Azərbaycanın yeni aqrar prioritetləri ŞƏRH

Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modelində kənd təsərrüfatı daim mühüm istiqamətlərdən biri kimi qəbul olunub. Xüsusilə son illərdə dünyada ərzaq təhlükəsizliyi, iqlim dəyişiklikləri və enerji böhranı ilə bağlı yaranan yeni çağırışlar aqrar sektorun strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədəki çıxışı da məhz bu baxımdan mühüm siyasi və iqtisadi sənəd xarakteri daşıyır. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan qarşıdakı dövrdə kənd təsərrüfatında modern idarəetmə, innovativ texnologiyalar və dayanıqlı istehsal prinsiplərinə əsaslanan yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, kənd təsərrüfatı ölkənin qeyri-neft sektorunun aparıcı istiqamətlərindən biri olaraq iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bu yanaşma təsadüfi deyil. Çünki son illərdə dünyada baş verən geosiyasi gərginliklər, logistika problemləri və qlobal bazarlardakı qiymət dəyişiklikləri bir daha sübut etdi ki, ərzaq təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycanın aqrar sahədə özünü təminetmə səviyyəsini artırmaq istiqamətində atdığı addımlar da məhz bu strateji baxışdan qaynaqlanır. Müşavirədə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri regionların inkişafı ilə kənd təsərrüfatı arasında qurulan əlaqə idi. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, 2004-cü ildən etibarən qəbul edilmiş regionların sosial-iqtisadi inkişaf proqramları kənd yerlərində yeni iqtisadi imkanların yaranmasına şərait formalaşdırıb. Bu müddət ərzində minlərlə kilometr avtomobil yolu çəkilib, kəndlərin böyük hissəsi qazlaşdırılıb, elektrik enerjisi təminatı yaxşılaşdırılıb, yeni su xətləri istifadəyə verilib. Regionlarda yaradılan bu infrastruktur bazası aqrar istehsalın genişlənməsinə mühüm təsir göstərib. Hazırda Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektoru ölkə əhalisinin məşğulluğunda mühüm paya malikdir. Statistik göstəricilərə əsasən, ölkədə çalışan əhalinin təxminən 36-37 faizi aqrar sahədə fəaliyyət göstərir. Bu isə kənd təsərrüfatının sosial rifah baxımından da strateji əhəmiyyət daşıdığını nümayiş etdirir. Xüsusilə regionlarda yaşayan əhali üçün aqrar fəaliyyət əsas gəlir mənbələrindən biri olaraq qalır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında kənd əhalisinin sosial müdafiəsi və gəlirlərinin artırılması məsələlərinə toxunması da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müşavirədə aqrar sahənin mövcud nəticələri ilə yanaşı problemlər də açıq şəkildə müzakirə olundu. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, əldə olunan nailiyyətlərə baxmayaraq məhsuldarlıq göstəriciləri bir sıra hallarda istənilən səviyyədə deyil. Bu fikir dövlət başçısının kənd təsərrüfatında kəmiyyət artımından daha çox keyfiyyət göstəricilərinə üstünlük verdiyini göstərir. Müasir mərhələdə əsas məqsəd istehsalın həcmini artırmaqla yanaşı, rəqabət qabiliyyətli və ixracyönümlü məhsulların istehsalına nail olmaqdır. Su ehtiyatlarının idarə olunması müşavirənin əsas istiqamətlərindən biri kimi diqqət çəkdi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, iqlim dəyişiklikləri fonunda su resurslarından səmərəli istifadə artıq strateji məsələdir. Son illərdə ölkədə müşahidə olunan quraqlıq və su çatışmazlığı kənd təsərrüfatında yeni yanaşmaların tətbiqini zəruri edir. Bu məqsədlə müasir damcı və yağmurlama suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi əsas prioritetlər sırasında müəyyənləşdirilib. Açıqlanan rəqəmlər görülən işlərin miqyasını aydın şəkildə göstərir. Hazırda ölkədə 1 milyon 485 min hektardan artıq əkin sahəsi suvarılır. Son illərdə minlərlə kilometr kanal təmizlənib, yüzlərlə nasos stansiyası və hidrotexniki qurğu əsaslı təmir olunub. Eyni zamanda minlərlə subartezian quyusunun qazılması regionlarda əkin sahələrinin su təminatının yaxşılaşmasına mühüm töhfə verib. Dövlət başçısı çıxışında bildirdi ki, su itkisini minimuma endirmək üçün köhnə suvarma sistemləri mərhələli şəkildə yenilənməlidir. Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi vacib məqamlardan biri aqrar sahədə texnologiyaların rolunun artırılması ilə bağlı idi. Müasir dövrdə kənd təsərrüfatı artıq ənənəvi üsullarla idarə olunan sahə hesab edilmir. Dünyada rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt əsaslı monitorinq sistemləri, peyk müşahidələri və avtomatlaşdırılmış idarəetmə modelləri aqrar sahədə məhsuldarlığın artırılmasına ciddi təsir göstərir. Azərbaycan da bu istiqamətdə mühüm addımlar atmağa başlayıb. Son illərdə elektron kənd təsərrüfatı informasiya sisteminin tətbiqi fermerlər üçün bir sıra xidmətlərin daha əlçatan olmasına şərait yaradıb. Subsidiyaların elektron qaydada verilməsi, əkin sahələrinin rəqəmsal xəritələşdirilməsi və aqrar məlumat bazasının formalaşdırılması bu istiqamətdə həyata keçirilən islahatların mühüm tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında rəqəmsallaşmanın sürətləndirilməsi ilə bağlı verdiyi tapşırıqlar göstərir ki, gələcək dövrdə aqrar idarəetmədə texnoloji həllərin rolu daha da artacaq.Müşavirədə ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafı məsələsi də xüsusi vurğulandı. Prezident İlham Əliyev pambıqçılıq, baramaçılıq, tütünçülük və çayçılıq kimi sahələrin regionların iqtisadi potensialının gücləndirilməsində mühüm rol oynadığını qeyd etdi. Xüsusilə pambıqçılığın bərpası nəticəsində minlərlə insan üçün yeni iş yerləri yaradılıb. Bir müddət əvvəl istehsalı kəskin şəkildə azalan pambıqçılıq sahəsində son illərdə ciddi artım müşahidə olunub. Baramaçılıq sahəsində də dövlət dəstəyi nəticəsində müsbət dinamika formalaşıb. Vaxtilə tamamilə zəifləyən bu sahə yenidən canlandırılıb və regionlarda ailə təsərrüfatlarının gəlir imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradıb. Dövlət başçısının çıxışında bu sahələrin inkişafının sosial əhəmiyyət daşıdığı xüsusi vurğulandı. Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatında özəl sektorun rolunun artırılmasını da vacib istiqamət kimi qiymətləndirdi. Dövlət tərəfindən subsidiyalar, güzəştli kreditlər və texnika təminatı mexanizmlərinin tətbiqi fermerlərin fəaliyyət imkanlarını genişləndirib. Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi vasitəsilə həyata keçirilən dəstək proqramları minlərlə fermerin istehsal imkanlarını artırmasına şərait yaradıb. Bununla yanaşı, iri aqroparkların yaradılması müasir kənd təsərrüfatı modelinin formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə kənd təsərrüfatının inkişafı da müşavirədə mühüm mövzulardan biri oldu. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur böyük aqrar potensiala malikdir. Hazırda həmin ərazilərdə meliorasiya layihələri həyata keçirilir, yeni əkin sahələri dövriyyəyə cəlb olunur və müasir aqrar infrastruktur yaradılır. Bu bölgələrin gələcəkdə ölkənin əsas kənd təsərrüfatı mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün geniş imkanların olduğu vurğulandı. Müşavirədə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac imkanlarının genişləndirilməsi məsələsinə də toxunuldu. Son illərdə Azərbaycan məhsullarının xarici bazarlara çıxışı istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Meyvə-tərəvəz məhsulları, fındıq, pambıq və digər kənd təsərrüfatı məhsulları ölkənin qeyri-neft ixracında mühüm paya sahibdir. Dövlət başçısı çıxışında yerli məhsulların beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasının vacibliyini qeyd etdi. Bu isə ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədəki çıxışı göstərdi ki, Azərbaycan aqrar sahədə daha çevik, innovativ və dayanıqlı inkişaf modelinə keçid mərhələsindədir. Qarşıya qoyulan əsas məqsəd ölkənin ərzaq təhlükəsizliyini möhkəmləndirmək, regionların iqtisadi potensialını artırmaq və kənd əhalisinin rifah səviyyəsini yüksəltməkdir. Aqrar sahədə həyata keçirilən islahatlar və müəyyənləşdirilən yeni hədəflər Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi inkişaf strategiyasında kənd təsərrüfatının mühüm yer tutduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Fərid Mustafayev

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı