Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb Ramazan hara, Novruz hara...

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb Ramazan hara, Novruz hara...

Icma.az, Kulis.az portalına istinadən məlumat yayır.

Kulis.az Rəvan Cavidin "Novruz, Ramazan və biz" yeni yazısını təqdim edir.

Bakıda olanda mağazalarda səmənilər gördüm, maket tonqallar gördüm, bayram xonçaları gördüm. Gördüm ki, şəhərin mərkəzində Novruz bayramını qeyd etmək üçün iri səhnələr qurulur, yarmarkalar açılır. Çərşənbə axşamı evdəkilər tonqal videosu da göndərdilər.
Türkiyədə isə Novruz bayramını ancaq ölkənin şərqindəki üç-dörd şəhər qeyd edir.
Əsasən, azərbaycanlıların və ya Azərbaycan mədəniyyətinin hakim olduğu şəhərlər – Iğdır, Qars, Van, Ərzurum. Onlar da bizim kimi qeyd etmir. Nəsə Novruz, elə bilirəm, ən yaxşı elə Azərbaycana yaraşır.

İkinci ildir ki, Ramazan ayı ilə Novruz üst-üstə düşür. Fars irfanı qarışır türk irfanına. Molla Nəsrəddinlə Mövlanə iki ildir ki, barışıb. Bu iki əlamətdar günlərin çoxlu estetik fərqi var. Hər yüz ildən bir əcnəbi mədəniyyətin təsiri altında qalan, güc-bəla ilə o təsirdən arınmaq istəyən milli-mədəni dəyərlərimiz hər əcnəbidən bir xüsus saxlayır özündə. Novruz bayramında süfrələrə şam düzüb arzumuzu çin etmək istəyiriksə, məhərrəmlikdə də “şami-qəriban” oxuyub sinəmizə vururuq.

Ramazanda nəfsimizi tərbiyə etmək istəyiriksə, Novruzda bolluq, bərəkət arzulayıb, nəyimiz var-yox, hamısını bişirib yeyirik. Ramazanda iftar süfrəsində qulağımız ney səsi eşidir. Novruzda isə tonqal başında zurna qulağımızı qanadır. Sovet dövründə isə bu iki təqvimi də gizlənə-gizlənə, min bir həyəcanla qeyd edirdik. Uzun sözün qısası, təxminən, min ildir, bu iki bayramın, bu iki təqvimin arasında haça-paça qalmışıq.

Pisdimi? Türkiyədəki mədəni çürüməyə baxanda görürsən ki, pis deyil. Biz hər mədəniyyətə tolerant yanaşa bilmişik. Yaxşıdırmı? Hansına daha çox aid olduğumuzu dərk etsək, yaxşıdır. Amma dərk edə bilmirik. Buna görə də, milli şüurumuz inkişaf eləmir.

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb. Heç bundan sonra da müsəlman olmayacaqlar. Buna ehtiyac da yoxdur. Bir-iki nəfər dərindən irfanı bilsə, bəsimizdi. Tariximizə baxanda da, İslamı canımızı barbarlardan qurtarmaq üçün qəbul etdiyimizi görürük. Nəinki biz, bütün türklər. Talasda çinlilərə qarşı döyüşən ərəblərin yanında vəziyyətimiz yaxşı olduğu üçün, bir az da bizim dədə-babaların tenqriçiliyinə yaxın olduğuna görə tayfa-tayfa, el-el, oba-oba qəbul elədik İslamı. Hansı məzhəb olursa olsun, bütün Qafqaz, Orta Şərq müsəlmançılığı İrandan öyrəndiyi üçün, əminliklə deyə bilərik ki, bizim İslamdan, ümumiyyətlə, xəbərimiz yoxdur. Xəbəri olanlar da bunu yaxşı məqsədlərlə istifadə edirlər, sağ olsunlar.

Novruz odpərəstlərin bayramıdır. Yeni ili həvəssiz qeyd edənlər, hətta qeyd etməyi günah bilənlər gərək Novruzu da qeyd etməsin. Hətta Novruzu qeyd etmək Yeni ili qeyd etməkdən daha çox günahdır. Biri Allahın göndərdiyi peyğəmbərin adına bağlanırsa, bu biri Zərdüşt deyilən kafirin Xeyir-Şər nağılına söykənir. Amma tarixin hər səhifəsi sübut edir ki, biz inanc məsələsində çox da sabit fikrə malik deyilik. Qanımızdakı türklük, xislətimizdəki qafqazlılıq bizə gündə beş dəfə əyilib qalxmağı rəva görmür.

Novruzun mədəni konturları bizə daha yaxındır. Od, yaşıllıq, su, paylaşmaq, ritm. Novruzu dini bayram kimi qeyd etmədiyimiz üçün onun mistikasından uzaq düşmüşük. Ramazana inandığımız kimi Novruza da inansaq, antropoloji kimliyimizə, irqimizin keyfiyyətlərinə geri dönə bilərik. Biz isə soy, törə, od, torpaq əvəzinə iki təlxəyi folklor adı altında camaata sırımaqla məşğuluq. Keçəl də, Kosa da azərbaycanlıların ümumiləşdirilmiş obrazıdır. Bunu yəqin çox deyiblər, indi də mən xatırladım.

Dinlər qədim miflərin günümüzə gəlib çatan mədəniyyətidir. Vaxt ötdükcə onlar da mifə çevriləcək. Dinlərdən bizə qalan əxlaq sistemi və irrosional düşüncə vərdişi olacaq. Necə ki Novruz öz adətlərini günümüzə qədər qorusa da, inanc sistemini itirib.

Məncə, azərbaycanlılar, Qafqazın türkləri Yeni ili də, Qurban bayramını da, Ramazanı da, ümumiyyətlə, təqvimin bütün şadyana günlərini Novruz bayramı kimi qeyd edir. Əhval-ruhiyyəsi eyni olur o günlərin, dəyişən simvolistikadır. Hansı il ki Novruz sönük qeyd olundu, o il bütün bayramlar domino daşları kimi yıxılır, həvəslər qırılır. Səbəbi milli genin yaddaşıdır. Atəşpərəstliyin, onun közünü üfürən türk milli kimliyinin şüurumuzdakı bütün yad ideologiyalara baş qaldırışıdır. Nə müqəddəs bayramlar, nə də modern illuziyalar bizim coğrafiyanın qədim ənənələrini dəyişə bilmir.
Oda tapınmaq, oda and içmək, pirə ocaq demək, şad gündə, bəd gündə nəsə yandırmaq, bərəkəti odla, tüstü ilə çağırmaq - hamısı qədim dünyanın qədim yaddaşının altşüurumuzdakı təsbitləridir. Psevdopantürkçülük kimi çıxmasın, həqiqətən, qədim türk mifi, metafizik yaddaşı bizə öyrədilənlərin hamısının fövqündə dayanır. Bunun müsbət və mənfi tərəflərini yazmaq isə dissertasiya işidir. Bayramınız mübarək!

Hüseyn Abdullayevə hökm oxundu “ANİMAFİLM Gəncədə” festivalı keçiriləcək Berlin Beynəlxalq Film Festivalının qalibləri açıqlanıb
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:243
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 21 Mart 2025 10:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri