Bakı Qərb masasından imtina edir? Tramp sülh danışıqlarında vasitəçi ola bilər

Xəbər verdiyimiz kimi ATƏT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının Maltada keçirilən 31-ci iclasında Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan arasında görüş baş tutmadı. ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken nazirlərin görüşünün keçirilməsinə çalışsa da bu, alınmayıb. Azərbaycan tərəfi bunu “ümumilikdə Bayden administrasiyası Azərbaycanla bağlı ədalətsiz, qərəzli siyasət yürüdür” kimi təqdim edib. Həmçinin ABŞ-ın Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesində iştirak etmədiyi üçün, Blinken bu təşəbbüsü ilə ABŞ-ı yenidən sülh prosesinə daxil etmək niyyəti güddüyünə görə Azərbaycan tərəfi Blinkenin görüşün keçirilməsi təklifindən qəti imtina edib. Belə çıxır, rəsmi Bakı Vaşinqtona sülh prosesində iştirak üçün mandat vermək istəmir.

Bu, bütövlükdə Azərbaycanın Qərb masasından imtinası kimi başa düşülür? Moskvanın sülh prosesində iştirak necə, baş tuta bilərmi? Əslində Azərbaycan tərəfin mövqeyi vasitəçələrsiz sülh danışıqlarıdır. Prosesi necə dəyərləndirirsiniz?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Abutalıb Səmədov deyib ki, Azərbaycan xarici işlər nazirinin emənistanlı həmkarı ilə görüşdən imtina etməsi bir neçə səbəblə bağlı ola bilər:

“Birincisi xeyli müddətdir ki, Azərbaycan hakimiyyəti Ermənistana birlikdə Minsk qrupunun ləğv edilməsi ilə bağlı ATƏT-ə müraciət olunmasını təklif edib. Əgər Ermənistan səmimi şəkildə sülh istəyirsə bu təklifə müsbət münasibət münasibət göstərmılidir. Çünki ATƏT-in Minsk konfransı Qarabağ məsələsi ilə bağlı yaranmışdı və Qarabağa status vermək onun əsas vəzifəsi idi. Artıq belə bir problem olmadığına və normal qonşuluq münasibətlərinin qurulmasına ehtiyac olduğuna görə, iki dövlət birlikdə sonradan Minsk qrupuna çevrilmiş Minsk konfransının ləğv edilməsi təklifi ilə çıxış edə bilərdilər. Emrənistan çox təəssüf ki, bu təklifə qoşulmadı. ATƏT-in nazirlər şurasında bu məsələ baxılıb, ATƏT-in Minsk qrupunun ləğv olunması barədə qərar qəbul oluna bilərdi”.

Abutalıb Səmədov

Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, Ermənistanın bu qeyri-konstruktiv mövqeyi təbii ki, Azərbaycanın müvafiq münasibətini görməli idi:

“Digər tərəfdən görüşü təşkil etmək istəyən ABŞ-nin dövlət katibi son illər Azərbaycana qarşı son dərəcə ədalətsiz mövqe tutan bir hakimiyyətin təmsilçidir. Üstəlik bu administrasiyanın təqribən ay yarım zamanı qalıb. Təbii ki, Azərbaycan bu administrasiyalar arasında gedən rəqabəti də düzgün qiymətləndirməlidir və biz yaxşı başa düşürük ki, Tramp bu cür görüşlərin keçirilməsini istəmir. Sülh sazişinin imzalanmasının əsas vasitəçisi kimi Prezident Tramp özü çıxış etmək istəyir. Ola bilsin ki, aktiv şəkildə bu prosesə qoşulacaq. Hesab edirəm ki, bu məqam da nəzərə alınmalı idi və alındı da”.

A.Səmədovun fikrincə, bu ABŞ-ın vasitəçilikdən kənarlaşdırılması deyil:

“Tamamilə mümkündür ki, Tramp administrasiyası aktiv şəkildə bu prosesə qoşulsun və əgər ədalətli mövqe tutarsa, Azərbaycan onun vasitəçiliyini həvəslə qəbul edəcək. Moskvanın bu prosesə qoşulması qeyri-mümkündür və səbəbi aydındır. Ermənistan Moskvanın prosesə qoşulmasını istəmir və tərəflərdən biri istəmirsə Moskvanın vasitəçi olması mümkün deyil.

Güman edirəm ki, bundan sonra da əsas üstünlük birbaşa da danışıqlara veriləcək, ancaq böyük güclər, iri dövlətlər bu məsələyə öz töhfəsini vermək istəsələr onların tutduğu mövqe bizi qane etsə Azərbaycan bu cür vasitəçilikdən də imtina etməyəcək. Bu söhbətdən Azərbaycanın kiməsə güzəşt etməsi, xüsusilə Ermənistanın məhbusların azad edilməsi ilə bağlı hansısa tələblər irəli sürməsi mümkünsüzdür. Çünki, onlar cinayət törətmiş insanlardır və cəzalarını alacaqlar. Sonradan əgər Azərbaycan Prezidenti kimlərisə bağışlamaq, əfv etmək barədə qərarı versə bu mümkündür. Ancaq hələlik hesab edirəm ki, məhbusların Ermənistanın tələbi ilə təhvil verilməsi və burada güzəştə gedilməsi çətin ki, mümkün ola”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az