Icma.az
close
up
RU
Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Ay üzərində koloniya qurmaq ideyası onilliklərdir elmi-fantastik roman və filmlərin əsas mövzularından biri olsa da, real dünyada bu xəyala hələ də yaxınlaşmaq mümkün olmayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA-nın iddialı layihələrinə baxmayaraq, Ayda yaşamağın qarşısında son dərəcə sərt maneələr mövcuddur. Yer kürəsinin sədaqətli peyki bildiyimiz mənada həyatı dəstəkləyəcək resurslardan demək olar ki, tamamilə məhrumdur. Nə içməli bir damcı maye su var, nə də qoruyucu atmosfer. Səthdəki şərait isə demək olar ki, tam vakuumu xatırladır. Buna görə də Ayda qurulacaq istənilən yaşayış məntəqəsi üçün həll edilməli ilk və ən həyati məsələ nəfəs alına bilən hava sisteminin yaradılmasıdır.

İndiyədək elmi ictimaiyyətdə üstünlük təşkil edən yanaşmaya görə, Ayda soluna bilən hava mühiti yaratmaq üçün lazım olan qazlar Yerdən daşınmalı idi. Milyardlarla dollar xərc və nəhəng logistik çətinliklər tələb edən bu fikir bir çox layihənin kağız üzərində qalmasına səbəb olmuşdu. Lakin 2025-ci ilin dekabrında dərc olunan yeni bir tədqiqat bu çıxılmaz vəziyyəti kökündən dəyişdirən bir kəşfi üzə çıxarıb: təbiət ehtiyac duyduğumuz xammalı milyardlarla ildir bizim əvəzimizdən Ayın üzərinə daşıyır.

Ay torpağı əslində zaman kapsuludur

Roçester Universitetindən olan tədqiqatçı qrupunun apardığı kompüter modelləşdirmələri Yer atmosferindən qopan hissəciklərin Günəş küləklərinin təsiri ilə davamlı şəkildə Ay səthinə sürükləndiyini sübut edib. Əslində "Apollo” missiyaları zamanı gətirilmiş torpaq nümunələrində azot, karbonmonoksid və arqon kimi elementlərin izlərinə rast gəlinmişdi. Lakin yeni nəticələr bu maddələrin ora təsadüfən deyil, birbaşa Yerdən çatdığını göstərir. Günəş sistemində saatda təxminən 1,6 milyon kilometr sürətlə əsən Günəş küləkləri atmosferimizdəki ionları Ay səthinə qədər aparır.

Əvvəlki nəzəriyyələr Yer kürəsinin maqnit sahəsi formalaşdıqdan sonra bu hissəcik ötürülməsinin təxminən 4 milyard il əvvəl dayandığını irəli sürürdü. Lakin son modelləşdirmələr bunun əksini göstərir. Hətta Yer maqnit sahəsinin xətləri yüklü hissəcikləri Ay istiqamətində daşıyan bir növ "avtomagistral” rolunu oynayaraq prosesi sürətləndirə bilər. Bu fakt Ay torpağını (reqolit) təkcə xammal mənbəyi deyil, eyni zamanda planetimizin milyardlarla illik atmosfer tarixini qoruyan nəhəng zaman kapsuluna çevirir.

Nəfəs alına bilən hava yaratmaq üçün tələb olunan əsas elementlərin artıq Ay səthində toplanmış olması gələcək məskunlaşma planları baxımından olduqca ümidverici hesab edilir. Alimlər bu torpaq qatını araşdırmaqla atmosferin necə formalaşdığına dair bir "resept” hazırlaya bilərlər. Bununla yanaşı, bu resursların necə emal ediləcəyi və səthdəki güclü radiasiya ilə necə mübarizə aparılacağı kimi ciddi suallar hələ də cavabsız qalır. Buna baxmayaraq, Ayda nəfəs almanın açarının məhz Yer kürəsindən əsən küləklərdə gizlənməsi koloniyalaşma ideyasına daha real və praktik bir çalar qatır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:109
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Yanvar 2026 12:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri