Icma.az
close
up
RU
Bu günün bir vaxtlar sözsöhbət adlandırdığımız reallıqları

Bu günün bir vaxtlar sözsöhbət adlandırdığımız reallıqları

Icma.az, Oxu.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

İllər əvvəl "dünyada iqlim dəyişir", "fəsillər yoxa çıxır", "dünya uçuruma doğru gedir" deyə ifadələri eşidib, bunların bir uydurma, şayiə və ya sadəcə iddia olduğunu düşünürdük.

Amma o illərdən çox illər keçib. Artıq həmin fikirlərin gözlərimizin önündə reallığa çevrilməsinin şahidiyik. İnsanlar özlərinin ən dəyərli xəzinələri olan dünyanı öz əlləri ilə uçuruma sürükləyirlər.

İllər əvvəl eşidib şayiə adlandırdığımız fikirlər artıq bu günün reallıqlarıdır. Bəli, iqlim dəyişir və bu təhlükəli tendensiya getdikcə daha geniş vüsət alır.

Məsələn, İqlim Dəyişmələri üzrə Hökumətlərarası Ekspertlər Qrupunun son hesabatlarına nəzər saldıqda görürük ki, son 100 ildə Yer kürəsində orta temperatur 0.8 dərəcə artıb. Buna səbəb isə antrogen amillər - istilik effekti yaradan qazlardır (karbon, metan, azot oksidi, azot bir oksid və xlor-flüor birləşmələridir). Son 100 ildə aparılan kosmik müşahidələrə əsasən qeydə alınıb ki, tufanların, çovğun və fırtınaların istər tezliyi, istərsə də intensivliyi əhəmiyyətli dərəcə artıb. İqlim dəyişikliyi planetimizin ən önəmli elementlərindən biri olan okeanlara da təsirsiz ötüşməyib. İllər öncə okean səthi min metr dərinliyə qədər qızırdısa, bu gün artıq iki min metrə qədər dərinlikdə sözügedən hal müşahidə olunur.

İqlim dəyişiklikləri ölkəmizdən də yan keçməyib. Son 100 ildə dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da orta illik temperaturda artım qeydə alınıb. Üstəlik bu rəqəm dünya statistikasındakı kimi 0.8 C deyil, 0.4-1.3 C arasında dəyişir. Ölkəmizin fərqli bölgələrində bu statistika da fərqli xarakter daşıyır. Son müşahidələrə nəzər salsaq, görərik ki, ölkəmizdə xüsusən kiçik dağ çaylarında sel və daşqınların həm kəmiyyəti, həm də gücü artıb.

Ətraf mühitin çirklənməsi, su mənbələrindən səmərəli istifadə edilməməsi, istixana qazlarının təsirləri bu gün bəşəriyyətin qarşısında dayanan problemlər arasında bəlkə də, ən aktualı və prioritet təşkil edənidir. Çünki bəzi məsələlərin həlli müəyyən müddətə təxirə salına bilər, ancaq dünya gözləmir, bizə sonsuz zənginliklər bəxş edən həyat mənbəyimiz təhlükə altındadır.

Bir zamanlar sadəcə söz-söhbət, dedi-qodu hesab etdiyimiz fikirlər bu gün ən ağır həqiqət kimi qarşımızda dayanıb və həllini gözləyir.

Atmosferin çirklənməsi, Ozon təbəqəsinin zədələnməsi, okeanların flora və faunasına vurulmuş ziyan, meşə sahələrinin getdikcə artması, quraqlıq və s. bu qəbildən onlarla problemi saymaq olar. Halbuki bu sadalananlardan sadəcə biri belə bəşəriyyətin gələcəyini sual altında qoymağa kifayət edir. Problemin böyüklüyünü təsəvvür etmək üçün düşünün ki, biz bu problemlərdən sadəcə biri ilə deyil, bir neçəsi, onlarla problemlə üz-üzəyik.

İqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə dünya səfərbər olmalıdır. Bu səfərbərliyin bir parçası kimi son olaraq ölkəmizdə keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasının önəmi vurğulanmalıdır. Sözügedən tədbir zamanı Bakı bir neçə günlük İqlim dəyişikliyi ilə mübarizənin mərkəzinə çevrildi. Paytaxtımıza planetin gələcəyi üçün naharat olan və ən əsası həll yolu axtaran insanlar axın etdilər. Olduqca mühüm addımların atıldığı, çoxşaxəli müzakirələrin getdiyi COP29 dünyada iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsində yeni bir mərhələ təşkil etdi.

Ancaq iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sadəcə dünyanın bir hissəsinin səfərbərliyi ilə uğura çata biləcəyimiz bir proses deyil. Çünki burada xüsusən böyük dövlətlərin maraq göstərməsi mühüm önəm kəsb edir. Təəssüf ki, bir sıra ölkələr öz maraqları naminə iqlimin bizim qarşımıza çıxardığı fəsadları görməzdən gəlir və iqlim dəyişiklikləri artıq geridönüşü olmayan bir mərhələyə çatmadan bəşəriyyətin gələcəyini, insanların hüquqlarını düşünməkdən imtina edirlər.

Halbuki bizdən öncəki nəsillərin bizlərə əmanəti olan dünyanın gələcəyini qorumaq və onu gələcək nəsillərə ötürmək bizim vəzifəmizdir. Bu gün bizim istifadə etdiyimiz bütün zənginliklərdən gələcəkdə də istifadə edilməsi gələcək nəsillərin hüququdur.

Çünki təmiz bir dünyada sağlam yaşaya bilmək hər kəsin haqqıdır. Üstəlik iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı fəsadlar gələcəkdə insan hüquqlarının tapdalanması hallarına da zəmin yarada bilər. Çünki bu dəyişikliklər insanların əllərindəki mövcud resursların əhəmiyyətli dərəcədə itirilməsinə səbəb ola bilər.

Resurslarını itirmiş bir bəşəriyyət isə artıq əlində olan az sayda resursun bölgüsündə növbəti bir mübarizəyə düçar ola bilər. İndiki halda belə dünyada milyonlarla insanın maraqlarının nəzərə alınmadığı, hüquqlarının böyük güclər tərəfindən tapdalandığı, bəzi insanların ən adi ehtiyaclarını qarşılamaq üçün günün böyük hissəsini çalışmalı olduğu bir halda, bəzi insanların dünyanın zənginliklərindən acgözlüklə istifadə etməsi hər kəsə bəllidir. Elə isə dünya öz resurslarını itirdikdə, iqlim dəyişiklikləri bəşəriyyətin həyatını daha da çətinləşdirdikdə, insanlar hansı miqyasda bir mübarizə ilə qarşı-qarşıya qalacaqlarını anlamalıdırlar. Bu gün görməzdən gəldiyimiz çox şey gələcək nəsillərin, bəlkə də elə yenə bizim qarşımıza daha ağır şəkildə mütləq çıxacaq.

Dünyanın həyat mənbəyi, zənginlikləri ilə insan övladının məskəni olaraq qalması üçün istisnasız hər kəs məsuliyyəti üzərinə götürməli, dünyanın gələcəyi üçün çiyinlərinə düşən mühüm vəzifəni mütləq şəkildə icra etməlidir. Bu dünya hər birimizin evidir və evimizdə hüquqlarımızın maksimum qorunması və təmini bizim rifah səviyyəmizlə birbaşa əlaqəlidir. Bu gün sahib olduğumuz zənginlikləri sabaha saxlamaq və gələcəyimizi qorumaq üçün elə bu gün dünyamızı qorumaq üçün daha çox iş görməli, iqlim dəyişikliyinin dağıdıcı təsirlərindən dünyamızı qorumalıyıq.

Bunu etmək hər birimizin borcudur. Ən azından bu gün təhlükənin fərqində olmayanların, bizdən eşitdiklərini söz-söhbət kimi dərk edən gənclərin sabah öz gözləri ilə təhlükəli reallıqların şahidi olmamaları üçün... Bir vaxtlar bizim olduğumuz kimi...

Orxan Tağıyev

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2024 15:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri