur. 2020-ci ildə təkcə pestisid istehsalından əldə edilən gəlir 30,9 milyard avronu keçib. Qlobal pestisid bazarının isə 2023-cü ilin məlumatlarına əsasən, 130 milyard dollarlıq dövriyyəyə çatdığı bildirilir.

Azərbaycan bazarında da bu şirkətlərin təsiri az deyil .Bu şirkətlərin Azərbaycandakı bazar payı, həmçinin, qlobal miqyasda istifadə olunan zəhərli maddələr barədə narahatlıqlar doğurur. Türkiyədə də Pestisid satışından əldə edilən gəlirin 68 milyon dollar olduğu bildirilir. Ən narahatedici məqam isə bu məbləğin 16%-nin sağlamlıq və ekosistem üçün ciddi ziyanlı olan pestisidlərdən gəlməsidir.

Maraqlıdır ki, sağlamlıq problemlərindən qaçmaq üçün pestisidlərdən uzaq durmağa çalışanlar, alternativ həll yolları ilə yenidən bu şirkətlərin təsiri altına düşürlər. Xüsusilə qida əlavələri adı altında təklif edilən məhsulların xammaddəsini istehsal edən şirkətlər arasında "Bayer" və digər petro-kimya nəhəngləri də var.

"Funksional Tibb" kimi yeni axınlar dərman istifadəsinə qarşı çıxaraq qida əlavələrini önə çəkir. Amma bu əlavələr məhz eyni şirkətlərin istehsalıdır. Beləliklə, sağlamlıq problemlərindən qaçmaq istəyənlər yenə həmin şirkətlərin gəlir mənbəyinə çevrilirlər.

Davam edən hüquqi və etik suallar

"Bayer" kimi nəhənglərin həm kənd təsərrüfatı, həm də tibbi məhsul bazarında hökmranlıq etməsi bir sıra suallar doğurur: Bu qədər geniş təsir dairəsinə malik şirkətlər ekosistem və insan sağlamlığı üçün nə qədər təhlükəsizdir? Zəhərli pestisidlərin istehsalçısı, eyni zamanda xəstələr üçün dərman hazırlayan bir şirkətə etibar etmək mümkündürmü?

Dünya bir daha bu kimi şirkətlərin fəaliyyətinə diqqət yetirməli və qanunvericilikdə ciddi dəyişikliklər etməlidir. Təbiəti və insan sağlamlığını qorumaq üçün həm fərdi, həm də qlobal miqyasda tədbirlərə ehtiyac var.

Əzizə Hakverdi 

MİA.AZ