Astma: Simptomlar, səbəblər və müalicə üsulları

Astma tənəffüs yollarının (bronxların) xroniki iltihablanması və daralması nəticəsində yaranan uzunmüddətli tənəffüs yolu xəstəliyidir. Bu zaman hava yolları müxtəlif amillərə qarşı həddindən artıq həssas olur, şişir və bəlğəm ifrazı artır. Nəticədə havanın ağciyərlərə daxil olması və çıxması çətinləşir.

Bakıvaxtı.az Türkiyə KİV-ə istinadən xəbər verir ki, Astmanın əsas simptomları insandan insana dəyişə bilər. 

Lakin ən çox rast gəlinənlər bunlardır:

“Nəfəs darlığı və təngnəfəslik, nəfəs alıb-verərkən fit səsinə bənzər xışıltı, döş qəfəsində sıxılma və ağırlıq hissi, xüsusilə gecələr və ya səhər tezdən artan şiddətli öskürək, fiziki aktivlikdən sonra yaranan tənəffüs çətinliyi”.

Səbəblər və tətikləyici amillər 

Astmanın inkişafında həm genetik (ailəvi), həm də ətraf mühit amilləri rol oynayır. Xəstəliyi kəskinləşdirən əsas amillər - ev tozu, bitki tozcuqları (polen), kif göbələkləri və heyvan tükləridir. Həmçinin, siqaret tüstüsü, hava çirkliliyi, kəskin qoxular (ətir, təmizlik vasitələri) da qıcıqlandırır. Qrip və soyuqdəymə kimi virus xəstəlikləri, stress, bəzi dərmanlar da astmaya səbəb ola bilər. 

Astmanın növləri

Astma tətikləyici amilə və yaranma vaxtına görə bir neçə qrupa bölünür. Allerjik astma ən yaygın növdür, adətən uşaqlıqda başlayır. Qeyri-allerjik astma adətən böyük yaşlarda başlayır və allergenlərlə əlaqəli olmur. Peşə astması iş mühitindəki kimyəvi maddələr və ya tozlarla təmas nəticəsində yaranır. Gecə astması simptomların əsasən yuxu zamanı şiddətləndiyi növdür. 

Diaqnoz və müalicə

Xəstəliyin diaqnozu həkim tərəfindən spirometriya (ağciyərlərin həcmi və hava axını sürəti) və digər tənəffüs testləri ilə qoyulur. Astmanı tamamilə aradan qaldıran bir müalicə olmasa da, düzgün idarəetmə ilə xəstə tam normal həyat sürə bilər. Müalicənin iki əsas sütunu var: nəzarətedici və xilasedici (rahatladıcı) dərmanlar. Nəzarətedici dərmanlar hər gün istifadə edilən və tənəffüs yollarındakı iltihabı azaldan spreylərdir. Xilasedici dərmanlar isə tutma zamanı nəfəs yolunu sürətlə açmaq üçün ehtiyac duyulduqda istifadə olunur. 

Astma xəstələri nəyə diqqət etməlidir?

Xəstəliyin idarə olunması üçün dərmanları qaydasında qəbul etmək, siqaret çəkilən mühitlərdən uzaq durmaq, hər il qrip peyvəndi vurdurmaq və şəxsi tətikləyiciləri (məsələn, toz və ya soyuq hava) müəyyən edərək onlardan qorunmaq mütləqdir.

Aydın Baxış