Bütün KOB meyarlarının yenilənməsinin zamanıdır

Bir neçə dəfə, 2022 və 2023-cü illərdə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ verən illik dövriyyə məbləğinin artırılması zərurətini təklif etmişdim (bunlardan biri şəkildə əks olunub).
Bir neçə gün əvvəl hörmətli maliyyə naziri Sahil Babayevin Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında nəhayət bu limitin artırılması ilə bağlı müzakirələrin aparıldığını deməsi sevindirici haldır.
Amma burada başqa bir mühüm məqam da var.
KOB meyarları Nazirlər Kabinetinin 556 nömrəli qərarı ilə 2018-ci ildə təsdiq edilmişdi. Bu meyarlara əsasən, 200 min manata qədər dövriyyəsi olan sahibkar mikrosahibkar sayılır və bu, onun vergi və hesabatlıq öhdəliklərini müəyyənləşdirir.
Artıq o vaxtdan 7 il keçib. Əgər 2018-ci ildən bu günə qədər baş verən illik inflyasiya göstəricilərini müvafiq metodoloji yanaşma ilə indeksləşdirərək hesablasaq, görərik ki, qiymətlər səviyyəsində təqribən 42.7%-lik ümumi artım baş verib. Bu isə deməyə əsas verir ki, 2018-ci ildə sahibkar üçün 200 min manat olan dövriyyə limiti bu gün real olaraq 285,400 manata bərabərdir.
200,000×(1+0.427)=200,000×1.427=285,400
Bu o deməkdir ki, 2018-ci ildə sahibkar 200 min manatlıq dövriyyə ilə məsələn, 100 qutu ərik cemi və ya şirəsi istehsal edirdisə, bu gün də eyni 100 qutu istehsal etməklə onun dövriyyəsi artıq 285,400 manat olur. Yəni sahibkarın istehsal həcmi artmayıb, amma inflyasiya səbəbilə onun meyarı dəyişir və mikrosahibkar kateqoriyasından kiçik sahibkar kateqoriyasına keçir. Bu isə sahibkarın vergi və hesabatlıq öhdəliklərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olur.
Bu vəziyyət yalnız mikrosahibkarlara deyil, eyni zamanda kiçik və orta sahibkarlara da aiddir.
Əgər 2018-ci ildə illik dövriyyəsi 3 milyon manata qədər olan sahibkar kiçik sahibkar hesab olunurdusa, bu gün inflyasiya təsiri ilə istehsal həcmi dəyişməsə də, həmin sahibkarın dövriyyəsi 3 milyonu aşaraq onu orta sahibkar kateqoriyasına keçirir. Eyni vəziyyət orta sahibkarlara da şamil olunur: illik dövriyyəsi 30 milyon manata qədər olan sahibkarın real istehsal gücü dəyişməsə də, inflyasiya təsiri ilə dövriyyəsi artır və bu sahibkarlar artıq iri sahibkar kateqoriyasına daxil olur.
Beləliklə, ötən 7 ildə baş verən iqtisadi dəyişiklikləri nəzərə alaraq, yeni KOB meyarlarının dəyər dəyişiklikləri və hesablamalarını analoji qaydada aparsaq, təklif edirəm ki, mikrosahibkarlar üçün illik dövriyyə limiti 300 min manata, kiçik sahibkarlar üçün 5 milyon manata, orta sahibkarlar üçün 45 milyon manata qədər müəyyən edilsin. İri sahibkar isə 45 milyon manatdan yuxarı dövriyyəyə malik sahibkarlar kimi qəbul olunsun.
Ümid edirəm ki, bir gün gələcək bu təklifimizin də həyata keçirildiyinin şahidi olacağıq. Hər halda, bu, ümumi işin xeyrinə olaraq, KOB sektorunun inkişafına ciddi təkan verər. KOB sektoru isə ölkənin qeyri-neft sektorunun onurğa sütunudur.
Eldəniz Əmirov, iqtisadçı