Bakteriyanın ən sürətlə çoxaldığı yemək bəlli oldu: Nə toyuq, nə də yumurta

Artıq qalmış plovu mikrodalğalı sobaya qoymaq, bişmiş ispanağı yenidən qızdırmaq və ya bir gün əvvəl qalan göbələk və kartof yeməklərini istehlak etmək bir çox evdə adi bir vərdişdir. Sosial mediada bu qidaların yenidən qızdırılmasının xərçəngə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı paylaşımlar istehlakçılar arasında çaşqınlığa səbəb olur. Sağlamlıq qurumlarına görə bu yeməklər üçün qəti bir "yenidən qızdırılmamalıdır" siyahısı mövcud deyil. Risk qidanın özündən çox, bişirildikdən sonra necə saxlanıldığı və necə yenidən qızdırıldığı ilə əlaqədardır. Mütəxəssislər uyğun şəraitdə saxlanılmayan yeməklərdə bakteriyaların sürətlə çoxala biləcəyinə, bəzi bişirmə üsullarında isə arzuolunmaz kimyəvi birləşmələrin əmələ gələ biləcəyinə diqqət çəkirlər.

Milli.Az xəbər verir ki, Kanada Səhiyyə Nazirliyinə görə, bakteriyaların ən sürətlə çoxaldığı temperatur aralığı 4 ilə 60 dərəcə arasındadır. Bişmiş yeməklər uzun müddət otaq Temperaturunda saxlanıldıqda, xüsusilə nişastalı qidalarda Bacillus cereus adlı bakteriya çoxala bilər. Bu bakteriya qida zəhərlənməsinə səbəb ola bilən toksinlər istehsal edə bilər. Buna görə də mütəxəssislər artıq qalan yeməklərin bişirildikdən sonra ən gec iki saat ərzində dayaz qablarda soyuducuya qoyulmasını və yenidən istehlak edilməzdən əvvəl daxili temperaturunun ən az 74 dərəcəyə çatacaq şəkildə qızdırılmasını tövsiyə edirlər.

Xərçəng riski haradan qaynaqlanır?
Xərçəng mübahisəsinin əsasında isə bəzi bişirmə üsulları dayanır. ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) xüsusilə kartof kimi nişastalı qidaların çox yüksək temperaturda və həddindən artıq qızardıldığı təqdirdə "akrilamid" adlı birləşmənin əmələ gələ biləcəyini qeyd edir. Dünya Xərçəng Araşdırma Fondu da məhz buna görə yeməklərin tünd qəhvəyi deyil, qızılı sarı rəngdə bişirilməsini məsləhət görür. Digər tərəfdən, Avropa və Fransa qida təhlükəsizliyi qurumları nitratla zəngin bəzi tərəvəzlərdə uyğun olmayan şəraitdə nitrit və nitrozamin əmələ gələ biləcəyini xatırladır. Lakin bunun birbaşa yenidən qızdırmanın qaçınılmaz nəticəsi olmadığı qeyd edilir.

Düyü, ispanaq, göbələk və kartof yenidən qızdırıla bilər?
Mütəxəssislərə görə, bu 4 qidanın hamısı düzgün şəraitdə yenidən qızdırıla bilər:

Düyü: Ən böyük risk bişmiş düyünün uzun müddət otaq temperaturunda gözlədilməsidir. Bu halda çoxalan Bacillus cereus bakteriyasının istehsal etdiyi toksinlər qida zəhərlənməsinə səbəb ola bilər. Düyü sürətlə soyudulmalı, soyuducuda saxlanılmalı və yalnız bir dəfə yenidən qızdırılmalıdır.

İspanaq: Nitratla zəngin olan ispanaqda uyğun olmayan şəraitdə bəzi kimyəvi çevrilmələr baş verə bilər. Buna görə də bişirildikdən sonra uzun müddət çöldə saxlanılmaması və uyğun şəkildə qorunması tövsiyə olunur.

Göbələk: "Yenidən qızdırıldıqda zəhərli olur" iddiası elmi cəhətdən dəstəklənmir. Risk göbələyin saatlarla otaq temperaturunda gözlədilib daha sonra istehlak edilməsindən qaynaqlanır.

Kartof: Püre, qaynadılmış və ya qızardılmış olmasından asılı olmayaraq, düzgün şəkildə soyudulmadıqda bakteriyalar üçün əlverişli mühit yarana bilər. Həmçinin yenidən qızardılaraq həddindən artıq qəhvəyi rəngə salınması akrilamid miqdarını artıra bilər.

Mütəxəssislərdən təhlükəsiz istehlak üçün 4 təklif
Sağlamlıq qurumları artıq qalan yeməklərin təhlükəsiz şəkildə istehlak edilməsi üçün aşağıdakı qaydalara diqqət yetirilməsini tövsiyə edirlər:

Artıq qalan yeməkləri bişirdikdən sonra ən gec iki saat ərzində soyuducuya qoyun.

Kiçik porsiyalar halında saxlayın və 3-4 gün ərzində istehlak edin.

Yenidən qızdırarkən yeməyin hər nöqtəsinin təxminən 74 dərəcəyə çatmasını təmin edin.

Kartof kimi nişastalı qidaları yenidən bişirərkən həddindən artıq qəhvəyi rəng almasından çəkinin, qızılı sarı rəngdə qalmasına diqqət yetirin.

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)