Azərbaycanın sənayedə 10 illik “yaşıl” hədəfləri

“Milli Səviyyədə Müəyyən Edilmiş Töhfələr” (NDC 3.0) hesabatına əsasən, sənayedə qaz qazanlarının elektrik qazanları və yüksəktemperaturlu istilik nasosları ilə əvəz edilməsi nəzərdə tutulur. Bu yanaşma qida, kimya, metallurgiya, gil-torpaq istehsalı və neft-qaz sənayesinin “downstream” seqmentində tətbiq olunacaq.

Sənəddə bildirilir ki, sənaye prosesi hazırda yüksək karbon izli yanacaqlardan asılıdır. Bərpaolunan enerji mənbələrinin payının artması ilə elektrifikasiya karbon emissiyalarının azalmasında əsas vasitə kimi qiymətləndirilir. Sənaye sektoru ÜDM-in 25 faizə qədərini formalaşdırır və iqtisadi artımın aparıcı sahəsi olsa da, istehsalın genişlənməsi emissiyaların artımına səbəb olur. Buna görə dekarbonizasiya iqlim gündəliyində prioritet elan edilib.

Hesabata görə, 2022-ci ildə sənaye sektorunun karbon emissiyası 8,9 milyon ton CO₂-ekvivalenti təşkil edib. Bunun 6,3 milyon tonu neft-qaz emalı və qeyri-metal mineralların, 2 milyon tonu isə metallurgiya, kimya və qida sənayesinin payına düşür. Sənayenin çətin dekarbonizasiya olunan sahə kimi qiymətləndirilməsi yüksəktemperaturlu proseslər və kimyəvi reaksiyaların əlavə emissiyalar yaratması ilə izah olunur.

Sənaye parklarının yaradılması müasir aşağıkarbonlu həllərin – istiliyin təkrar istifadəsi, tullantıların emalı, CCUS (karbonun tutulması və saxlanması) texnologiyalarının tətbiqi və genişmiqyaslı elektrifikasiyanın həyata keçirilməsini asanlaşdırır. Dövlətin sənaye parklarında istehsal payını 15%-ə qədər artırmaq strategiyası bu prosesləri dəstəkləyir.

Mövcud tədbirlərə enerji səmərəliliyini artıran proqramlar, DRI texnologiyası üzrə yeni müəssisələrin tikintisi, Sumqayıt sənaye zonalarının inkişafı daxildir. Xüsusilə neft-qaz seqmentində avadanlıqların enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi və LDAR (sızmaların aşkarlanması və aradan qaldırılması) texnologiyalarının tətbiqi emissiyaların əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına imkan verəcək.

2035-ci ilədək əsas tədbirlər sırasına qaz qazanlarının elektrik qazanları və istilik nasosları ilə əvəz edilməsi, enerji səmərəliliyinin artırılması və neft-qazın downstream seqmentində metan emissiyalarının azaldılması daxildir. Hesabatda vurğulanır ki, bu hədəflərə çatmaq üçün kimya və qeyri-metal minerallar sənayesi də daxil olmaqla yüksək xərcli texnologiyalara böyük investisiya tələb olunacaq. Bərpaolunan enerjinin genişləndirilməsi, şəbəkələrin modernləşdirilməsi və kadr hazırlığının gücləndirilməsi prosesin əsas uğur amilləri sayılır.

XQ