Beynəlxalq Çay Günü Azərbaycanda 4 rayonda çay becərilir FOTOLAR

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 21 dekabr 2019-cu ildə qəbul etdiyi qətnamə ilə hər il mayın 21-i Beynəlxalq Çay Günü kimi qeyd edilir.

Çayın vətəni Çin hesab edilir. Çinlilər yarpaqdan hazırlanmış həlimin insan orqanizmi üçün faydalı təsirlərinə diqqət yetirib və bu bitkinin becərilməsinə başlayıblar. Çayla bağlı ilkin məlumatlara təxminən 5000 il bundan əvvəl Çin əlyazmalarında rast gəlinir.

Birdəfəlik (paket) çaylar isə 1908-ci ildə ABŞ-də istehsal edilib.

Çay Azərbaycana ilk dəfə 1912-ci ildə Lənkəran bölgəsinə gətirilib. Elə ilk çay zavodu da Lənkəranda tikilib.

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına əsasən, 25-ci ilin ilk 4 ayında Azərbaycanda 224.29 ton çay ixrac, 5221.09 ton idxal olub.

2024-cü ildə Azərbaycanda çay plantasiyalarının sahəsi 947,8 hektar olub. Ümumi çay plantasiyalarının 853,9 hektarı və ya 90,1%-i bar verən yaşdadır.

Gununsesi.info – nun məlumatına görə, bunu Teleqraf-ın sorğusuna cavab olaraq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri Vüqar Hüseynov deyib.

Onun sözlərinə görə, cəmi çay plantasiyalarının 18.0%-i ənənəvi, 24,6%-i intensiv, 57,4%-i isə superintensiv üsulla salınmış plantasiyalardır.

Hazırda ölkəmizdə 4 rayonda çay becərilir

Vüqar Hüseynovun sözlərinə görə, ölkə üzrə çay plantasiyalarının 57,6%-i Lənkəran, 24,5%-i Astara, 11,5%-i Masallı, 6,3%-i isə Zaqatala rayonunun payına düşür.

Ən çox məhsuldarlıq Astarada olub

“Ötən ilin yekunlarına əsasən, ölkəmizdə 1070 ton yaşıl çay yarpağı istehsal ounub. 2024-cü ilin yekunlarına görə çay istehsalı üzrə ən yüksək orta məhsuldarlıq Astara rayonunda qeydə alınıb (26,8 sentner/hektar).

İxrac göstəricilərinə gəldikdə, 2024-cü ildə Azərbaycandan xarici bazarlara 747 ton çay ixrac olunub. Azərbaycandan çay ixracının 44,0%-i Gürcüstanın, 32,4%-i Ukraynanın, 23,6%-i isə digər ölkələrin payına düşüb”.

Azərbaycana çay idxalı isə əsasən, Rusiya, Çin və Hindistandandır.

Yaşıl çaya tələbat azdır

Qara çaydan fərqli olaraq ölkəmizdə yaşıl çaya tələbat daha azdır. Yalnız sağlam həyat tərzinə üstünlük verən insanlar onu faydalı içki kimi qəbul edirlər. Buna baxmayaraq 2024-cü ildə yaşıl çayın idxal həcmi rekord həddə çatıb. Belə ki, 2024-cü ildə Azərbaycan xarici ölkələrdən 1 681,4 min dollar (1 681 360 dollar) həcmində yaşıl çay idxal edib.

Dövlət Statistika Komitəsinin hesabatına əsasən, 2025-ci ilin ilk 4 ayında ölkədə 3602 ton çay istehsal edilib.

Qaraciyər, böyrək daşı, kəskin mədə xəstəliklərindən, yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkən, qanazlığı olan insanlara çay içmək tövsiyə olunmur.

Gündəlik rasionumuzda çaydan çox istifadə edirik. Bəs çay içməyin orqanizm üçün hansı zərərləri var?

Qida mühəndisi, sağlam qidalanma mütəxəssisi Fərid Səfərov deyir ki, qəbul etdiyimiz hər bir qida kimi çay içmək də norma daxilində olmalıdır.

“Normadan artıq çay (həm qara, həm yaşıl) qəbulu dəmir çatışmazlığı, narahatlıq, stress, yuxu pozulmaları, baş ağrısı, hamiləlikdə problemlər, həzm sistemində problemlər yarada bilir”.

Bəs təbii çayın faydaları nələrdir?

– ürək sağlamlığı üçün faydalıdır.

– bağırsaq sağlamlığını yaxşılaşdırır.

– infarkt riskini azaldır.

– qan şəkərini aşağı salır.

– diqqəti artırır.

Mütəxəssis vurğulayır ki, çayı düzgün şəkildə qəbul etmək də önəmlidir.

Belə ki, çayı acqarnına içmək, çox isti və soyuq içmək, tünd çay içmək, çox dəmlənmiş və dəfələrlə dəmlənmiş, yeməkdən qabaq və yeməkdən dərhal sonra çay içmək sağlamlıq üçün zərərlidir.

Uzunmüddətli və davamlı şəkildə çay içmək asılılıq yaradır, bunun səbəbi tərkibində olan kofeindir

“Bəzən qara çay əvəzinə yaşıl çay içənlər faydalı olduğunu düşünərək daha çox yaşıl çay içirlər, unutmaq olmaz ki, hər ikisi çay bitkisindən alınır və hər ikisini də mütləq normasında qəbul etmək lazımdır. Uzunmüddətli və davamlı şəkildə çay içmək asılılıq yaradır, bunun səbəbi tərkibində olan kofeindir”.

Hazırda satışda saysız-hesabsız çay növləri var. Əksəriyyəti də kəskin qoxuludur.

Mütəxəssis qeyd edir ki, bu onların tərkibindəki ətirləndiricilərə görədir və çay seçərkən qoxusunun az olmasına fikir vermək lazımdır.

Qeyd edək ki, Hindistan, Şri Lanka, Nepal, Vyetnam, İndoneziya, Banqladeş, Keniya, Malavi, Malayziya, Uqanda və Tanzaniya kimi çay istehsal edən ölkələrdə isə 2005-ci ildən etibarən 15 dekabr Beynəlxalq Çay Günü qeyd olunur.

Gununsesi.info