Astanadan gələn mesajlar strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsidir

Son illərdə Azərbaycan və Qazaxıstan arasında iqtisadi əlaqələr sürətlə genişlənib. Astanada keçirilən Hökumətlərarası Komissiyanın iclası əmtəə dövriyyəsinin artdığını və Birgə İnvestisiya Fondunun aktiv fəaliyyətə başladığını göstərdi.

2025-ci il oktyabrın 21-də Astanada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat və Azərbaycan–Qazaxıstan Ali Dövlətlərarası Şurasının ikinci iclasındakı çıxışı iki qardaş ölkə arasında strateji münasibətlərin dərinləşməsini, Türk dünyasında əməkdaşlığın daha da güclənməsini nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin çıxışı yalnız ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, həm də Avrasiya məkanında formalaşan yeni siyasi və iqtisadi reallıqlar baxımından mühüm mesajlar verdi.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Qazaxıstanın dinamik inkişafını, dövlət idarəçiliyində və texnoloji sahədə həyata keçirilən islahatları yüksək qiymətləndirdi. Onun sözlərinə görə, Prezident Kasım-Jomart Tokayevin müdrik rəhbərliyi ilə Qazaxıstan müasir texnologiyaların, xüsusilə süni intellektin tətbiqi sahəsində böyük uğurlar əldə edib, ölkə modernləşmə və iqtisadi dayanıqlıq istiqamətində ardıcıl irəliləyir.

Ölkə başçısının qeyd etdiyi kimi, bu, təkcə Qazaxıstanın uğuru deyil, həm də Türk dünyasının və bütövlükdə Mərkəzi Asiyanın inkişaf potensialını nümayiş etdirən nümunədir. İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu dəyişikliklər “Qazaxıstanın modernləşmə yolunda inamla irəlilədiyini” və beynəlxalq aləmdə güclənən nüfuzunu əks etdirir.

Azərbaycanla Qazaxıstan arasında əlaqələr tarixi köklərə, mənəvi yaxınlığa və qarşılıqlı hörmətə əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə, Qazaxıstan “bütün dünyada etibarlı tərəfdaş, öz milli maraqları çərçivəsində siyasət aparan, eyni zamanda sadiq dost” dövlət kimi qəbul olunur.

Azərbaycan üçün bu münasibət təkcə diplomatik tərəfdaşlıq deyil, həm də sınaqlardan çıxmış qardaşlıq nümunəsidir. İşğal illərində Qazaxıstan Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüslərini dəstəkləyib, ədalətin bərpası istiqamətində prinsipial mövqe nümayiş etdirib. Məhz bu mənəvi həmrəylik bu gün də siyasi münasibətlərin əsasını təşkil edir.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında Azərbaycan–Ermənistan sülh prosesinə Qazaxıstanın münasibətini xüsusi vurğuladı. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə paraflanmış sülh sazişindən dərhal sonra Qazaxıstan rəhbərliyinin göstərdiyi diqqət və dəstək “qardaş münasibətin təzahürü” kimi qiymətləndirildi.

Ən diqqətçəkən məqamlardan biri də Azərbaycanın Ermənistana qarşı tranzit məhdudiyyətlərini aradan qaldırması oldu. İlk tranzit məhz Qazaxıstanın Ermənistana göndərdiyi taxıl yükü ilə reallaşdı. Prezident İlham Əliyev bunu “sülhün kağız üzərində deyil, praktikada tətbiqinin göstəricisi” adlandırdı. Bu addım regionda iqtisadi inteqrasiyanın və qarşılıqlı etimadın artdığını nümayiş etdirir.

Azərbaycan ilə Qazaxıstanı birləşdirən mənəvi və mədəni dəyərlər münasibətlərin əsas dayağıdır. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, iki xalqı “ümumi köklər, mənəvi və mədəni ortaq dəyərlər” birləşdirir. Bu bünövrə üzərində formalaşan dövlətlərarası əlaqələr son illərdə intensiv inkişaf edir.

