Barokko işığında küçə estetikası Dan Vitzin məşhur əsərləri

Kulis.az “Palitra” rubrikasında amerikalı hiperrealist rəssam Dan Vitzin 3 məşhur əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Müasir küçə sənətinin və hiperrealistik rəngkarlığın öndərlərindən olan amerikalı rəssam Dan Vitz Çikaqoda anadan olmuş, təhsilini “Rhode Island School of Design” və Nyu-Yorkun “Cooper Union” incəsənət məktəbində tamamlamışdır.
1970-ci illərin sonlarından etibarən Nyu-York küçələrində qeyri-qanuni vizual müdaxilələrlə fəaliyyətə başlayan sənətkar, şəhər mühitini canlı bir qalereyaya çevirən ilk pionerlərdən hesab olunur.
O, klassik holland akademik rəngkarlıq texnikalarını rəqəmsal texnologiyalar və küçə estetikası ilə sintez edərək özünəməxsus “göz aldanması” üslubunu yaratmışdır.
Rəssamın yaradıcılığı kütlə psixologiyası, müasir insanın təcrid olunması, sosial ədalətsizlik və şəhər xaosu kimi aktual mövzuları fotorealistik incəliklə kətana və divarlara köçürməklə seçilir.
Dünya üzrə nüfuzlu muzeylərdə işləri sərgilənən Dan Vitz, həm də Bənksi kimi tanınmış rəssamların sənədli filmlərində yer alaraq müasir urbanist sənətin canlı əfsanəsinə çevrilmişdir.

"Mosh Pit" silsiləsi

Dan Vitzin emalatxana rəngkarlığının zirvəsi sayılan "Mosh Pit" silsiləsi rəssamın pank, rok və hardkor konsertlərindəki izdiham enerjisini müşahidə etməsi nəticəsində ərsəyə gəlib.
Rəssam konsertlərdə şəxsi fotolar çəkərək onları rəqəmsal mühitdə işləyir, daha sonra XVII əsr holland ustadlarının çoxqatlı yağlı boya texnikası ilə kətana köçürür.
Əsərdə təsvir olunan xaotik insan kütləsi bir-birinə çırpılan, tər və ehtiras içində sıxlaşan bədənlərdən ibarətdir.

İlk baxışdan bu mənzərə intibah və ya barokko dövrünün dini və mifoloji döyüş səhnələrini, cəhənnəm əzablarını xatırladır.
Lakin diqqətlə baxdıqda, bu xaosun içində müasir gəncliyin kollektiv emosiyasını, hiddətini, eyni zamanda müasir cəmiyyətdə insanın özünü ifadə etmək və tənhalıqdan qaçmaq axtarışını görmək mümkündür.
Şıx işıq-kölgə keçidləri kütlənin hər bir üzvünü dramatik şəkildə ön plana çıxarır.

"Məhbuslar" silsiləsi

Dan Vitzin Beynəlxalq Əfv Təşkilatı ilə əməkdaşlığı çərçivəsində başladığı "Məhbuslar" layihəsi, küçə sənətinin sosial etiraz gücünü nümayiş etdirən ən təsirli işlərdəndir.
Rəssam məhbusların, siyasi dustaqların və ədalətsizliyə uğrayan şəxslərin hüquqlarına diqqət çəkmək üçün Nyu-York, London, Berlin və Paris kimi şəhərlərin küçələrindəki havalandırma barmaqlıqlarına və qapı pəncərələrinə fotorealistik şəkillər yerləşdirmişdir.

Əsərdə havalandırma şəbəkələrinin və ya dəmirlərin arxasından baxan, xilas olmaq üçün əllərini çölə uzadan insan fiqurları təsvir olunub.

Optik illüziya effekti sayəsində yoldan keçən piyadalar divarın və ya barmaqlığın arxasında həqiqətən canlı bir insanın həbs olunduğunu zənn edirlər.

Vitz bu işlə müasir şəhər insanının gündəlik qayğılar arasında diqqətsiz qaldığı insan haqqı pozuntularını və gizli əzabları küçənin mərkəzinə gətirərək sosial vicdanı oyatmağı hədəfləmişdir.

"Kapyuşonlu"

Rəssamın həm küçə divarlarında, həm də emalatxana kətanlarında tez-tez müraciət etdiyi "Hoody" silsiləsi modern şəhər anonimliyini və yadlaşmanı tərənnüm edir.
XIX əsrin sonlarında Nyu-Yorkun təhlükəli məhəllələrində və küçələrində hərəkət edən gənclərin üslubundan ilhamlanan Vitz, kapüşonla üzünü tamamilə gizlətmiş fiqurları diqqət mərkəzinə çəkmişdir.
Əsərdə təsvir edilən obyektdə insanın üzü, gözləri və ya emosiyası görünmür; yalnız büründüyü idman geyiminin qatları, parça fakturası və kölgələr hakimdir.
Bu örtülü duruş obyekti həm təhdidverici, həm də müdafiəsiz görünməyə məcbur edir.
Vitz bu vizual dillə müasir metropolis həyatında fərdin öz kimliyini itirməsini, kütlə içində görünməz olmaq istəyini və cəmiyyətin tanımadığı gəncliyə qarşı duyduğu ön mühakiməli qorxunu sorğulayır.
Dəqiq xəttlər və dramatik işıqlandırma kətandakı bu sirli fiqura heykəltəraşlıq monumentalılığı bəxş edir.