Icma.az
close
up
RU
Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Ay səthində Yer izləri: Kosmik səyahətdə hər şeyi dəyişdirəcək tədqiqat

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Ay üzərində koloniya qurmaq ideyası onilliklərdir elmi-fantastik roman və filmlərin əsas mövzularından biri olsa da, real dünyada bu xəyala hələ də yaxınlaşmaq mümkün olmayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA-nın iddialı layihələrinə baxmayaraq, Ayda yaşamağın qarşısında son dərəcə sərt maneələr mövcuddur. Yer kürəsinin sədaqətli peyki bildiyimiz mənada həyatı dəstəkləyəcək resurslardan demək olar ki, tamamilə məhrumdur. Nə içməli bir damcı maye su var, nə də qoruyucu atmosfer. Səthdəki şərait isə demək olar ki, tam vakuumu xatırladır. Buna görə də Ayda qurulacaq istənilən yaşayış məntəqəsi üçün həll edilməli ilk və ən həyati məsələ nəfəs alına bilən hava sisteminin yaradılmasıdır.

İndiyədək elmi ictimaiyyətdə üstünlük təşkil edən yanaşmaya görə, Ayda soluna bilən hava mühiti yaratmaq üçün lazım olan qazlar Yerdən daşınmalı idi. Milyardlarla dollar xərc və nəhəng logistik çətinliklər tələb edən bu fikir bir çox layihənin kağız üzərində qalmasına səbəb olmuşdu. Lakin 2025-ci ilin dekabrında dərc olunan yeni bir tədqiqat bu çıxılmaz vəziyyəti kökündən dəyişdirən bir kəşfi üzə çıxarıb: təbiət ehtiyac duyduğumuz xammalı milyardlarla ildir bizim əvəzimizdən Ayın üzərinə daşıyır.

Ay torpağı əslində zaman kapsuludur

Roçester Universitetindən olan tədqiqatçı qrupunun apardığı kompüter modelləşdirmələri Yer atmosferindən qopan hissəciklərin Günəş küləklərinin təsiri ilə davamlı şəkildə Ay səthinə sürükləndiyini sübut edib. Əslində "Apollo” missiyaları zamanı gətirilmiş torpaq nümunələrində azot, karbonmonoksid və arqon kimi elementlərin izlərinə rast gəlinmişdi. Lakin yeni nəticələr bu maddələrin ora təsadüfən deyil, birbaşa Yerdən çatdığını göstərir. Günəş sistemində saatda təxminən 1,6 milyon kilometr sürətlə əsən Günəş küləkləri atmosferimizdəki ionları Ay səthinə qədər aparır.

Əvvəlki nəzəriyyələr Yer kürəsinin maqnit sahəsi formalaşdıqdan sonra bu hissəcik ötürülməsinin təxminən 4 milyard il əvvəl dayandığını irəli sürürdü. Lakin son modelləşdirmələr bunun əksini göstərir. Hətta Yer maqnit sahəsinin xətləri yüklü hissəcikləri Ay istiqamətində daşıyan bir növ "avtomagistral” rolunu oynayaraq prosesi sürətləndirə bilər. Bu fakt Ay torpağını (reqolit) təkcə xammal mənbəyi deyil, eyni zamanda planetimizin milyardlarla illik atmosfer tarixini qoruyan nəhəng zaman kapsuluna çevirir.

Nəfəs alına bilən hava yaratmaq üçün tələb olunan əsas elementlərin artıq Ay səthində toplanmış olması gələcək məskunlaşma planları baxımından olduqca ümidverici hesab edilir. Alimlər bu torpaq qatını araşdırmaqla atmosferin necə formalaşdığına dair bir "resept” hazırlaya bilərlər. Bununla yanaşı, bu resursların necə emal ediləcəyi və səthdəki güclü radiasiya ilə necə mübarizə aparılacağı kimi ciddi suallar hələ də cavabsız qalır. Buna baxmayaraq, Ayda nəfəs almanın açarının məhz Yer kürəsindən əsən küləklərdə gizlənməsi koloniyalaşma ideyasına daha real və praktik bir çalar qatır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:116
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Yanvar 2026 12:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri