Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Azərbaycanda talassemiyalı xəstələrin sayı açıqlandı

Azərbaycanda talassemiyalı xəstələrin sayı açıqlandı

Icma.az bildirir, Bakivaxti saytına əsaslanaraq.

8 May – Beynəlxalq Talassemiya Günü münasibətilə irsi qan xəstəlikləri arasında xüsusi yer tutan Talassemiya ilə bağlı maarifləndirmə tədbirləri və məlumatlandırma kampaniyaları diqqət mərkəzindədir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da talassemiyanın profilaktikası, erkən diaqnostikası və müasir müalicə imkanları səhiyyənin vacib istiqamətlərindən biri hesab olunur.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyinin Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin hematoloqu Vüqar Şirzadov nazirliyin saytına talassemiyanın yaranma səbəbləri, daşıyıcılıq, nikahöncəsi müayinələrin əhəmiyyəti, profilaktik tədbirləri və ölkəmizdə tətbiq olunan müalicə yanaşmaları barədə danışıb.

– Vüqar müəllim, ilk öncə talassemiya xəstəliyi haqqında məlumat verərdiniz.

– Talassemiya xroniki anemiya ilə müşayiət olunan ağır irsi qan xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə genetik defekt nəticəsində qırmızı qan hüceyrələrinin əsas tərkib hissəsi olan hemoglobinin normal sintezi pozulur. Bu isə qırmızı qan hüceyrələrinin yaşama müddətinin azalmasına və vaxtından əvvəl parçalanmasına səbəb olur. Bu xəstəliyin ən çox yayılan növləri alfa və beta talassemiyadır. Alfa talassemiya zamanı alfa-qlobin zəncirlərinin qismən və ya tamamilə sintez olunmaması müşahidə edilir. Beta talassemiya isə beta-qlobin zəncirlərinin sintezində kəmiyyət pozğunluğu nəticəsində yaranır.
Beta talassemiyanın böyük forması (Kuli anemiyası) xəstəliyin ən ağır formasıdır və adətən həyatın ilk ilində aşkar olunur. Bu uşaqlarda tez-tez xəstələnmə, dərinin solğunluğu, selikli qişalarda sarılıq, qaraciyər və dalağın böyüməsi, inkişafdan geri qalma və iştahasızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Xəstəliyin yeganə müalicə üsulu HLA uyğun donorun iştirakı ilə sümük iliyinin transplantasiyasıdır. Uyğun donor olmadıqda isə xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və orqanların fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə mütəmadi olaraq hemotransfuziya (qanköçürmə) tətbiq edilir.

– Talassemiyanın yaranma səbəbi nədir?

– Talassemiya valideynlərdən övladlara irsən ötürülür. Xəstəlik yalnız genin hər iki valideyndən alındığı hallarda üzə çıxır. Belə ki, iki daşıyıcının nikahından 25% ehtimalla sağlam, 25% ehtimalla xəstə və 50% ehtimalla daşıyıcı uşaq doğula bilər. Yalnız bir valideynin daşıyıcı olduğu hallarda xəstə uşağın doğulma ehtimalı yoxdur. Bu halda 50% ehtimalla sağlam, 50% ehtimalla isə daşıyıcı uşaq doğula bilər.
Genini yalnız bir valideyndən alan şəxslər talassemiya daşıyıcısı hesab olunur. Daşıyıcılıq zamanı heç bir klinik simptom müşahidə edilmir və bu vəziyyət adətən təsadüfi müayinə zamanı aşkar edilir. Daşıyıcılıq xəstəlik deyil və belə şəxslər praktik olaraq sağlam hesab olunurlar. Onların həyat tərzində hər hansı qida və ya dərman məhdudiyyəti yoxdur.

– Talassemiyanın profilaktika üsulları hansılardır?

– Talassemiyanın profilaktikası məqsədilə 2015-ci ilin iyun ayından etibarən nikaha daxil olan bütün cütlüklər talassemiya daşıyıcılığına görə müayinədən keçirilir. Hər iki tərəfin daşıyıcı olduğu müəyyən edildikdə, cütlük hematoloq, ginekoloq və genetik konsultasiyaya yönləndirilir. Bu mərhələdə gələcəkdə talassemiyalı uşağın doğulmaması üçün diqqət yetirilməli məqamlar ailəyə ətraflı izah olunur.
Bununla yanaşı, hamiləlik zamanı prenatal diaqnostikanın vacibliyi vurğulanmalıdır. Hər iki valideyn daşıyıcı olduqda, dölün sağlam, daşıyıcı və ya xəstə olduğunu hamiləliyin 14–16-cı həftələrində aparılan müayinələr vasitəsilə müəyyən etmək mümkündür. Prenatal diaqnostikanın nəticəsinə əsasən hamiləliyin davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar ailə tərəfindən verilir. Bu yanaşma xəstə uşaqların doğulmasının qarşısını almaqda effektivdir.
Maarifləndirmə tədbirləri də profilaktikanın mühüm tərkib hissəsidir. Müntəzəm olaraq bölgələrdə, müxtəlif tibb və təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminarlar keçirilir. Cəmiyyətin talassemiya haqqında məlumatlandırılması xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdəndir. Bu işlər məktəblərdə, universitetlərdə və digər ictimai yerlərdə aparılmalıdır. Xüsusilə gənclər arasında aparılan təbliğat gələcəkdə xəstəliyin yayılma göstəricilərinin azalmasına birbaşa təsir göstərəcəkdir.


– Talassemiya ilə mübarizədə nikah öncəsi müayinə önəmlidirmi?

– Nikah öncəsi tibbi müayinə irsi və yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Bu müayinələrin məqsədi evlənəcək cütlüklərin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gələcək nəsillərdə irsi xəstəliklərin yaranma riskini azaltmaqdır.
Nikah öncəsi müayinənin vacibliyi ondan ibarətdir ki, talassemiya və digər irsi xəstəliklərin daşıyıcılığı halları aşkarlandıqda cütlüklərin xəstə uşağa sahib olma ehtimalı əvvəlcədən müəyyən edilir. Müayinələr vasitəsilə daşıyıcıların aşkarlanması və onlara məsləhət verilməsi xəstə uşaqların doğulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cütlüklər müayinədən keçərək sağlam ailə planlaması aparmaq imkanı əldə edirlər.
İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq səviyyəsini yüksəldir. Bununla yanaşı, dövlətin səhiyyə sahəsində maliyyə yükü də azalır. Belə ki, talassemiyalı xəstələrə mütəmadi olaraq qan köçürülməsi aparılır və dəmirin səviyyəsini azaltmaq üçün dəmirqovucu preparatlar təyin edilir. Bu isə həm ailə, həm də dövlət üçün ciddi maliyyə yükü yaradır.

– Sonda nə demək istərdiniz?

– Talassemiya qarşısı alına bilən genetik xəstəlikdir. Bunun üçün əsas şərt cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması və nikah öncəsi müayinələrin müntəzəm aparılmasıdır. Bu müayinələrin köməyi ilə həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq qorunur, irsi xəstəliklərin yayılması əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Azərbaycanda talassemiyalı pasiyentlərə göstərilən tibbi xidmətlər müasir standartlara cavab verir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Talassemiya Mərkəzində uyğun donor tapılan 200-dən artıq xəstəyə sümük iliyi transplantasiyası aparılıb və onlar sağlam həyata qayıdıblar. Əsas məqsədimiz talassemiyalı pasiyentlərin həyat keyfiyyətini yüksəltmək, ömürlərini uzatmaq və bu xəstəliklə doğulan uşaqların sayını minimuma endirməkdir. Dövlətin və cəmiyyətin birgə səyləri ilə talassemiyanın yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:157
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 08 May 2026 11:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri