Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb Ramazan hara, Novruz hara...

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb Ramazan hara, Novruz hara...

Icma.az, Kulis.az portalına istinadən məlumat yayır.

Kulis.az Rəvan Cavidin "Novruz, Ramazan və biz" yeni yazısını təqdim edir.

Bakıda olanda mağazalarda səmənilər gördüm, maket tonqallar gördüm, bayram xonçaları gördüm. Gördüm ki, şəhərin mərkəzində Novruz bayramını qeyd etmək üçün iri səhnələr qurulur, yarmarkalar açılır. Çərşənbə axşamı evdəkilər tonqal videosu da göndərdilər.
Türkiyədə isə Novruz bayramını ancaq ölkənin şərqindəki üç-dörd şəhər qeyd edir.
Əsasən, azərbaycanlıların və ya Azərbaycan mədəniyyətinin hakim olduğu şəhərlər – Iğdır, Qars, Van, Ərzurum. Onlar da bizim kimi qeyd etmir. Nəsə Novruz, elə bilirəm, ən yaxşı elə Azərbaycana yaraşır.

İkinci ildir ki, Ramazan ayı ilə Novruz üst-üstə düşür. Fars irfanı qarışır türk irfanına. Molla Nəsrəddinlə Mövlanə iki ildir ki, barışıb. Bu iki əlamətdar günlərin çoxlu estetik fərqi var. Hər yüz ildən bir əcnəbi mədəniyyətin təsiri altında qalan, güc-bəla ilə o təsirdən arınmaq istəyən milli-mədəni dəyərlərimiz hər əcnəbidən bir xüsus saxlayır özündə. Novruz bayramında süfrələrə şam düzüb arzumuzu çin etmək istəyiriksə, məhərrəmlikdə də “şami-qəriban” oxuyub sinəmizə vururuq.

Ramazanda nəfsimizi tərbiyə etmək istəyiriksə, Novruzda bolluq, bərəkət arzulayıb, nəyimiz var-yox, hamısını bişirib yeyirik. Ramazanda iftar süfrəsində qulağımız ney səsi eşidir. Novruzda isə tonqal başında zurna qulağımızı qanadır. Sovet dövründə isə bu iki təqvimi də gizlənə-gizlənə, min bir həyəcanla qeyd edirdik. Uzun sözün qısası, təxminən, min ildir, bu iki bayramın, bu iki təqvimin arasında haça-paça qalmışıq.

Pisdimi? Türkiyədəki mədəni çürüməyə baxanda görürsən ki, pis deyil. Biz hər mədəniyyətə tolerant yanaşa bilmişik. Yaxşıdırmı? Hansına daha çox aid olduğumuzu dərk etsək, yaxşıdır. Amma dərk edə bilmirik. Buna görə də, milli şüurumuz inkişaf eləmir.

Azərbaycanlılar heç vaxt müsəlman olmayıb. Heç bundan sonra da müsəlman olmayacaqlar. Buna ehtiyac da yoxdur. Bir-iki nəfər dərindən irfanı bilsə, bəsimizdi. Tariximizə baxanda da, İslamı canımızı barbarlardan qurtarmaq üçün qəbul etdiyimizi görürük. Nəinki biz, bütün türklər. Talasda çinlilərə qarşı döyüşən ərəblərin yanında vəziyyətimiz yaxşı olduğu üçün, bir az da bizim dədə-babaların tenqriçiliyinə yaxın olduğuna görə tayfa-tayfa, el-el, oba-oba qəbul elədik İslamı. Hansı məzhəb olursa olsun, bütün Qafqaz, Orta Şərq müsəlmançılığı İrandan öyrəndiyi üçün, əminliklə deyə bilərik ki, bizim İslamdan, ümumiyyətlə, xəbərimiz yoxdur. Xəbəri olanlar da bunu yaxşı məqsədlərlə istifadə edirlər, sağ olsunlar.

Novruz odpərəstlərin bayramıdır. Yeni ili həvəssiz qeyd edənlər, hətta qeyd etməyi günah bilənlər gərək Novruzu da qeyd etməsin. Hətta Novruzu qeyd etmək Yeni ili qeyd etməkdən daha çox günahdır. Biri Allahın göndərdiyi peyğəmbərin adına bağlanırsa, bu biri Zərdüşt deyilən kafirin Xeyir-Şər nağılına söykənir. Amma tarixin hər səhifəsi sübut edir ki, biz inanc məsələsində çox da sabit fikrə malik deyilik. Qanımızdakı türklük, xislətimizdəki qafqazlılıq bizə gündə beş dəfə əyilib qalxmağı rəva görmür.

Novruzun mədəni konturları bizə daha yaxındır. Od, yaşıllıq, su, paylaşmaq, ritm. Novruzu dini bayram kimi qeyd etmədiyimiz üçün onun mistikasından uzaq düşmüşük. Ramazana inandığımız kimi Novruza da inansaq, antropoloji kimliyimizə, irqimizin keyfiyyətlərinə geri dönə bilərik. Biz isə soy, törə, od, torpaq əvəzinə iki təlxəyi folklor adı altında camaata sırımaqla məşğuluq. Keçəl də, Kosa da azərbaycanlıların ümumiləşdirilmiş obrazıdır. Bunu yəqin çox deyiblər, indi də mən xatırladım.

Dinlər qədim miflərin günümüzə gəlib çatan mədəniyyətidir. Vaxt ötdükcə onlar da mifə çevriləcək. Dinlərdən bizə qalan əxlaq sistemi və irrosional düşüncə vərdişi olacaq. Necə ki Novruz öz adətlərini günümüzə qədər qorusa da, inanc sistemini itirib.

Məncə, azərbaycanlılar, Qafqazın türkləri Yeni ili də, Qurban bayramını da, Ramazanı da, ümumiyyətlə, təqvimin bütün şadyana günlərini Novruz bayramı kimi qeyd edir. Əhval-ruhiyyəsi eyni olur o günlərin, dəyişən simvolistikadır. Hansı il ki Novruz sönük qeyd olundu, o il bütün bayramlar domino daşları kimi yıxılır, həvəslər qırılır. Səbəbi milli genin yaddaşıdır. Atəşpərəstliyin, onun közünü üfürən türk milli kimliyinin şüurumuzdakı bütün yad ideologiyalara baş qaldırışıdır. Nə müqəddəs bayramlar, nə də modern illuziyalar bizim coğrafiyanın qədim ənənələrini dəyişə bilmir.
Oda tapınmaq, oda and içmək, pirə ocaq demək, şad gündə, bəd gündə nəsə yandırmaq, bərəkəti odla, tüstü ilə çağırmaq - hamısı qədim dünyanın qədim yaddaşının altşüurumuzdakı təsbitləridir. Psevdopantürkçülük kimi çıxmasın, həqiqətən, qədim türk mifi, metafizik yaddaşı bizə öyrədilənlərin hamısının fövqündə dayanır. Bunun müsbət və mənfi tərəflərini yazmaq isə dissertasiya işidir. Bayramınız mübarək!

Hüseyn Abdullayevə hökm oxundu “ANİMAFİLM Gəncədə” festivalı keçiriləcək Berlin Beynəlxalq Film Festivalının qalibləri açıqlanıb
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:260
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 21 Mart 2025 10:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see383

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see312

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see292

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see291

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see285

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see282

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see266

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see265

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see260

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see255

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see249

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see248

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see239

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see237

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see231

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see225

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see203

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see200

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri