Avropa NATO ya alternativ formalaşdırmaq istəyir

ABŞ prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ələ keçirməsinə mane olmağa çalışan hər kəsə qarşı cəza tarifləri tətbiq etmək hədəsi Avropa üçün son damla olub.

Reyting.az-ın “Politico” nəşrinə istinadla verdiyi məlumata görə, ABŞ-nın mövqeyində köklü dəyişiklik baş verməyəcəyi təqdirdə, bu proses qlobal güc balansını alt-üst edə biləcək şəkildə Qərbin əsaslı yenidən qurulması ilə nəticələnə bilər.

Avropa artıq öz təhlükəsizlik ittifaqını yaratmağa hazırlaşır və bu prosesdə Ukrayna mühüm rol oynaya bilər.

Nəşrin yazdığına görə, Böyük Britaniya və Norveç kimi Avropa İttifaqına üzv olmayan ölkələr də daxil olmaqla, bir sıra Avropa dövlətləri Trampın ikinci prezidentlik müddətinin böyük hissəsini Amerikanın iştirakı olmadan fəaliyyət göstərən təsirli bir platformada -“Könüllülərin koalisiyası” adlandırılan qeyri-rəsmi qrupda əməkdaşlığa sərf ediblər.

Bu çərçivədə 35 hökumətin milli təhlükəsizlik müşavirləri müntəzəm əlaqə saxlayır, tez-tez onlayn və üzbəüz görüşür, həmçinin qeyri-rəsmi mesajlaşma vasitələri ilə qarşılıqlı fikir mübadiləsi aparırlar. Onlar Trampın problemin əsas hissəsi kimi qiymətləndirildiyi bir beynəlxalq mühitdə çoxtərəfli həll yolları tapmağa öyrəşiblər.

Qrupun fəaliyyəti ilə yaxından tanış olan mənbələrin bildirdiyinə görə, bu dairələrdə qarşılıqlı etimad səviyyəsi kifayət qədər yüksəkdir. Bildirilir ki, Böyük Britaniyadan Kir Starmer, Fransadan Emmanuel Makron, Almaniyadan Fridrix Merz, Finlandiyadan Aleksandr Stubb, İtaliyadan Corcia Meloni və Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen mütəmadi olaraq bir-birləri ilə yazışır və məsləhətləşirlər.

Qeyd olunur ki, son bir il ərzində liderlər yaxşı təşkil olunmuş mesajlaşma sistemi qurub və Trampın mümkün riskləri ilə bağlı davamlı müzakirələr aparırlar.

Bu qeyri-rəsmi platforma ötən ilin avqustunda Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə birlikdə Ağ evi ziyarət edən Avropa liderlərinin adını daşıyaraq “Vaşinqton qrupu” kimi tanınır.

Bir diplomatın sözlərinə görə, “Könüllülərin koalisiyası” Ukrayna məsələsindən formalaşsa da, Avropa paytaxtlarındakı əsas siyasi fiqurlar arasında çox sıx əlaqələr yaradıb:

“Onlar qarşılıqlı etimad və birgə işləmək bacarığı qazanıblar. Bir-birlərini adları ilə tanıyırlar, əlaqə saxlamaq və mesaj göndərmək olduqca asandır”.

Məlumata görə, Zelenski də “Vaşinqton qrupu”nun liderləri ilə yazışmalarda fəal iştirak edir. Bu isə mühüm bir məqamı önə çıxarır:

“Ukrayna təmsil olunan ölkələr arasında ən hərbiləşdirilmiş dövlətdir. Onun böyük ordusu, yüksək texnologiyalı dron sənayesi və digərlərindən daha zəngin döyüş təcrübəsi var. Əgər Ukraynanın hərbi potensialı Fransa, Almaniya, Polşa və Böyük Britaniyanın imkanları ilə birləşdirilərsə, “Könüllülərin koalisiyası”nın potensial gücü - həm nüvə, həm də qeyri-nüvə dövlətlərini əhatə etməklə - son dərəcə böyük ola bilər”.

E. KAMAL