Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Azərbaycan məktəblərində tənəffüs qaydaları pozulur Təhsil eksperti həyəcan təbili çaldı

Azərbaycan məktəblərində tənəffüs qaydaları pozulur Təhsil eksperti həyəcan təbili çaldı

Milli.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

"Məktəblərdə tənəffüs müddəti çox vaxt sadəcə texniki detal kimi qəbul olunur. Halbuki tənəffüs təhsil prosesinin psixoloji və pedaqoji keyfiyyətinə birbaşa təsir edən əsas amillərdən biridir".

Milli.Az xəbər verir ki, bunu təhsil eksperti Elşən Qafarov deyib.

O bildirib ki, Nazirlər Kabinetinin 3 avqust 2012-ci il tarixli 171 №-li Qərarı ilə təsdiqlənmiş "Təhsil müəssisələrinin tikintisinə, maddi-texniki təchizatına dair vahid normalar, ümumi sanitariya-gigiyena tələbləri, şagird yerləri ilə təminat normativləri" adlı sənəddə ümumi təhsil məktəblərində dərslərarası fasilələrin müddəti barədə belə qeyd olunur:

"2.2.25. Dərslər arasında fasilənin müddəti 5-10 dəqiqə, uzun fasilələrin müddəti isə (2 və ya 3 dərsdən sonra) 10-30 dəqiqə təşkil edir. Bir böyük fasilə isə 2 və 3 dərsdən sonra müddəti 20 dəqiqə olan iki fasilə ilə əvəzlənir. Fasilələrin təmiz havadan maksimal istifadə etməklə və hərəkətli oyunlarla təşkil olunması vacibdir. Gündəlik dinamik fasilə zamanı böyük fasilənin 45 dəqiqəyə qədər davam etməsinə icazə verilir. Bu müddətin 30 dəqiqəsi idman meydançasında, idman zalında və ya trenajorlarla təchiz olunmuş rekreasiya sahələrində keçirilməlidir".

Lakin ekspertin sözlərinə görə, hazırda əksər məktəblərdə dərslərarası fasilə 5 dəqiqə, yalnız bir böyük tənəffüs isə 10 dəqiqə olaraq tətbiq edilir.

E. Qafarov qeyd edib ki, bu model formal olaraq fasilə yaratsa da, real dincəlmə imkanı vermir. Şagird həmin 5 dəqiqə ərzində sinif dəyişir, pilləkənlə hərəkət edir, bufetə və ya sanitar qovşağa gedir və yenidən dərsə qayıdır:

"Ölkədə fəaliyyət göstərən 4036 məktəbin 900-ə yaxınının şagird sayı 500 nəfərdən çoxdur. Onlardan 400 məktəbdə isə şagird sayı 1000 nəfəri keçir. Bu halda sanitar qovşaqların sayı şagirdlərin sayına adekvat olmur və 5 dəqiqə ərzində sanitar qovşaqdan istifadə faktiki olaraq mümkünsüzləşir".

Ekspert normativ sənəddəki tələbi də xatırladıb:

"2.3.21. Ümumi təhsil müəssisələrinin hər mərtəbəsində oğlanlar və qızlar üçün kilidsiz kabinələri olan sanitar qovşaqları nəzərdə tutulur. Sanitar-texniki cihazların sayı 60 qıza 2 unitaz və 1 əlüzyuyan, 40 oğlana isə 1 unitaz, 1 əlüzyuyan və 1 pissuar hesabı ilə müəyyən olunur. Oğlan və qızlar üçün sanitar qovşaqlarının ümumi sahəsi bir şagirdə 0,1 m²-dən az olmamalıdır. İşçi heyəti üçün ayrıca sanitar qovşağı layihələndirilir".

Onun sözlərinə görə, belə şəraitdə nə fiziki rahatlama baş verir, nə də emosional boşalma təmin olunur. Psixoloji baxımdan beyin 40-45 dəqiqəlik intensiv diqqətdən sonra yenilənməyə ehtiyac duyur və bu yenilənmə yalnız fasilə zamanı baş verə bilər. Əgər fasilə real deyilsə, yüklənmə dərsdən dərsə daşınır.

E. Qafarov bildirib ki, OECD Education 2030 yanaşmasına görə, şagird rifahı olmadan yüksək akademik nəticələr gözləmək mümkün deyil. Rifah isə yalnız emosional şəraitlə deyil, məktəbin gündəlik ritmi ilə də bağlıdır.

CASEL modelində emosional tənzimləmənin fasiləsiz baş vermədiyi vurğulanır. Uşaq davranışı idarə etmək və sakitləşməyi öyrənmək üçün fasilədə nəfəs almağa vaxt tapmalıdır.

UNESCO da məktəbi insan mərkəzli, təhlükəsiz və inkişaf yönümlü mühit kimi xarakterizə edir. Belə mühitdə tənəffüs cəza deyil, bərpaedici funksiyaya malikdir.

Ekspert əlavə edib ki, 5 dəqiqəlik tənəffüslər əksinə, tələskənliyi, gərginliyi və davranış pozuntularını artırır. Bu pozuntular çox vaxt "intizam problemi" kimi qiymətləndirilsə də, əsl səbəb yorğunluqdur. Müəllim dərsin əvvəlində şagirdləri sakitləşdirməyə vaxt sərf etməli olur ki, bu da tədrisin keyfiyyətinə mənfi təsir edir.

"Bu məsələ ayrı-ayrı müəllimlərin deyil, məktəb idarəetməsinin məsuliyyət sahəsidir. Nəticə olaraq demək istəyirəm ki, tənəffüs dərsdən kənar zaman deyil, dərsin psixoloji davamıdır. Məktəbdə fasilə nə qədər qısadırsa, tədrisdə gərginlik bir o qədər artır. Göründüyü kimi, dərslərarası fasilə texniki detal yox, məktəb mədəniyyətinin ən vacib hissəsidir".

Mina Mikayılova
Milli.Az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:266
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2025 16:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see294

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see283

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see274

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see271

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see248

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see245

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see232

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see227

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see224

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see224

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see215

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see206

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see201

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see200

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see182

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see180

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see179

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see177

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri