Ayda nəhəng yeraltı mağara sınaqdan keçiriləcək

ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmik Administrasiyası yeni GIMLI layihəsinin bir hissəsi olaraq Aydakı nəhəng Marius Hill çuxurunu araşdırmağı planlaşdırır. Alimlər şübhələnirlər ki, bu çuxur bir gün astronavtları radiasiyadan və həddindən artıq temperaturdan qoruya biləcək nəhəng lava mağarasının girişi kimi xidmət edir. Genişmiqyaslı elmi proqrama Planet Elmləri İnstitutu (ABŞ) tərəfindən Honeybee Robotics və Norveç Kosmik Agentliyi ilə sıx əməkdaşlıq çərçivəsində rəhbərlik edilir. Layihə NASA-nın özəl kommersiya eniş cihazlarından istifadə edərək Aya qabaqcıl elmi sistemlər göndərən PRISM proqramından maliyyələşdirilib. Qarşıdan gələn missiyanın təfərrüatları Planetologiya İnstitutunun rəsmi informasiya portalında dərc edilib.

Tədqiqatçılar geofiziki sensorlar, yerə nüfuz edən radar və kameralar kompleksindən istifadə edərək milyardlarla il əvvəl əmələ gəlmiş bu gizli yeraltı boşluğun mövcudluğunu təsdiqləməyə və onun əsl ölçüsünü qiymətləndirməyə çalışacaqlar. Bu cür təbii sığınacaqlar radiasiya və iqlim dəyişkənliyindən qorunmaqla yanaşı, gələcək Ay bazasını mikrometeorit təsirlərindən də qoruya bilər.

Ayın yeraltı hissəsinin ətraflı tədqiqi üçün eniş aparatı və rover (kompakt təkərli ay roveri) yerə nüfuz edən radar, qravimetr, seysmik sensorlar və yüksək dəqiqlikli kameralarla təchiz olunacaq. 

Alimlər aktiv seysmik zondlama aparmağı planlaşdırırlar - süni mikroşokların yeraltı süxurların sıxlığını və quruluşunu müəyyən etməyə kömək etdiyi bir üsul. Bu yanaşma əfsanəvi Apollo missiyalarından bəri Ayda istifadə olunmayıb. Radar, seysmik və cazibə ölçmələrinin kombinasiyası fiziklərə yer təbəqələrini sözün əsl mənasında araşdırmağa və geniş lava borusunun çökəklikdən uzanıb-uzanmadığını müəyyən etməyə imkan verəcək.

M.MİRZƏ

XQ