“Böyük xalqlar qisas almır, tarixdən dərs çıxarır” RƏY

Tarixdə bir-birinə qarşı ən ağır müharibələr aparmış xalqların sonradan sülh və əməkdaşlıq münasibətləri qurması göstərir ki, beynəlxalq münasibətlərdə əbədi düşmənçilik anlayışı yoxdur. Dövlətlər və xalqlar zamanın tələblərinə uyğun olaraq qarşıdurmadan dialoqa, müharibədən isə əməkdaşlığa keçə bilirlər. Bu baxımdan, keçmişdən dərs çıxarmaq və gələcəyi davamlı sülh üzərində qurmaq müasir dünyanın qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biridir.

Vəhdət Partiyasının sədr müavini Vasif Əfəndiyev Sherg.az-a bildirib ki, xalqlar arasında heç bir düşmənçilik əbədi deyil: “Bir zamanlar qanlı müharibələr aparan, milyonlarla insanın ölümünə səbəb olan dövlətlər və xalqlar sonradan sülh bağlamaq məcburiyyətində qalmışlar. Tarixdən alınmalı ən böyük dərs də məhz budur. Düşmənçilik miras qalmamalıdır. İngiltərə ilə Fransa arasında əsrlər boyu davam edən qarşıdurmalar, xüsusilə Yüzillik müharibə, Avropa tarixinin ən qanlı səhifələrindən biri idi. Sonrakı əsrlərdə də bu iki dövlət dəfələrlə döyüş meydanlarında üz-üzə gəliblər. Lakin bu gün onlar Avropanın təhlükəsizliyi naminə eyni məqsədlər uğrunda əməkdaşlıq edən yaxın dost və tərəfdaşlardır.

 Almaniya ilə Fransa arasında XIX və XX əsrlərdə baş verən müharibələr milyonlarla insanın həyatına son qoydu. İkinci Dünya müharibəsi isə insanlıq tarixinin ən böyük faciələrindən biridir. Faşıst Almaniyasının həyata keçirdiyi sistemli qətliam nəticəsində təxminən altı milyon yəhudi öldürüldü. Tarixə Holokost kimi düşən bu cinayət insanlıq dramasıdır. Buna baxmayaraq, müharibədən sonrakı dövrdə Almaniya həm yəhudi xalqı, həm də Avropa dövlətləri ilə barışıq siyasətini seçdi, törədilmiş cinayətləri etiraf etdi və bu gün sülhün qorunmasını dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Eyni qayda ilə, Almaniya ilə Rusiya arasında da XX əsrdə görünməmiş dağıntılar yaşanıb. Hər iki tərədən milyonlarla insan həyatını itirdi, şəhərlər viran edilib, ailələr dağılıb. Sonrakı onilliklərdə isə iki ölkə müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq etməyə çalışıb və Avropanın sabitliyində mühüm rol oynayan münasibətlər formalaşıb. Son illərdə bu münasibətlər yenidən gərginləşsə də, tarix göstərir ki, dövlətlər arasında münasibətlər dəyişə bilir və bugünkü qarşıdurmalar da əbədi deyil”. 

V. Əfəndiyev qeyd edib ki, bizim region da uzun illərdir münaqişələrin və qarşıdurmaların ağır təsiri altında yaşayır:

“Azərbaycan ilə Ermənistan arasında XX əsrin əvvəllərindən etibarən formalaşan dərin etimadsızlıq və düşmənçilik Qarabağ münaqişəsi ilə daha da dərinləşdi. Bu münaqişə on minlərlə insanın həyatına son qoydu, yüz minlərlə insanın doğma yurd-yuvasından didərgin düşməsinə səbəb oldu. Lakin bütün bu ağrılı tarixə baxmayaraq, bölgədə davamlı sülhün bərqərar olması hər iki xalqın gələcəyi və rifahı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Rusiya münasibətləri də tarixən həm əməkdaşlıq, həm də gərginlik dövrləri yaşamışdır. Buna baxmayaraq, coğrafiya dəyişmir. Qonşu dövlətlər arasında sabit və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlər regionun təhlükəsizliyi və iqtisadi inkişafı üçün vacib amildir. Qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi gələcək nəsillərin maraqlarına xidmət edir.  

Azərbaycan türkləri ilə İran cəmiyyətinin, xüsusilə farslarla münasibətlərində də tarixdən gələn qarşılıqlı inamsızlıq mövcuddur. Bu münasibətlər müxtəlif siyasi və tarixi hadisələrin təsiri ilə formalaşıb. Lakin xalqları bir-birindən ayıran nifrət deyil, onları yaxınlaşdıran ortaq maraqlar olmalıdır. Gələcəkdə İranda baş verə biləcək siyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycan ilə İran arasında qarşılıqlı hörmətə, mehriban qonşuluğa və əməkdaşlığa əsaslanan yeni münasibətlər qurulacağına ümid etmək üçün əsaslar vardır. Tarix bizə öyrədir ki, əbədi düşmən yoxdur, əbədi olan yalnız xalqların rifahı və sülhə olan ehtiyacıdır. Keçmişi unutmaq olmaz, lakin gələcəyi də yalnız keçmişin acıları üzərində qurmaq düzgün seçim deyil. Böyük xalqlar tarixdən qisas almağı deyil, tarixdən dərs almağı bacaran xalqlardır. XXI əsrdə regionumuzun da inkişaf yolu qarşıdurmadan deyil, qarşılıqlı hörmət, əməkdaşlıq və davamlı sülhdən keçir”.