Çaşqınlıq yaradan qanun: Azərbaycanda təhsil pullu olur?

Sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan şəxslərin Azərbaycanın təhsil müəssisələrindəki əlavə təhsil istisna olmaqla ödənişli təhsilinin haqqı dövlət tərəfindən qarşılanacaq.

Bununla bağlı "Təhsil haqqında" Qanuna dəyişiklik edilir. Artıq qanun layihəsinə parlamentin Elm və təhsil komitəsinin bugünkü iclasında baxılıb.

Qanun layihəsində ən çox müzakirə doğuran məqamlardan biri də əlavə təhsil anlayışının güzəşt mexanizminə daxil edilməməsidir. Məhz bu ifadə ictimaiyyət arasında ciddi anlaşılmazlıqlara səbəb olub.

Bir qisim vətəndaş əlavə təhsil dedikdə magistratura və ya ikinci ali təhsili nəzərdə tutduğunu düşünsə də, hüquqi baxımdan bu termin tamamilə fərqli bir kateqoriyanı ifadə edir.

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlama verən Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının (TİHA) sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənli bildirib ki, "Təhsil haqqında" Qanuna edilən bu son dəyişiklik əslində mövcud ziddiyyətləri aradan qaldırmaq məqsədi daşıyır:

“İlk növbədə, bəzi yanlış başa düşülən məqamı düzəldək ki, magistratura əlavə təhsil deyil. Magistratura ali təhsilin ikinci pilləsidir və sosial müdafiəyə ehtiyacı olan şəxslər üçün bu pillədə də təhsil haqqı dövlət tərəfindən qarşılanmağa davam edəcək. Əlavə təhsil dedikdə bir neçə istiqamət nəzərdə tutulur. Bunların birincisi ixtisasartırma və kadrların yenidən hazırlanmasıdır.

Bu halda, şəxsin artıq diplomu olsa da, o peşə fəaliyyətini tamamilə başqa sahəyə dəyişmək qərarına gələ bilər. Məsələn, mühəndis olan bir şəxs yenidən hazırlaşıb hüquqşünas ola bilər. Digər istiqamət təkrar ali və orta ixtisas təhsilidir. Bu, şəxsin artıq bir ali təhsili olduğu halda ikinci dəfə fərqli bir ixtisas üzrə bakalavr səviyyəsində təhsil alması deməkdir. Bundan əlavə dərəcələrin yüksəldilməsi və yaşlıların təhsilidə bura aiddir”. 

Onun sözlərinə görə, bu istisnanın qoyulmasının səbəbi yalnız xərclərin yüksək olması ilə bağlı deyil:

“Burada əsas məntiq "ilk peşə-ixtisas hazırlığına dəstək" prinsipidir. Dövlət hər bir vətəndaşın, xüsusilə də həssas qrupların əmək bazarına daxil olması üçün onlara bir dəfə pulsuz (dövlət hesabına) ixtisas sahibi olmaq imkanı yaradır. Əgər şəxs artıq dövlət hesabına bir ixtisas sahibidirsə, lakin sonradan ixtisasını dəyişmək və ya ikinci dəfə başqa bir ali təhsil almaq istəyirsə, bu artıq fərdi seçim hesab olunur”.

Ekspert qeyd edib ki, beynəlxalq təcrübədə də bu belədir:

“Dövlət sosial öhdəlik olaraq vətəndaşın baza təhsilini və peşəyə çıxışını maliyyələşdirir. Əlavə təhsil isə daha çox fərdi karyera inkişafı və ya işəgötürənin tələbi ilə bağlı olduğu üçün, onun xərcləri ya şəxsin özü, ya da onu göndərən müəssisə tərəfindən ödənilməlidir.

Beləliklə, parlamentdəki bu düzəliş qanunla Nazirlər Kabinetinin qaydalarını uzlaşdırır, sui-istifadə halların qarşısını alır və dövlət büdcəsinin daha hədəfli, daha səmərəli xərclənməsini təmin edir”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: təhsil Əmrah Həsənli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin