Icma.az
close
up
RU
Bir gecədə yox olan şəhərlər Cavabı tapılmayan BÖYÜK SİRRLƏR

Bir gecədə yox olan şəhərlər Cavabı tapılmayan BÖYÜK SİRRLƏR

Lent az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Tarix boyu saysız-hesabsız şəhərlər qurulub, inkişaf edib və müxtəlif səbəblərdən məhv olub. Müharibələr, zəlzələlər, vulkan püskürmələri, epidemiyalar və iqtisadi böhranlar bir çox yaşayış məntəqəsinin tarix səhnəsindən silinməsinə səbəb olub.

Lent.az-ın əməkdaşının hazırladığı araşdırmada bildirilir ki, ancaq elə şəhərlər də var ki, onların yoxa çıxması bu günə qədər alimlər üçün müəmmalı olaraq qalır. Bəzilərinin sakinləri şəhəri tərk edib və bir daha geri qayıtmayıb, digərləri isə təbiətin qoynunda itib. Arxeoloqlar onilliklərdir bu yaşayış məskənlərini araşdırsa da, bütün suallara hələ də cavab tapa bilməyiblər.

Atlantida – Bəlkə də tarixin ən məşhur itmiş şəhəri

İtmiş şəhərlərdən danışarkən ilk yada düşən Atlantidadır. Qədim yunan filosofu Platonun əsərlərində bəhs edilən bu şəhərin yüksək inkişaf etmiş sivilizasiyaya malik olduğu bildirilir. Rəvayətə görə, Atlantida cəmi bir gecə ərzində güclü zəlzələ və daşqın nəticəsində su altında qalıb.

Min illərdir alimlər Atlantidanın həqiqətən mövcud olub-olmadığını araşdırırlar. Bəziləri onun sadəcə əfsanə olduğunu düşünür. Digərləri isə Aralıq dənizi, Atlantik okeanı və hətta Antarktida yaxınlığında onun izlərini axtarmağa davam edirlər. Bu günə qədər Atlantidanın mövcudluğunu qəti şəkildə sübut edən heç bir arxeoloji dəlil tapılmayıb.

Maçu Pikçu – İtmiş şəhər yenidən kəşf edildi

Perunun dağlarında yerləşən Maçu Pikçu uzun illər insanlardan gizli qalıb. XV əsrdə inşa edilən şəhər XVI əsrdə ispanların bölgəyə gəlməsindən sonra naməlum səbəbdən tərk edilib.

Ən maraqlısı isə budur ki, ispan işğalçıları bu şəhəri heç vaxt tapmayıblar. Maçu Pikçu yalnız 1911-ci ildə amerikalı tədqiqatçı Hiram Binqem tərəfindən yenidən dünya ictimaiyyətinə təqdim olunub.

Şəhərin niyə tərk edilməsi ilə bağlı müxtəlif ehtimallar irəli sürülür. Epidemiya, ərzaq çatışmazlığı, siyasi dəyişikliklər və dini səbəblər ən çox müzakirə olunan versiyalardır.

Petra – Daşların içində gizlənən möhtəşəm şəhər

İordaniyada yerləşən Petra qədim dünyanın ən mühüm ticarət mərkəzlərindən biri olub. Şəhər qayaların içərisinə oyularaq tikilib və uzun illər böyük sərvət toplayıb. Lakin ticarət yollarının dəyişməsi və ardıcıl zəlzələlər nəticəsində Petra tədricən əhəmiyyətini itirib. Vaxt keçdikcə şəhər tamamilə unudulub və yalnız 1812-ci ildə isveçrəli səyyah İohan Lüdviq Burkxardt tərəfindən yenidən aşkar edilib.

Bu gün Petra UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxildir və dünyanın yeddi yeni möcüzəsindən biri hesab olunur.

Pompey – Bir günün içində məhv olan şəhər

Tarixdə ən dəqiq sənədləşdirilmiş faciələrdən biri eramızın 79-cu ilində baş verib. Vezuvi vulkanının güclü püskürməsi nəticəsində Pompey şəhəri bir neçə saat ərzində kül qatının altında qalıb.

Şəhərin minlərlə sakini qaça bilməyib. Maraqlıdır ki, qalın kül təbəqəsi binaları, küçələri və insanların son anlarını demək olar ki, dəyişmədən qoruyub saxlayıb.

Bu səbəbdən Pompey bu gün qədim Roma həyatını öyrənmək üçün ən mühüm arxeoloji məkanlardan biri hesab olunur.

Angkor – Meşələrin udduğu imperiya

Kambocadakı Angkor bir vaxtlar dünyanın ən böyük şəhərlərindən biri idi. Burada yüz minlərlə insan yaşayırdı. XV əsrdən sonra şəhər tədricən boşalmağa başlayıb. Uzun müddət səbəb məlum deyildi. Son araşdırmalar göstərir ki, iqlim dəyişiklikləri, uzunmüddətli quraqlıq, su idarəetmə sisteminin sıradan çıxması və siyasi böhran Angkorun tənəzzülünə səbəb olub. Vaxt keçdikcə sıx tropik meşələr şəhəri tamamilə örtüb. XIX əsrdə fransız tədqiqatçıların bölgəyə gəlməsindən sonra Angkor yenidən dünya tərəfindən tanınıb.

Mohenco-Daro – İndus sivilizasiyasının sirri

Pakistan ərazisində yerləşən Mohenco-Daro dünyanın ən qədim şəhərlərindən biri sayılır. Təxminən 4500 il əvvəl burada kanalizasiya sistemi, küçə planlaması və inkişaf etmiş şəhər infrastrukturu mövcud idi. Lakin şəhər qəfil boşalıb. Bir vaxtlar alimlər bunun nüvə partlayışına bənzər hadisə nəticəsində baş verdiyini iddia etsələr də, sonrakı araşdırmalar bu versiyanı təsdiqləmədi. Hazırda əsas ehtimallar arasında iqlim dəyişiklikləri, çay yatağının dəyişməsi və iqtisadi geriləmə göstərilir.

Akrotiri – Vulkanın dondurduğu həyat

Yunanıstanın Santorini adasında yerləşən Akrotiri şəhəri eramızdan əvvəl XVII əsrdə güclü vulkan püskürməsi nəticəsində qalın kül qatının altında qalıb. Pompeydən fərqli olaraq burada çox az insan qalığı aşkarlanıb. Bu isə alimlərə şəhər sakinlərinin fəlakətdən əvvəl qaçmağa imkan tapdığı ehtimalını irəli sürməyə əsas verir. Akrotiri bu gün qədim Egey sivilizasiyasının öyrənilməsi üçün mühüm arxeoloji mərkəz hesab olunur.

Böyük Zimbabve – Sirri uzun illər gizlədilən şəhər

Afrikanın cənubunda yerləşən Böyük Zimbabve XIII–XV əsrlərdə regionun ən inkişaf etmiş şəhərlərindən biri olub. Uzun müddət Avropa tədqiqatçıları bu şəhərin afrikalılar tərəfindən tikildiyinə inanmaq istəmirdilər. Müasir arxeoloji araşdırmalar isə sübut edib ki, şəhər yerli Afrika sivilizasiyası tərəfindən inşa olunub. Onun tərk edilməsinin səbəbi kimi su ehtiyatlarının azalması, əhalinin artması və ticarət yollarının dəyişməsi göstərilir.

Niyə bu şəhərlərin taleyi insanları maraqlandırır?

İtmiş şəhərlər sadəcə qədim daş divarlar deyil. Onlar insan sivilizasiyasının necə inkişaf etdiyini və necə məhv ola bildiyini göstərən canlı tarix kitablarıdır. Bu şəhərlər sübut edir ki, ən güclü dövlətlər belə təbii fəlakətlər, iqtisadi böhranlar və yanlış idarəetmə qarşısında davam gətirməyə bilər. Məhz buna görə arxeoloqlar hər yeni qazıntıda keçmiş haqqında yeni məlumat əldə etməyə çalışırlar.

Hələ də cavabsız qalan suallar

Müasir peyk texnologiyaları, süni intellekt və yeraltı skan sistemləri sayəsində hər il yeni qədim yaşayış məskənləri aşkar edilir. Amazon meşələrində, Misirdə, Səudiyyə Ərəbistanında və Mərkəzi Amerikada son illərdə yüzlərlə naməlum yaşayış yeri müəyyən edilib. Bununla belə, tarixin ən böyük sirrlərinin hamısı hələ açılmayıb. Atlantidanın mövcudluğu, bəzi qədim şəhərlərin niyə birdən-birə boşaldılması və bəzi sivilizasiyaların necə yox olması alimlər üçün araşdırma mövzusu olaraq qalır. Tarix göstərir ki, heç bir şəhər əbədi deyil. Bir vaxtlar milyonlarla insanın yaşadığı, zəngin ticarət mərkəzləri olan yaşayış məntəqələri bu gün ya xarabalığa çevrilib, ya da torpaq və meşələrin altında gizlənir.

Arxeoloqların hər yeni kəşfi keçmişə dair təsəvvürlərimizi dəyişir. Ola bilsin ki, gələcək illərdə yeni texnologiyalar sayəsində bu gün sirr hesab etdiyimiz şəhərlərin taleyi də tam aydınlaşacaq. Hələlik isə Atlantidadan Mohenco-Daroya, Angkordan Petraya qədər uzanan bu sirli şəhərlər tarixsevərlərin və alimlərin marağını cəlb etməyə davam edir və insan sivilizasiyasının nə qədər möhtəşəm, eyni zamanda nə qədər kövrək olduğunu xatırladır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2026 20:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri