Ankara Liviya yaxınlaşması: Təl Əviv narahatdır

İsrailin nüfuzlu “Maariv” qəzeti Türkiyənin Liviyanın şərqindəki Xəlifə Haftar administrasiyası ilə diplomatik əlaqələr qurmaq və Benqazidə konsulluq açmaq qərarını geniş təhlil edib.

Turkustan.az xəbər verir ki, qəzet bu addımı Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizində söz sahibi olmaq və Yunanıstan-Kipr dəniz dəhlizini kəsmək strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirib.

Maariv analizində, Suriyada Əsəd rejiminin zəifləməsini də dramatik dönüş nöqtəsi kimi qeyd edib və bu zəifləmədə Türkiyənin dəstəklədiyi müxalifətin roluna diqqət çəkib.

Təhlildə bildirilir ki, Liviyada son 20 ildə vətəndaş müharibəsi hökm sürür. 2014–2020-ci illərdə Xəlifə Haftar həm ABŞ, həm də Rusiya tərəfindən dəstəklənib, Türkiyə isə Tripolidəki beynəlxalq tanınan hökuməti müdafiə edərək döyüş meydanında üstünlük əldə edib.

Maariv vurğulayıb ki, Türkiyənin hərbi müdaxiləsi Tripoli administrasiyasının dağılmasının qarşısını alıb, bəzi çevrələr isə bu vəziyyəti "Türkiyə himayədarlığı" kimi xarakterizə edib.

Qəzetin məlumatına görə, Türkiyənin Haftarla əlaqə qurmaq istəyi, 2019-cu ildə Liviyanın qərbindəki hökumətlə imzalanmış dəniz yurisdiksiyası müqaviləsinin legitimliyini Şərqi Liviya hakimiyyəti tərəfindən də qəbul etdirmək məqsədi daşıyır. Bu müqavilənin Yunanıstan və Kiprin dəniz sərhədlərinə zərbə vurduğu, beləliklə, bölgədə güc balansını dəyişdirdiyi iddia olunur.

Təl-Əviv Universitetinin Dayan Strateji Araşdırmalar Mərkəzindən Türkiyə üzrə ekspert Dr. Hay Eytan Koen Yanarocak, bu diplomatik addımı “qeyrətin bərpası” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, Türklər 1912–1919-cu illərə qədər Liviyada mövcud olub, və bu, tarixi kontekstdə yenidən bölgəyə dönüş kimi də qiymətləndirilə bilər.

Yanarocak əlavə edib ki, dəniz yurisdiksiyası razılaşması yalnız Qərbi Liviya ilə imzalansa da, BMT tərəfindən bütün Liviya üçün hüquqi qüvvəyə malikdir. Türkiyənin Benqazi qərarı isə bu razılaşmanı daha da möhkəmləndirə və bölgədəki enerji marşrutlarını ölkənin nəzarətinə keçirə bilər.

Ekspert sonda qeyd edib ki, bu strategiya Türkiyənin Aralıq dənizində regional güc kimi mövqeyini möhkəmləndirmək və iqtisadi cəhətdən əlavə üstünlüklər qazanmaq planının bir hissəsidir.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az