Son üç ildə ondan çox qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi, sahə nazirlikləri arasında mütəmadi müzakirələr və birgə planların icrası münasibətlərin sistemli və ardıcıl xarakter daşıdığını təsdiqləyir. Prezidentin vurğuladığı kimi, bütün razılaşdırılmış məsələlər dövlət başçılarının daimi nəzarətindədir.

Azərbaycan və Qazaxıstanın əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biri nəqliyyat-logistika sahəsidir. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, “Geniş Avrasiya regionu ilə bağlı layihələr həyata keçirildikcə Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya daha çox bir-birinə bağlanır və vahid coğrafi məkan kimi çıxış edir”.

Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezidentin sözlərinə görə, Azərbaycan ərazisində avtomobil və dəmir yolu hissələri 2026-cı ilin ortalarınadək tam hazır olacaq, 2028-ci ilin sonunadək dəhlizin açılışı planlaşdırılır.

Eyni zamanda, ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə formalaşan TRIPP layihəsi Orta Dəhlizin yeni marşrutlarını açır. Bu layihələr Asiyadan Avropaya yük daşımalarının həcmini artırmaqla yanaşı, Azərbaycan və Qazaxıstanın regional logistik mərkəzə çevrilməsinə imkan verəcək.

Ölkə rəhbəri çıxışında Qarabağın dirçəlişində Qazaxıstanın rolunu da xüsusi vurğuladı, Qarabağın bərpası prosesində Qazaxıstanın dəstəyini xüsusi minnətdarlıqla qeyd etdi. Qazaxıstan Prezidentinin təşəbbüsü ilə Füzulidə inşa edilən Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi bu əməkdaşlığın rəmzinə çevrilib.

Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu mərkəz “təkcə uşaqların təhsil ocağı deyil, həm də qardaşlığın və dostluğun simvoludur”. Qarabağın yenidən qurulması və “Böyük Qayıdış” proqramının uğurla həyata keçirilməsi bu cür mənəvi dəstək sayəsində daha geniş miqyas alır.

Azərbaycan və Qazaxıstan energetika sektorunda strateji tərəfdaşlardır. Keçən ilin noyabrında imzalanan Xəzərin dibi ilə elektrik kabelinin tikintisi üzrə üçtərəfli müqavilə regionun enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirəcək.

Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, artıq bir neçə layihə icra mərhələsindədir və iki ölkə ortaq maliyyə mexanizmləri vasitəsilə yeni iqtisadi layihələr həyata keçirməyi planlaşdırır. Bu, qarşılıqlı investisiyanın stimullaşdırılması və qeyri-neft sektorunda əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Humanitar əməkdaşlıq da əlaqələrin mühüm tərkib hissəsidir. Qazaxıstan və Azərbaycanda qarşılıqlı mədəniyyət günlərinin təşkili, təhsil və gənclər layihələrinin reallaşdırılması xalqlar arasında əlaqələri daha da möhkəmləndirir. Prezident İlham Əliyev bu sahədə əməkdaşlığın daimi və sistemli xarakter daşımasının vacibliyini vurğuladı.

Astanada keçirilən görüş bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan və Qazaxıstan münasibətləri sırf diplomatik çərçivədən kənara çıxaraq, ortaq ideallar, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı etimada əsaslanan qardaşlıq modelinə çevrilib.

İki ölkə regional əməkdaşlığın, nəqliyyat dəhlizlərinin, enerji təhlükəsizliyinin və sülhün təminində birgə məsuliyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatı bu münasibətlərin gələcək istiqamətini aydın şəkildə müəyyənləşdirdi. Ölkə rəhbərinin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan və Qazaxıstan xalqları arasındakı dostluq və qardaşlıq münasibətləri zaman sınağından çıxıb və gələcəyə doğru daha da möhkəmlənəcək.

Məşhur Məmmədov
Milli Məclisin deputatı