Cənubi Qafqazda “Putin Yolu” layihəsi

“Cənubi Qafqazda siyasi və geosiyasi vəziyyət əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib və regionda dəmir yolu əlaqələrinin yenidən açılması məsələsi yenidən gündəmdədir. Lakin bu, prinsipcə yeni şərtlər altında baş verir”. 

“Cebheinfo.az”-ın məlumatına görə, İrəvan Dövlət Universitetinin Rusiya Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru Aram Səfəryan “Cənubi Qafqazda Nəqliyyat və Logistika Əlaqələrinin İnkişaf Perspektivləri” adlı ekspert konfransında çıxışı zamanı belə deyib. 

Səfəryanın sözlərinə görə, regionda dəmir yolu rabitəsinin bərpası və açılması məsələsi bir neçə ildir müzakirə olunur. Lakin hazırkı vəziyyət əvvəlkindən fərqlidir. 

Çünki Cənubi Qafqazda həm siyasi, həm də geosiyasi şərait bu müddət ərzində əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Onun sözlərinə görə, Abxaziya ərazisindən keçən Tbilisi-Moskva xəttində dəmir yolu nəqliyyatının blokdan açılması ehtimalı ilə bağlı müzakirələr 2016-cı ildə başlayıb. 

Səfəryanın bildirib ki, bu təşəbbüs inkişaf etdirilməyib və faktiki olaraq dayandırılıb. O qeyd edib ki, dəyişən regional vəziyyət nəqliyyat əlaqələrinin bərpasını, Cənubi Qafqaz ölkələrini Rusiya və digər istiqamətlərlə birləşdirə biləcək yeni marşrutların tapılması imkanlarına dair müzakirələri növbəti dəfə canlandırıb. 
Ekspert bildirib ki, bu fonda Kommunikasiyaların İnkişafına dair Milli Araşdırmalar İnstitutunun direktoru, professor Vladislav Qasumyanov təşəbbüs göstərib.

Qasumyanov öz təkliflərini Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin “Beynəlxalq Həyat” jurnalında dərc olunmuş analitik məqalədə açıqlayıb. Safaryanın bildirdiyinə görə, bu təşəbbüs “Putin Yolu” adlanırdı. ESU-nun Rusiya Araşdırmaları Mərkəzinin direktorunun sözlərinə görə, təklif olunan konsepsiya Qara dəniz sahili boyunca Rusiya, Gürcüstan və Ermənistan arasında dəmir yolu və ehtimal ki, avtomobil yollarının bərpasını əhatə edir. Gələcəkdə bu ideyaya əsasən, nəqliyyat marşrutu Naxçıvan, Culfa istiqamətində və daha sonra İran ərazisindən keçərək Tehrana qədər uzadıla bilər. 

Eyni zamanda, ekspertin fikrincə, “Putin Yolu” digər nəqliyyat layihələrindən təcrid olunmuş şəkildə deyil, mövcud və inkişaf etməkdə olan regional nəqliyyat marşrutları ilə birlikdə nəzərdən keçirilməlidir. Xüsusilə, müzakirə təklif olunan marşrutun strateji Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi ilə, eləcə də Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları ilə birləşdirilməsi imkanları ilə bağlıdır. 

Safaryan vurğulayıb ki, