Avropaya yeni təhlükə yaranır

Rusiya prezidenti Vladimir Putin bu həftə Ukraynaya və onun avropalı müttəfiqlərinə açıq mesaj göndərib. Putin deyib ki, Moskva Ukrayna ilə döyüşü davam etdirə bilər, çünki onun güclü dostları var.
Reyting.az CNN-ə istinadla xəbər verir ki, Rusiya prezidenti Çində keçirilən tədbirlərdə ona Ukraynaya qarşı müharibəni davam etdirməyə imkan yaradan şəxslərlə yanaşı dayanıb: Çin lideri Si Cinpin, Hindistanın baş naziri Narendra Modi, İran prezidenti Məsud Pezeşkian və Şimali Koreya lideri Kim Çen In.
CNN-nin təhlilində qeyd olunur ki, Putinin daha kiçik və zəif qonşusunu tez bir zamanda məğlub edə biləcəyini düşünməsindən üç ildən çox vaxt keçdikdən sonra Rusiya Çin və Hindistan pulları, İran silahları və bir qədər də Şimali Koreyanın canlı qüvvəsi olmadan mübarizəni davam etdirə bilməzdi. Lakin həm sammitdən, həm də Çinin bu həftə ev sahibliyi etdiyi hərbi paraddan gələn mesajlar Ukraynadakı müharibədən xeyli kənara çıxır.
Nəşrin yazdığı kimi, Çində toplaşan liderlər hər şeydə razılığa gəlməyə, bəziləri hətta bir-birini bəyənməyə də bilərlər, lakin onların dünyada Qərb hökmranlığına son qoymaq üçün unikal imkanları var, məhz buna görə də Avropa onun hücuma məruz qala biləcəyindən ehtiyat edir.
“Rusiya nümayiş etdirməyə çalışır ki, Qərb dünyasından təcrid olunmasına baxmayaraq, onun hələ də iqtisadi cəhətdən güclü ölkələr olan tərəfdaşları və müttəfiqləri var. Və bu təcrid o demək deyil ki, Rusiya iqtisadiyyatı tənəzzülə uğrayacaq və ya Rusiya hərbi səylərini davam etdirə bilməyəcək”, - Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun əməkdaşı Natia Seskuri deyib.
Nəşr yazır ki, “Soyuq Müharibə” başa çatdıqdan sonra qurulan beynəlxalq nizam dağılmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Buna görə də ABŞ-nın hakim olduğu dünya ideyasını bəyənməyən Rusiya, Çin, Hindistan və digər ölkələr birdən-birə özləri üçün fürsət görürlər.
Yeni Avrasiya Strategiyaları Mərkəzinin xarici siyasət üzrə direktoru Con Laf CNN-ə deyib ki, Qərb alyansının beynəlxalq məsələlərdə qurulmuş üstünlüyü zəifləyir və onlar beynəlxalq sistemi ciddi şəkildə yenidən qurmaq üçün fürsət görürlər.
Eyni zamanda, Çindəki dəyişikliklər bir gecədə baş verməyib. Rusiya Ukraynada genişmiqyaslı müharibəyə başlayanda Avropa yəqin ki, ehtiyatsız qaldı, lakin o vaxtdan bəri hər şey dəyişdi.
“Biz indi avropalıların nədən ibarət olduğunu görməyə başlayırıq və Avropada müdafiənin inkişafı baxımından bəzi əhəmiyyətli dəyişikliklər görə bilərik”,- Con Laf qeyd edib.
Putinin Si və Modi ilə dostluğu bir çox Avropa paytaxtlarında müəyyən narahatlığa səbəb olsa da, ekspertlər qrupun zərurət, iqtisadi praqmatizm və fürsətdən yarandığına inanırlar.
“Bu, güclü qarşılıqlı mehribanlığa əsaslanmayan çox funksional münasibətdir. Bu, ölkələrin ittifaqından daha çox maraqlar ittifaqıdır”, - analitik bildirib.
Lafın fikrincə, Trampın prezidentliyinin yaxın üç il yarımı ərzində maraqları dəyişə və çox şey baş verə bilər.
Xatırladaq ki, bu yaxınlarda Çində miqyasına görə bütün əvvəlkiləri üstələyən hərbi parad keçirilib. Tədbirdə müxtəlif növ silahlar nümayiş olunub.
Eyni zamanda hərbi ekspert Andrey Kramarov Çinin nə və kimlər üçün irimiqyaslı hərbi parad keçirdiyini açıqlayıb. O hesab edir ki, bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarına qarşı özünü dünyanın ikinci geosiyasi mərkəzi elan etmək üçündür: “SSRİ-nin dağılmasından sonra uzun illər Moskva bu rola iddia etsə də, Çin çox sakit və metodik olaraq bu rolu öz üzərinə götürdü”.
ELÇİN