Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanda talassemiyalı xəstələrin sayı açıqlandı

Azərbaycanda talassemiyalı xəstələrin sayı açıqlandı

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

8 May – Beynəlxalq Talassemiya Günü münasibətilə irsi qan xəstəlikləri arasında xüsusi yer tutan Talassemiya ilə bağlı maarifləndirmə tədbirləri və məlumatlandırma kampaniyaları diqqət mərkəzindədir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da talassemiyanın profilaktikası, erkən diaqnostikası və müasir müalicə imkanları səhiyyənin vacib istiqamətlərindən biri hesab olunur.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyinin Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin hematoloqu Vüqar Şirzadov nazirliyin saytına talassemiyanın yaranma səbəbləri, daşıyıcılıq, nikahöncəsi müayinələrin əhəmiyyəti, profilaktik tədbirləri və ölkəmizdə tətbiq olunan müalicə yanaşmaları barədə danışıb.

– Vüqar müəllim, ilk öncə talassemiya xəstəliyi haqqında məlumat verərdiniz.

– Talassemiya xroniki anemiya ilə müşayiət olunan ağır irsi qan xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə genetik defekt nəticəsində qırmızı qan hüceyrələrinin əsas tərkib hissəsi olan hemoglobinin normal sintezi pozulur. Bu isə qırmızı qan hüceyrələrinin yaşama müddətinin azalmasına və vaxtından əvvəl parçalanmasına səbəb olur. Bu xəstəliyin ən çox yayılan növləri alfa və beta talassemiyadır. Alfa talassemiya zamanı alfa-qlobin zəncirlərinin qismən və ya tamamilə sintez olunmaması müşahidə edilir. Beta talassemiya isə beta-qlobin zəncirlərinin sintezində kəmiyyət pozğunluğu nəticəsində yaranır.
Beta talassemiyanın böyük forması (Kuli anemiyası) xəstəliyin ən ağır formasıdır və adətən həyatın ilk ilində aşkar olunur. Bu uşaqlarda tez-tez xəstələnmə, dərinin solğunluğu, selikli qişalarda sarılıq, qaraciyər və dalağın böyüməsi, inkişafdan geri qalma və iştahasızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Xəstəliyin yeganə müalicə üsulu HLA uyğun donorun iştirakı ilə sümük iliyinin transplantasiyasıdır. Uyğun donor olmadıqda isə xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və orqanların fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə mütəmadi olaraq hemotransfuziya (qanköçürmə) tətbiq edilir.

– Talassemiyanın yaranma səbəbi nədir?

– Talassemiya valideynlərdən övladlara irsən ötürülür. Xəstəlik yalnız genin hər iki valideyndən alındığı hallarda üzə çıxır. Belə ki, iki daşıyıcının nikahından 25% ehtimalla sağlam, 25% ehtimalla xəstə və 50% ehtimalla daşıyıcı uşaq doğula bilər. Yalnız bir valideynin daşıyıcı olduğu hallarda xəstə uşağın doğulma ehtimalı yoxdur. Bu halda 50% ehtimalla sağlam, 50% ehtimalla isə daşıyıcı uşaq doğula bilər.
Genini yalnız bir valideyndən alan şəxslər talassemiya daşıyıcısı hesab olunur. Daşıyıcılıq zamanı heç bir klinik simptom müşahidə edilmir və bu vəziyyət adətən təsadüfi müayinə zamanı aşkar edilir. Daşıyıcılıq xəstəlik deyil və belə şəxslər praktik olaraq sağlam hesab olunurlar. Onların həyat tərzində hər hansı qida və ya dərman məhdudiyyəti yoxdur.

– Talassemiyanın profilaktika üsulları hansılardır?

– Talassemiyanın profilaktikası məqsədilə 2015-ci ilin iyun ayından etibarən nikaha daxil olan bütün cütlüklər talassemiya daşıyıcılığına görə müayinədən keçirilir. Hər iki tərəfin daşıyıcı olduğu müəyyən edildikdə, cütlük hematoloq, ginekoloq və genetik konsultasiyaya yönləndirilir. Bu mərhələdə gələcəkdə talassemiyalı uşağın doğulmaması üçün diqqət yetirilməli məqamlar ailəyə ətraflı izah olunur.
Bununla yanaşı, hamiləlik zamanı prenatal diaqnostikanın vacibliyi vurğulanmalıdır. Hər iki valideyn daşıyıcı olduqda, dölün sağlam, daşıyıcı və ya xəstə olduğunu hamiləliyin 14–16-cı həftələrində aparılan müayinələr vasitəsilə müəyyən etmək mümkündür. Prenatal diaqnostikanın nəticəsinə əsasən hamiləliyin davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar ailə tərəfindən verilir. Bu yanaşma xəstə uşaqların doğulmasının qarşısını almaqda effektivdir.
Maarifləndirmə tədbirləri də profilaktikanın mühüm tərkib hissəsidir. Müntəzəm olaraq bölgələrdə, müxtəlif tibb və təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminarlar keçirilir. Cəmiyyətin talassemiya haqqında məlumatlandırılması xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdəndir. Bu işlər məktəblərdə, universitetlərdə və digər ictimai yerlərdə aparılmalıdır. Xüsusilə gənclər arasında aparılan təbliğat gələcəkdə xəstəliyin yayılma göstəricilərinin azalmasına birbaşa təsir göstərəcəkdir.


– Talassemiya ilə mübarizədə nikah öncəsi müayinə önəmlidirmi?

– Nikah öncəsi tibbi müayinə irsi və yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Bu müayinələrin məqsədi evlənəcək cütlüklərin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gələcək nəsillərdə irsi xəstəliklərin yaranma riskini azaltmaqdır.
Nikah öncəsi müayinənin vacibliyi ondan ibarətdir ki, talassemiya və digər irsi xəstəliklərin daşıyıcılığı halları aşkarlandıqda cütlüklərin xəstə uşağa sahib olma ehtimalı əvvəlcədən müəyyən edilir. Müayinələr vasitəsilə daşıyıcıların aşkarlanması və onlara məsləhət verilməsi xəstə uşaqların doğulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cütlüklər müayinədən keçərək sağlam ailə planlaması aparmaq imkanı əldə edirlər.
İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq səviyyəsini yüksəldir. Bununla yanaşı, dövlətin səhiyyə sahəsində maliyyə yükü də azalır. Belə ki, talassemiyalı xəstələrə mütəmadi olaraq qan köçürülməsi aparılır və dəmirin səviyyəsini azaltmaq üçün dəmirqovucu preparatlar təyin edilir. Bu isə həm ailə, həm də dövlət üçün ciddi maliyyə yükü yaradır.

– Sonda nə demək istərdiniz?

– Talassemiya qarşısı alına bilən genetik xəstəlikdir. Bunun üçün əsas şərt cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması və nikah öncəsi müayinələrin müntəzəm aparılmasıdır. Bu müayinələrin köməyi ilə həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq qorunur, irsi xəstəliklərin yayılması əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Azərbaycanda talassemiyalı pasiyentlərə göstərilən tibbi xidmətlər müasir standartlara cavab verir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Talassemiya Mərkəzində uyğun donor tapılan 200-dən artıq xəstəyə sümük iliyi transplantasiyası aparılıb və onlar sağlam həyata qayıdıblar. Əsas məqsədimiz talassemiyalı pasiyentlərin həyat keyfiyyətini yüksəltmək, ömürlərini uzatmaq və bu xəstəliklə doğulan uşaqların sayını minimuma endirməkdir. Dövlətin və cəmiyyətin birgə səyləri ilə talassemiyanın yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 08 May 2026 11:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see384

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see376

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see372

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see368

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see366

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see346

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see346

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see330

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see327

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see326

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see311

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see309

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see302

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see293

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see278

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see272

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see263

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see223

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see223

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri