“Avropa Qəzzanın gələcəyində rolunu artırmağa çalışır“ İsrail mətbuatı

"Avropa İttifaqı BMT və beynəlxalq qüvvələrlə əməkdaşlıq etməyi planlaşdırır..."

Avropa İttifaqı Qəzza bölgəsində sülh prosesində hələ də kölgədə qalır. ABŞ bir tərəfdən, Türkiyə, Qətər və Misir digər tərəfdən mühüm rol oynayarkən, Avropa İttifaqı son iki il ərzində İsrail və HƏMAS arasındakı münaqişəni yalnız beynəlxalq hüququn tələblərinə dair boş çağırışlarla müşahidə edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "detaly.co" nəşri yazıb.

Məqalə müəllifi qeyd edir ki, indi Donald Tramp tərəfindən hazırlanmış 20 maddədən ibarət plan qüvvəyə mindikcə, Brüssel və ayrı-ayrı Avropa ölkələri Qəzzanın bərpasında fəal iştirak etməyə çalışır.

Avropanın maliyyə dəstəyi və planı

Avropa İttifaqı Qəzzanın bərpası üçün ilkin qiymətləndirməyə görə 50 milyard dollardan çox vəsait ayırmağı planlaşdırır. "Biz fəlakət zonasında fələstinlilər üçün donorlar qrupunun aktiv qüvvəsi olacağıq", - Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen "X" platformasında yazıb. - "Və biz Qəzzanın bərpası üçün AB maliyyəsini təmin edəcəyik". Avropa artıq Qərb Sahilində Fələstin Administrasiyasının ən böyük donorudur. 2025-2027 illər üçün AB maliyyə proqramı 1,85 milyard dolları Fələstin Muxtariyyəti və Fələstin əraziləri üçün nəzərdə tutur.

Qısa müddətdə AB Qəzza bölgəsində maliyyəni artırmağı, mülki müdafiə resurslarını cəlb etməyi və humanitar yardım və infrastruktur bərpası çərçivəsində monitorinq üçün üçüncü tərəf kimi çıxış etməyi nəzərdən keçirir. Son "sülh sammiti"ndə Şarm əl-Şeyxdə AB-ni Avropa Şurasının sədri Antonio Koşta təmsil edib və yardımın sərhədlərini aşmağa hazır olduqlarını vurğulayıb.

Təhlükəsizlik və beynəlxalq əməkdaşlıq

Koşta bildirib ki, AB yalnız Qəzzanın bərpasına deyil, həm də təhlükəsizliyinə töhfə verəcək. Trampın planı Beynəlxalq Sabitləşdirici Qüvvələrin yaradılmasını nəzərdə tutur ki, bunlar ABŞ, ərəb ölkələri və digər beynəlxalq tərəfdaşlarla koordinasiyada Qəzzada yerləşdiriləcək. Fransa prezidenti Emmanuel Makron da ölkəsinin müvəqqəti Beynəlxalq Sabitləşdirici Qüvvələrə qatılmağa hazır olduğunu bildirib. Bu qüvvələrin Fələstin təhlükəsizlik qüvvələrini öyrətmək və təchiz etmək vəzifəsi olacaq.

Lakin bu qüvvələrin mandatı hələ də aydın deyil. Əgər missiyanın əsas məqsədi HƏMAS-ın silahsızlaşdırılması olsa, Avropa qüvvələri ehtimal ki, iştirak etməyə tərəddüd edəcək. Onlar yalnız monitorinq üçün, İsrail-Livan sərhədində olduğu kimi, iştirak edə bilər. AB eyni zamanda EUBAM Rafah missiyasını sərhəddə yenidən yerləşdirməyə və EUPOL COPPS missiyasının mandatını bərpa etməyə hazırdır. Bu missiyanın məqsədi Fələstin polisini öyrətmək və sabitləşdirici qüvvələrə dəstək verməkdir.

BMT-nin rolu

"Politico"-nun məlumatına görə, Berlin və Paris Qəzza bölgəsində sülhün təmin edilməsində BMT-nin əsas rol oynamasını tələb edir. Almaniya xarici işlər naziri Yohann Vadeful bazar günü müsahibəsində bildirib ki, Qəzzada təhlükəsizliyin təmin edilməsinin "ön şərti" həm təhlükəsizlik qüvvələrinin, həm də inzibati orqanların yaradılmasında BMT-nin mühüm roludur.

Bazar ertəsi Makron Şarm əl-Şeyxdə sammitə gəldikdən sonra bu açıqlamanı təkrarlayıb. Fransa BMT-nin Nyu-Yorkdakı qərargahında "beynəlxalq əsas" yaradaraq Qəzzada təhlükəsizlik qüvvələri üçün diplomatik iş aparacaq. Makron bildirib: "Fransa buna hazırdır və planlaşdırmaya başlayıb".

Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvüdür, ABŞ ilə birlikdə. Almaniya isə 2027-ci ildə qeyri-daimi üzv olmağa iddialıdır. Lakin Tramp administrasiyasının BMT iştirakını dəstəkləyib-dəstəkləməyəcəyi hələ məlum deyil. Trampın 20 maddədən ibarət Qəzza planında BMT-nin konkret rolu yalnız yardımların paylanması ilə məhdudlaşır.

İsraildə də BMT-yə skeptik yanaşırlar. BMT-nin keçən ay dərc etdiyi hesabatda İsrail hökumətinin Qəzza bölgəsində soyqırımı həyata keçirdiyi iddia olunub, lakin İsrail rəsmiləri bunu qətiyyətlə rədd edir. Baş nazir Binyamin Netanyahu ABŞ prezidenti Trampa Knessetdə deyib: "İsrailə qarşı BMT-də yayılan yalanlara qarşı durduğunuz üçün təşəkkür edirəm".

Avropa Trampın Sülh Şurasında yer tuta biləcəkmi?

"Reuters" agentliyinin əldə etdiyi sənədə görə, Avropa İttifaqı Qəzzanın bərpası prosesində təsirini maksimum artırmalı və ABŞ-ın təklif etdiyi Sülh Şurasına qoşulmalıdır. Şura müvəqqəti olaraq ərazinin idarəsini nəzarət etməlidir. "AB Sülh Şurasının nəzarət orqanı kimi üzv olmağa çalışmalıdır. AB texnokratik fələstin komitəsinə texniki dəstək verə bilər", - sənəddə deyilir.

Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya, "Avropa üçlüyü" (E3) şurada öz nümayəndələrini görmək istəyir. Lakin hələ heç kim dəvət edilməyib. ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff qeyd edib: "Çox namizəd var". İsrail, ehtimal ki, Fransa və Böyük Britaniyanın şuraya qoşulmasına etiraz edəcək. İtaliya isə İsrail üçün daha dost ölkə kimi qiymətləndirilir.

Müəllif: Aleksandra Appelberq