Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanda məktəblər 12 illik olacaq? Unudulmayan layihənin müəllim, dərslik, valideyn problemi

Azərbaycanda məktəblər 12 illik olacaq? Unudulmayan layihənin müəllim, dərslik, valideyn problemi

Cebheinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Bakıda 148 nəfər XII sinifdə təhsil alır. 

Bu barədə Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi (BŞTİ) məlumat yayıb. Qeyd olunub ki, BŞTİ tabeliyində 694 təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir. İdarənin tabeliyindəki məktəblərdə 511 391 şagirdin təlim-tərbiyəsi ilə 30 110 müəllim məşğul olur. Həmçinin BŞTİ-nin tabeliyindəki ümumi təhsil müəssisələrinin I siniflərində 41 176, IX siniflərində 45 859, XI siniflərində 32 841, XII siniflərində isə (əyani-qiyabi tam orta məktəb və qiyabi sinifləri) 148 nəfər təhsil alır. 

Qeyd edək ki, uzun illərdir ölkədə 12 illik təhsilə keçidlə bağlı müzakirələr getməsinə baxmayaraq, hələ də reallaşmayıb. Onu da vurğulayaq ki, bu cür təhsil sistemi ictimaiyyət tərəfindən də birmənalı qarşılanmayıb. 

Ümumiyyətlə, ölkədə 12 illik təhsil lazımdırmı və təhsil üçün daha faydalı olacaqmı? 

Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov "Cebheinfo.az"-a bildirib ki, statistik məlumatlara görə, hazırda Azərbaycanda orta məktəb təhsili əsasən XI sinif səviyyəsində tamamlanır və bu sistem postsovet təhsil modelinə əsaslanır, əksər Avropa ölkələrində qəbul edilmiş 12 illik təhsil modelindən fərqlənir: 

"Dünyada qəbul edilmiş standartlara əsasən, orta təhsil müddəti 12 il olan ölkələrdə şagirdlər universitetə daha yaxşı hazırlaşır və daha geniş biliklər əldə edir. Avropa İttifaqında 12 illik təhsil modelindən istifadə edən ölkələrin əksəriyyətində bu sistem həm ali təhsil müəssisələrinə hazırlığı, həm də peşə təhsilinə keçidi daha rahat şəkildə təmin edir. Məsələn, Almaniya və Finlandiya bu modelin uğurla tətbiq olunduğu ölkələr arasında lider mövqedədir”. 

Ekspert deyib ki, Azərbaycanda XII sinifin geniş tətbiq olunmamasının bir neçə əsas səbəbi var:

“İlk növbədə, təhsil sisteminin strukturunda bu modelə keçid üçün yetərli hazırlıq görülməyib. XII siniflərin tədris proqramları, məqsədləri və məzmunu barədə dəqiq bir konsepsiya formalaşdırılmayıb. Məsələn, əgər XII sinif yalnız XI sinifin təkrarından ibarət olarsa, bu, tələbələr və valideynlər arasında maraq yaratmayacaq. Hazırda əksər şagirdlər və valideynlər XII sinif təhsilini vaxt itkisi kimi qiymətləndirir, çünki bu əlavə bir il ali təhsilə keçidi gecikdirir. 

Digər bir problem resursların çatışmazlığıdır. XII siniflərin tətbiqi üçün əlavə infrastruktur, müəllimlər və maliyyə resursları tələb olunur. Azərbaycanda bəzi bölgələrdə artıq mövcud olan təhsil infrastrukturunun belə kifayət qədər inkişaf etmədiyini nəzərə alsaq, bu keçidin əlavə çətinliklər yaradacağını söyləmək mümkündür. Bununla yanaşı, hazırda təhsil müəssisələrində müəllim çatışmazlığı problemi də mövcuddur. XII siniflərin tətbiqi bu problemi daha da dərinləşdirə bilər". 

Ekspertin sözlərinə görə, dünya təcrübəsi XII siniflərin təhsil keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə biləcəyini göstərir: 

"Məsələn, Finlandiyada 12 illik təhsil modeli şagirdlərə daha çox fərdi yanaşma və dərin bilik əldə etməyə imkan verir. Burada şagirdlər son iki ildə seçmə fənlər üzrə təhsil alır və bu, onların universitetdəki ixtisas seçimlərinə daha yaxşı hazırlaşmasına kömək edir. ABŞ-də isə XII sinifdə tələbələr Advanced Placement (AP) proqramları vasitəsilə ali təhsilin ilk ilinə uyğun biliklər əldə edə bilirlər. 

Bu model tələbələrin universitetdə daha uğurlu olmalarına kömək edir. Lakin hər ölkədə XII siniflərin tətbiqi uğurlu olmayıb. 

Məsələn, Hindistanda 12 illik təhsil modeli tətbiq olunsa da, bu sistem keyfiyyətin artımına ciddi təsir etməyib. Bunun əsas səbəbi sistemin lazımi infrastruktura və məzmuna uyğunlaşdırılmamasıdır. Bu təcrübə göstərir ki, XII siniflərin uğurlu tətbiqi yalnız təhsil müddətinin uzadılmasından deyil, həm də məzmunun keyfiyyətindən asılıdır". 

Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda XII siniflərin tətbiqi üçün əsas arqumentlərdən biri şagirdlərin beynəlxalq standartlara uyğun təhsil almasını təmin etməkdir: 

"Hazırkı XI sinif modeli şagirdlərin ali təhsilə keçidini sürətləndirsə də, onlara dərin bilik və geniş dünyagörüşü qazandırmaq baxımından yetərli deyil. 

XII siniflər isə şagirdlərə biliklərini möhkəmləndirmək, ixtisas seçimi üçün daha yaxşı hazırlıq görmək və eyni zamanda peşə bacarıqları qazanmaq imkanı yarada bilər. Bu, xüsusilə xaricdə təhsil almaq istəyən şagirdlər üçün daha əlverişli şərait yaradar.

Nəticədə, Azərbaycanda XII sinif təhsilinin tətbiqi üçün geniş ictimai müzakirələr aparılmalı və dəqiq bir strategiya hazırlanmalıdır. Bu modelin tətbiqi yalnız təhsil müddətini artırmaq məqsədini daşımamalıdır. Əksinə, XII siniflər şagirdlərin biliklərini dərinləşdirmək, onların beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini artırmaq və əmək bazarına daha hazırlıqlı daxil olmalarını təmin etmək məqsədi daşımalıdır. Bunun üçün təhsil proqramları yenilənməli, müəllimlərin peşəkar hazırlığı gücləndirilməli və əlavə resurslar ayrılmalıdır. Yalnız bu yanaşma ilə XII siniflərin tətbiqi Azərbaycan təhsil sisteminə real töhfə verə bilər". 

Nigar Abdullayeva 
"Cebheinfo.az"

 

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 30 Dekabr 2024 15:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri