Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Bir zamanlar buna inanardıq... Aleksanr Duma: “Azərbaycan kişisinin sözü sənəddir”

Bir zamanlar buna inanardıq... Aleksanr Duma: “Azərbaycan kişisinin sözü sənəddir”

Turkstan.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Xalidə Əli qızı

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Son zamanlar ətrafımda xoşbəxt insana rast gəlmək çətinləşib. Kimisi ailəsindən gileylənir, kimisi sevgisindən, kimisi dostundan, kimisi işindən. Bir qismi yaşadığı haqsızlıqlardan şikayət edir, bir qismi isə heç nəyi izah edə bilmədən sadəcə narazıdır. Elə bil insanların çoxu həyatın özündən inciyib.

Hər hekayə fərqlidir, hər insanın öz həqiqəti var. Amma bütün bu hekayələrin içində məni düşündürən bir sual getdikcə daha çox qarşıma çıxır: nə baş verdi?

Mənim uşaqlığımda və məndən əvvəlki nəslin böyüdüyü mühitdə insanlara başqa cür həyat öyrədilirdi. Bizə deyirdilər ki, ailədə yalan olmaz. Sevdiyin insanın başını aşağı etmə. Vicdanını pula satma. Əlindən gəlirsə kömək et, bacarmırsansa zərər vermə. Hörmət göstər ki, hörmət görəsən.

Bu dəyərlər təkcə məktəbdə və ya kitabda öyrədilmirdi. Evdə danışılan nağıllarda, nənələrin nəsihətlərində, valideynlərin gündəlik davranışlarında yaşayırdı. Uşaqlar qəhrəmanlarını sərvətinə görə deyil, xarakterinə görə seçirdilər. Dürüst olmaq, mərhəmətli olmaq, sözünün üstündə dayanmaq insanın üstünlüyü hesab olunurdu.

Hətta rəhmətlik nənəm qonşuluqda əlil arabasında yaşayan bir qadını misal çəkərdi. Deyərdi ki, yalan danışmaq da, yalandan and içmək də böyük günahdır. Uşaq vaxtı bizə nəsihət verərkən həmin qadını göstərib: "Filankəs vaxtilə yalandan Qurana and içdi, Allah da onu bu günə qoydu", – deyərdi.

O zamanlar bu sözlərin nə qədər doğru olub-olmadığını düşünmürdüm. Amma bir şeyi yaxşı anlayırdım: bizə dürüst olmağı, verdiyimiz sözün arxasında dayanmağı, haqq yeməməyi öyrədirdilər. Elə bilirdik ki, həyat da bu qaydalarla işləyir.

Bəlkə də buna görə çoxlarımız həyat boyu aldandıq. İnsanlara güvəndik, xəyanətlə qarşılaşdıq, yaxşı niyyətimizin sui-istifadə edildiyini gördük. Amma bütün bunlara baxmayaraq, yenə də vicdanın və ləyaqətin dəyərinə inanmağa davam etdik. Çünki bizə öyrədilmişdi ki, insanın həqiqi qazancı malik olduqları deyil, qoruyub saxlaya bildiyi dəyərlərdir. Uşaqlığımızda bizə öyrədilən dəyərlərin mahiyyəti sadə idi. Mahatma Gandhinin məşhur fikrində olduğu kimi, insan hər günün sonunda özündən soruşmalı idi: "Bu gün kiməsə zərər vermədimmi?" Vicdanın ölçüsü də məhz bu sualda gizlənirdi.

Bu gün isə fərqli mənzərə ilə qarşılaşırıq.

İnsanlar artıq nə sevgiyə, nə vicdana, nə verilən sözə, nə də yaşanan ana əvvəlki dəyəri vermirlər.

Yalandan dürüstlük donu geyinənlərin, mənfəət naminə hər cür rəzilliyi qəbul edənlərin, vəzifə və maraq uğrunda saxtakarlıqdan çəkinməyənlərin, evdə ailəsinə, küçədə sevgilisinə yüz yalan danışanların, sevmədiyi halda rahatlığı və mənafeyi naminə həyat yoldaşından yararlananların sayı artdıqca insan istər-istəməz aldığı tərbiyəni, inandığı dəyərləri sorğulamağa başlayır.

Aldatdığını bilə-bilə övladının canına, anasının namusuna, atasının qeyrətinə və şərəfinə and içib yarı yolda qoyanlar, başqalarının ahını alanlar, bir başqasının xoşbəxtliyi üzərində öz ehtiyaclarını və emosiyalarını təmin edənlər çoxaldıqca düşünürsən: bəlkə də bu dünyada ən çətin şey vicdanlı, dürüst və səmimi qalmaqdır.

Və həmin an özündən soruşursan: görəsən, səhv məndə idi, yoxsa sadəcə dəyərlərin getdikcə ucuzlaşdığı bir zamana düşmüşəm?

İnsanlar sevgidən danışır, amma sədaqətə inanmır. And içirlər, amma sözlərinin məsuliyyətini daşımırlar. Bir-birinə dəyər verdiyini deyirlər, amma münasibətləri rahatlıq, maraq və şəxsi fayda üzərində qururlar. Sosial şəbəkələrdən tutmuş gündəlik söhbətlərə qədər hər yerdə eyni mesaj verilir: hisslərini çox göstərmə, sevgini gizlət, özünü olduğundan böyük göstər, lazım gələndə həqiqəti dəyiş.

Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu davranışlar artıq qüsur kimi deyil, bacarıq kimi təqdim olunur.

Gənclərə öyrədilir ki, səmimiyyət zəiflikdir, mərhəmət sadəlövhlükdür, fədakarlıq isə uğursuz insanların seçimidir. Halbuki illər boyu cəmiyyətləri ayaqda saxlayan məhz bu xüsusiyyətlər olub. Güvən olmadan ailə qurulmur. Vicdan olmadan dövlət qurulmur. Mərhəmət olmadan insan qalmaq mümkün deyil.

Bəzən ətrafda gördüklərimizə baxıb aldığımız tərbiyəyə belə şübhə etməyə başlayırıq. Düşünürük ki, bəlkə bizə səhv öyrədiblər. Bəlkə dürüst olmaq həqiqətən də sərf etmir. Bəlkə vicdanlı olmaq insanı sadəcə daha çox incidir.

Amma mən başqa cür düşünürəm.

Problem vicdanlı insanların çox olması deyil. Problem vicdansızlığın normaya çevrilməsidir. Problem sevginin dəyərdən düşməsi deyil. Problem onun mənasının dəyişdirilməsidir.

Çünki sevgi insanı kiçiltməməlidir. Sevgi səni qorxu içində gözləyən, öz dəyərini unutmuş birinə çevirməməlidir. Həqiqi sevgi insanın içində təhlükəsizlik, hörmət və rahatlıq hissi yaratmalıdır.

Bəlkə də bu gün bizə yeni dəyərlər yaratmaq lazım deyil. Sadəcə köhnə dəyərləri yenidən xatırlamaq lazımdır. Övladlarımıza dürüstlüyün də uğur olduğunu, mərhəmətin də güc olduğunu, sədaqətin də müasir dünyada dəyərini itirmədiyini anlatmaq lazımdır. Yadımdadır, biz hələ 3-5 yaşlarında olanda atam bizə nağıllar danışardı. O nağılların qəhrəmanı çox vaxt özü olardı. Amma bu, adi qəhrəman olmazdı.

O, elmə dəyər verən, haqsızlığa boyun əyməyən, ona qarşı ədalətsizlik edən müəllimlərlə mübarizə aparan, qanunun aliliyinə inanan bir insan olardı. Həkimdirsə, xəstəsinin sağlamlığını hər cür şəxsi maraqdan üstün tutardı. Müəllimdirsə, vicdanını rüşvətə satmazdı. Harada olursa olsun, doğruluğun, ləyaqətin və ədalətin tərəfində dayanardı.

Biz o hekayələrə qulaq asa-asa böyüdük. Zəhmətin insanı ucaltdığına, vicdanın ən böyük sərvət olduğuna, ləyaqətin qiymətinin olmadığına inanaraq böyüdük. Bizə öyrədilən bu idi ki, insanın sözü imzasıdır, şərəfi var-dövlətindən qiymətlidir, sevgi isə istifadə etmək üçün deyil, qorumaq üçündür. Bu gün isə balasının canına, anasının namusuna, özünün qeyrətinə and içənə inandığımız üçün günah bizdədir deyirlər.

Bəlkə də buna görə həyatın içində yalanı, saxtakarlığı, xəyanəti, vicdansızlığı görəndə adamın içində nəsə qırılır. Çünki sən dünyanı sənə öyrədildiyi kimi sanırsan. Sonra anlayırsan ki, hamı eyni nağıllarla böyüməyib.

Çünki zaman dəyişə bilər, qaydalar dəyişə bilər, insanlar dəyişə bilər. Amma insanı insan edən dəyərlər dəyişəndə cəmiyyət özünü itirməyə başlayır.

Və mənim ən çox qorxduğum da budur.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 11 İyun 2026 20:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see303

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see300

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see278

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see275

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see254

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see251

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see242

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see234

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see230

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see227

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see217

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see208

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see204

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see203

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see190

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see187

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see182

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see182

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri