Azpulmat, kimi mikroödəniş platformaların arxasında gizlənən böyük risklər

Günümüzdə Azpulmat, Manato.az kimi mikroödəniş platformaları bir çox istifadəçiyə kiçik məbləğli və tez başa çatan maliyyə xidmətləri təklif edir. Lakin bu rahatlıq çox zaman arxasında böyük riskləri də gizlədir. İnsanlar bu platformalar vasitəsilə ödəniş etdikdə — istər kredit borcunu bağlasınlar, istərsə də kommunal və ya mobil operator ödənişi həyata keçirsinlər — çox zaman diqqətdən qaçan məqam ondan ibarətdir ki, bu xidmətlər əslində kreditləşmə mexanizmi üzərindən qurulub. Yəni siz əslində bank və ya rəsmi kredit təşkilatına yox, qeyri-bank maliyyə qurumuna ödəniş edir və əvəzində çox yüksək faizlə borclanmış olursunuz. Bu zaman gecikmə olmasa belə, sistem sizi artıq "borc almış şəxs" kimi qeydə alır və bu da avtomatik olaraq kredit tarixçənizə düşür.
Kredit tarixçəsi dedikdə, bir şəxsin bütün maliyyə öhdəliklərini necə və hansı qaydada yerinə yetirməsi haqqında toplanan məlumatlar nəzərdə tutulur. Banklar və digər rəsmi maliyyə qurumları bu tarixçəyə əsasən vətəndaşa kredit verib-verməməklə bağlı qərar qəbul edirlər. Əgər siz vaxtında ödəniş etsəniz belə, bu tip yüksək faizli, sürətli mikro-kreditlərdən dəfələrlə istifadə etməyiniz gələcəkdə bankların diqqətindən yayınmır. Onlar sizi riskli kateqoriyaya daxil edə bilər, çünki bu sistemlərdə daimi ödəniş aparan şəxslər çox vaxt maliyyə ehtiyaclarını bank vasitəsilə deyil, qeyri-bank vasitəsilə qarşılamağa üstünlük verən, daimi maliyyə çətinliyi yaşayan, büdcə balansı zəif olan insanlar kimi qiymətləndirilir.
Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu proseslər bəzən vətəndaşın xəbəri olmadan onun kredit hesabatına mənfi qeyd kimi düşür. Bu da gələcəkdə kredit üçün banka müraciət etdikdə əlavə sualların yaranmasına səbəb olur. Məsələn, bank əməkdaşı sizdən soruşa bilər ki, nə üçün mütəmadi olaraq yüksək faizli platformalardan istifadə etmisiniz, maliyyə çətinliyiniz nə ilə bağlı olub, niyə klassik bank məhsullarına üz tutmamısınız? Bütün bu suallar isə sizin etibarlılığınızı azaldır və nəticədə ya kredit verilməsindən imtina olunur, ya da daha yüksək faizlə, daha sərt şərtlərlə kredit təklif edilir.
Bu səbəbdən də, vətəndaşlar bu cür platformaların təqdim etdiyi rahatlığı qiymətləndirərkən, onun arxasında gizlənən hüquqi və maliyyə risklərini mütləq nəzərə almalıdırlar. Mümkün qədər rəsmi bank kanallarından istifadə etmək, kredit tarixçəsini qorumaq və maliyyə intizamına ciddi yanaşmaq gələcək üçün daha sağlam və təhlükəsiz maliyyə mühiti formalaşdırmaq baxımından həyati əhəmiyyət kəsb edir. Əks halda, bu gün kiçik məbləğlərlə etdiyiniz ödənişlər sabah daha böyük kredit imkanlarından sizi məhrum edə bilər.
Əli İbrahimov, hüquqşünas