Autizm xəstəliyinin yayılmasının səbəbi tapılıb

Oksford Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, insanlarda autizm spektri pozğunluqlarının yüksək yayılması insan beyninin təkamül xüsusiyyətləri ilə bağlı ola bilər.

Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə elmi iş “Molecular Biology and Evolution” (MBE) jurnalında dərc olunub.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, autizm dünyada təxminən hər yüz uşaqdan birində baş verir. Eyni zamanda, böyük meymunlarda bu cür davranış xüsusiyyətləri demək olar ki, müşahidə olunmur. Tədqiqatçılar bunu autizm və şizofreniyanın yalnız insanlara xas olan koqnitiv funksiyalarla - nitq və mürəkkəb ünsiyyətlə sıx bağlı olması ilə izah edirlər.

İnsanlarda və digər primatlarda müxtəlif növ neyronlarda gen ifadəsi ilə bağlı məlumatları müqayisə edərək, elm adamları insanlarda beyin qabığının xarici təbəqələrində olan L2/3 İT neyronlarının xüsusilə sürətlə inkişaf etdiyini aşkar ediblər. Bu dəyişikliklər autizmlə əlaqəli genlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə yenidən qurulması ilə müşayiət olundu. Müəlliflərin fikrincə, onlar yalnız insan xəttinə xas olan təbii seçmənin nəticəsi idi.

Bu genetik dəyişikliklərin əcdadlarımız üçün nə üçün faydalı olduğu aydın deyil. Bununla belə, tədqiqatçılar hesab edirlər ki, onlar doğuşdan sonra beyin inkişafını ləngitmiş və insanlara kompleks idrak bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün daha çox vaxt vermişlər. Bundan əlavə, bu genlərin çoxu dillə əlaqələndirilir, bizim növümüzə xas bir qabiliyyətdir.

"Nəticələrimiz göstərir ki, insan beynini bənzərsiz edən eyni genetik dəyişikliklərin bəziləri insanları daha çox neyromüxtəlif edib," - aparıcı müəllif Alexander L. Starr bildirib.

Almaz Həsənli