Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanda ideyalar yox, şəxslər yarışır ŞƏRH

Azərbaycanda ideyalar yox, şəxslər yarışır ŞƏRH

Sherg.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Proporsional sistem olsa təsadüfi adamların və ya seçiciləri aldatma yolu ilə parlamentdə təmsilçilyin qarşısını alınar

Azərbaycanda siyasi islahatlar mövzusu illərdir müzakirə olunur, lakin bu müzakirələr daha çox qapalı çevrələrdə qalır və geniş ictimai dialoqa çevrilmir. İdarəetmə sistemi, Konstitusiyanın mahiyyəti, seçki qanunvericiliyi və siyasi partiyaların rolu ilə bağlı dəyişiklik zərurəti qəbul edilsə də, bu dəyişikliklərin hansı istiqamətdə aparılmalı olduğu barədə cəmiyyətə aydın və sistemli baxış təqdim olunmur.

Nəticədə siyasi islahatlar ictimai razılaşmanın deyil, texniki qərarların mövzusu kimi görünür. Halbuki Konstitusiya və seçki sistemi sadəcə hüquqi sənədlər deyil, vətəndaşın siyasi iştirak imkanlarını və dövlətlə münasibətinin çərçivəsini müəyyən edən əsas mexanizmlərdir. Məhz bu kontekstdə siyasi islahatların ictimai müzakirədən kənarda qalması ciddi suallar doğurur.

Vəhdət Partiyasının sədr müavini Vasif Əfəndi “Sherg.az”a bildirib ki, Azərbaycanda əsas problem islahatların mahiyyətində deyil, onların ictimai müzakirəsiz və açıq dialoqdan kənar aparılmasındadır. O qeyd edib ki, Azərbaycanda idarəetmə sistemi, Konstitusiya və seçki qanunvericiliyi ilə bağlı dəyişiklik ehtiyacından danışanlar çoxdur. Lakin diqqət çəkən məqam odur ki, bu mövzuda ictimai təkliflər, açıq müzakirələr demək olar ki, yoxdur:

“QHT-lər, politoloqlar, siyasi partiyalar dəyişikliklərin zəruriliyini qəbul etsələr də, onların necə və hansı istiqamətdə aparılmalı olduğu barədə cəmiyyətə aydın mesajlar verilmir. Halbuki Konstitusiya, seçki sistemi və siyasi partiyalar haqqında qanunlar yalnız texniki sənəd statusunda qalmamalıdır. Bunlar birbaşa vətəndaşın siyasi məsuliyyət mexanizmini müəyyən edən əsas sütunlardır. Məsələ Konstitusiyanın dəyişdirilməsində yox, onun mahiyyətinin yenidən düşünülməsindədir. Konstitusiya şəxslərə və ya konkret siyasi dövrlərə uyğunlaşdırılmamalı, uzunmüddətli sabitliyi və hakimiyyət bölgüsünü təmin etməlidir. Parlament və məhkəmə hakimiyyəti icra strukturlarının kölgəsində qaldıqca, balansdan danışmaq çətinləşir. Bu baxımdan parlamentli respublika modeli Azərbaycan üçün ciddi müzakirə mövzusu ola bilər. Belə model hakimiyyətin mərkəzləşməsini azaldır,siyasi məsuliyyəti bölüşür və parlament təmsilçiyini zənginləşdirir. Ancaq parlamentli respublika yalnız proporsional seçki sistemi ilə real nəticə verə bilər”.

V. Əfəndinin fikrincə hazırkı majoritar sistem daha çox fərdi namizədləri ön plana çıxarır və partiyaları zəiflədir. Nəticədə ideologiyalar yox, şəxslər yarışır:

“Proporsional sistem isə səslə mandat arasında ədalətli nisbət yaradır, real ictimai dayağı olan partiyaların parlamentə düşməsinə imkan verir, formal və texniki namizədlərin rolunu azaldır. Təsadüfi adamların və ya seçiciləri aldatma yolu ilə parlamentdə təmsilçilyin qarşısını alır. Bu baş verərsə siyasi partiyalar tədbirini görə bilir. Hazırda partiyaların qeydiyyatı üçün tələb olunan minlərlə üzv və imza real siyasi fəallığı əks etdirmir. Əksər hallarda bu imzalar tanışlıq və xahiş yolu ilə toplanır. Bu isə partiyalaşmanı inkişaf etdirmir, onu formal prosedura çevirir. ABŞ təcrübəsində partiyanın gücü üzvlərin sayı ilə deyil, seçkilərdə topladığı səslə ölçülür. Partiya seçicinin davranışı ilə formalaşır. Azərbaycanda da oxşar yanaşma tətbiq edilə bilər.Bunun üçün partiya qeydiyyatı üçün daha az təsisçi kifayət etməlidir. Partiyanın fəaliyyəti və davamlılığı seçkilərdə əldə etdiyi nəticələrə tənzimlənməlidir. Dövlət maliyyələşməsi yalnız real səs toplayan partiyalara ayrılmalıdır. Bu yanaşma inzibati müdaxilə olmadan, təbii siyasi rəqabət yolu ilə partiyaların sayını və keyfiyyətini tənzimləyə bilər. Partiyalaşmanın zəif olması da cəmiyyəti düşündürməldir. Buna səbəb vətəndaşlarda yox, sistemdədir. İnsan səsinin və iştirakının nəticə verdiyini görmədikdə, partiyaya üzv olmaq da mənasız görünür. Seçici fəallığının real təsir gücü olmadıqca, siyasi passivlik dərinləşir. Azərbaycanın əsas problemi ideya çatışmazlığı deyil, ictimai müzakirə çatışmazlığıdır. Yeni Konstitusiya, proporsional seçki sistemi və siyasi partiyalarla bağlı islahatlar qapalı dairələrdə deyil, açıq ictimai dialoq müstəvisində formalaşmalıdır. Demokratiya qanunla başlayır, amma yalnız müzakirə ilə yaşaya bilir”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 03 Fevral 2026 14:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri