“Baş verənlər münasibətlərin daha realpolitik müstəviyə keçidiyini göstərir”

“ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanın statusu ilə bağlı yaranmış fikir ayrılığı fonunda Avropanın bir sıra ölkələrinə qarşı rüsum qərarı, Vaşinqtonun xarici siyasətdə "iqtisadi realizm" prinsiplərinə üstünlük verməsinin növbəti mərhələsidir. Politoloji nöqteyi-nəzərdən bu addım, dövlətlərarası münasibətlərdə ənənəvi diplomatik protokolların yerini ticarət rıçaqları vasitəsilə həyata keçirilən "tranzaksiya siyasəti"nin (alver əsaslı siyasət) tutduğunu göstərir. Tramp administrasiyası üçün iqtisadi tariflər sadəcə büdcə gəliri deyil, həm də strateji hədəflərə çatmaq üçün effektiv bir təzyiq və danışıqlar alətidir”.

Bu fikirləri xalqcebhesi.az-a açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov deyib.

Politoloq bildirib ki, fevralın 1-dən qüvvəyə minəcək 10 faizlik tariflər, ABŞ-nin Arktika regionundakı geosiyasi maraqlarını milli təhlükəsizlik prioritetlərinin mərkəzinə qoyduğunun təsdiqidir: “Qrenlandiya həm zəngin yeraltı resursları, həm də strateji coğrafi mövqeyi ilə qlobal güclərin rəqabət meydanına çevrilməkdədir. Vaşinqton bu regionu öz təhlükəsizlik perimetrinin ayrılmaz hissəsi kimi görür və Avropa müttəfiqlərinə qarşı tətbiq edilən rüsumlar əslində bu strateji baxışın iqtisadi qiymətidir. Bu, bir növ "tərəfdaşlıq məsuliyyətinin" iqtisadi müstəvidə yenidən müəyyənləşdirilməsi cəhdidir. Bu proses həm də transatlantik münasibətlərdə güc balansının yenidən qurulmasına xidmət edir. ABŞ administrasiyası hesab edir ki, NATO daxilindəki müttəfiqlər təhlükəsizlik çətirindən yararlandıqları halda, strateji məsələlərdə Vaşinqtonun maraqları ilə daha sıx sinxronlaşmalıdırlar. İyun ayında rüsumların 25 faizə qədər artırılma ehtimalı isə diplomatik danışıqlar üçün müəyyən edilmiş "zaman pəncərəsi"dir. Bu taktika qarşı tərəfi seçim etməyə - ya iqtisadi itkiləri gözə almağa, ya da strateji məsələlərdə güzəştə getməyə sövq edir”.

T.İsmayılovun sözlərinə görə, yekun olaraq, baş verənləri Qərb blokunun parçalanması kimi deyil, münasibətlərin daha praqmatik və "realpolitik" müstəviyə keçidi kimi qiymətləndirmək olar: “Trampın yanaşması göstərir ki, müasir beynəlxalq sistemdə hərbi ittifaqlar iqtisadi mənfəətlər və strateji ərazilərlə birbaşa bağlıdır. Bu gərginlik tərəfləri gələcəkdə daha böyük bir "Böyük Saziş" (Grand Bargain) üçün masaya oturmağa və Arktikanın gələcəyini yeni reallıqlar işığında müzakirə etməyə məcbur edə bilər”.

Röya İsrafilova