Analitik: Paşinyan “Zəngəzur” ifadəsinə sərt mövqe sərgiləməyə məhkumdur

Zaman həll edəcək

Daxili düşmənlərinə əlavə arqument vermək istəmir

 Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidanın bəyanatına cavab verib. Baş nazir deyib ki, Ermənistan ərazisində yerləşən infrastrukturun adlarını yalnız Ermənistan müəyyən edə bilər. Onun sözlərinə görə, Ermənistanda "Sülh dəhlizi" və TRIPP layihəsi mövcuddur, hər hansı digər terminologiya (Zəngəzur dəhlizi – red.) Ermənistan Respublikasına aid deyil. Qeyd edək ki, Türkiyə xarici işlər naziri noyabrın 18-də verdiyi açıqlamada Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcəyini bəyan edib: "Zəngəzur dəhlizi Ermənistanda, bunu tələb edən Azərbaycan. Bu, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcək. Biz burada onların işini asanlaşdıran tərəfik və Avropadan gələn tranzit marşrutunun əsas quru hissəsini təşkil edən bu sahəyə ehtiyacımız var. Zəngəzur dəhlizi olmadığı üçün Mərkəzi Orta Asiya, Qafqaz və Rusiya ilə quru yolu ticarətini Gürcüstan və İran vasitəsilə həyata keçiririk. Həmçinin dəniz yolu ilə Rusiya limanları, Qara dəniz və digər yerlərdən istifadə edirik. Müharibədən əvvəl daha çox istifadə edirdik. Zəngəzur dəhlizi isə hazırda xüsusilə Azərbaycan və Ermənistan arasında müzakirə mövzusudur". İki ölkənin Vaşinqtonda sülh sazişini parafladıqlarını xatırladan Hakan Fidan əlavə edib ki, sazişdə yer almayan iki həll olunmamış məsələ də var: "Birincisi, Zəngəzur dəhlizi, ikincisi, Ermənistan Konstitusiyası ilə bağlı məsələdir. Bu məsələlər həll olunduqdan və Azərbaycan yekun sazişə imza atdıqdan sonra Türkiyə də Ermənistanla sərhəd qapılarını açacaq". Xatırladaq ki, Paşinyan və onun komandası dəfələrlə "Zəngəzur dəhlizi" ifadəsinin işlənməsinə etirazlarını bildiriblər.

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Samir Əsədli Sherg.az-a deyib ki, Paşinyanın bu cür kəskin reaksiyası təsadüfi deyil. Ekspertin sözlərinə görə, söhbət hazırda Ermənistanın inzibati sərhədlərində yerləşən bir ərazidən gedir:

"Rəsmi İrəvanın həmin bölgəni hansı adla adlandırması daxili siyasi proseslərin bir hissəsidir. Azərbaycan isə bu müzakirələrdə terminoloji tərəfə deyil, dəhlizin həqiqətən açılmasına, kommunikasiya xətlərinin bərpasına və regiondakı nəqliyyat inteqrasiyasının genişlənməsinə üstünlük verir. Bakının əsas məqsədi Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqənin qurulması, Şərq-Qərb nəqliyyat xəttinin açılması və böyük iqtisadi-kommunikasiya dəhlizinin formalaşdırılmasıdır. Tarixi aspektdə Zəngəzur adlanan bu ərazidə vaxtilə azərbaycanlıların yaşaması və sovet dövründə keçidin “Zəngəzur keçidi” kimi tanınması Azərbaycanın mövqeyinə ideoloji baza yaradır. Sovet hakimiyyətinin qərarı ilə ərazinin Azərbaycandan alınaraq Ermənistana verilməsi də bu tarixi kontekstin mühüm hissəsidir".

Analitikin fikrincə, Paşinyanın ritorikasının sərtləşməsinin daha bir mühüm səbəbi Ermənistanın daxilindəki siyasi vəziyyətlə əlaqədardır:

"Ölkədə qarşıdan seçkilər gəlir və Paşinyan uzun müddətdir revanşist dairələrin, millətçi qrupların, separatçıların, eləcə də Rusiyayönümlü siyasi çevrələrin təzyiqləri ilə üz-üzədir. Bu qüvvələr hər dəfə Zəngəzur məsələsində kompromis görüntüsü yarandıqda Paşinyanı “torpaq güzəştində ittiham etmək” üçün fürsət qazanırlar. Buna görə də baş nazir “Zəngəzur” ifadəsinə həssas yanaşaraq sərt mövqe sərgiləməyə çalışır ki, bu təbəqələrə əlavə arqument verməsin".

S.Əsədli vurğulayıb ki, bununla belə, region üçün həlledici olan terminoloji mübahisələr yox, infrastrukturun reallaşmasıdır:

"Azərbaycan üçün əsas prioritet dəhlizin adının necə olmasından çox, onun praktik olaraq açılması, yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşdırılması və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafıdır. Rəsmi Bakı emosional bəyanatlara münasibət bildirməkdənsə, real işlərin görülməsinə və qarşıdakı mərhələlərin hazırlanmasına diqqət yetirir. Beləliklə, Paşinyanın reaksiyası bir tərəfdən suverenlik iddiasını vurğulamaq niyyətini göstərirsə, digər tərəfdən daxili auditoriya qarşısında siyasi toxunulmazlıq yaratmaq cəhdidir. Əslində isə region üçün əsas məsələ adlardan asılı olmayaraq Zəngəzur dəhlizinin açılması və bunun yaratdığı geosiyasi və iqtisadi imkanların reallaşmasıdır".