Icma.az
close
up
RU
Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Ay üzərində koloniya qurmaq ideyası onilliklərdir elmi-fantastik roman və filmlərin əsas mövzularından biri olsa da, real dünyada bu xəyala hələ də yaxınlaşmaq mümkün olmayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA-nın iddialı layihələrinə baxmayaraq, Ayda yaşamağın qarşısında son dərəcə sərt maneələr mövcuddur. Yer kürəsinin sədaqətli peyki bildiyimiz mənada həyatı dəstəkləyəcək resurslardan demək olar ki, tamamilə məhrumdur. Nə içməli bir damcı maye su var, nə də qoruyucu atmosfer. Səthdəki şərait isə demək olar ki, tam vakuumu xatırladır. Buna görə də Ayda qurulacaq istənilən yaşayış məntəqəsi üçün həll edilməli ilk və ən həyati məsələ nəfəs alına bilən hava sisteminin yaradılmasıdır.

İndiyədək elmi ictimaiyyətdə üstünlük təşkil edən yanaşmaya görə, Ayda soluna bilən hava mühiti yaratmaq üçün lazım olan qazlar Yerdən daşınmalı idi. Milyardlarla dollar xərc və nəhəng logistik çətinliklər tələb edən bu fikir bir çox layihənin kağız üzərində qalmasına səbəb olmuşdu. Lakin 2025-ci ilin dekabrında dərc olunan yeni bir tədqiqat bu çıxılmaz vəziyyəti kökündən dəyişdirən bir kəşfi üzə çıxarıb: təbiət ehtiyac duyduğumuz xammalı milyardlarla ildir bizim əvəzimizdən Ayın üzərinə daşıyır.

Ay torpağı əslində zaman kapsuludur

Roçester Universitetindən olan tədqiqatçı qrupunun apardığı kompüter modelləşdirmələri Yer atmosferindən qopan hissəciklərin Günəş küləklərinin təsiri ilə davamlı şəkildə Ay səthinə sürükləndiyini sübut edib. Əslində "Apollo” missiyaları zamanı gətirilmiş torpaq nümunələrində azot, karbonmonoksid və arqon kimi elementlərin izlərinə rast gəlinmişdi. Lakin yeni nəticələr bu maddələrin ora təsadüfən deyil, birbaşa Yerdən çatdığını göstərir. Günəş sistemində saatda təxminən 1,6 milyon kilometr sürətlə əsən Günəş küləkləri atmosferimizdəki ionları Ay səthinə qədər aparır.

Əvvəlki nəzəriyyələr Yer kürəsinin maqnit sahəsi formalaşdıqdan sonra bu hissəcik ötürülməsinin təxminən 4 milyard il əvvəl dayandığını irəli sürürdü. Lakin son modelləşdirmələr bunun əksini göstərir. Hətta Yer maqnit sahəsinin xətləri yüklü hissəcikləri Ay istiqamətində daşıyan bir növ "avtomagistral” rolunu oynayaraq prosesi sürətləndirə bilər. Bu fakt Ay torpağını (reqolit) təkcə xammal mənbəyi deyil, eyni zamanda planetimizin milyardlarla illik atmosfer tarixini qoruyan nəhəng zaman kapsuluna çevirir.

Nəfəs alına bilən hava yaratmaq üçün tələb olunan əsas elementlərin artıq Ay səthində toplanmış olması gələcək məskunlaşma planları baxımından olduqca ümidverici hesab edilir. Alimlər bu torpaq qatını araşdırmaqla atmosferin necə formalaşdığına dair bir "resept” hazırlaya bilərlər. Bununla yanaşı, bu resursların necə emal ediləcəyi və səthdəki güclü radiasiya ilə necə mübarizə aparılacağı kimi ciddi suallar hələ də cavabsız qalır. Buna baxmayaraq, Ayda nəfəs almanın açarının məhz Yer kürəsindən əsən küləklərdə gizlənməsi koloniyalaşma ideyasına daha real və praktik bir çalar qatır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:123
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Yanvar 2026 12:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri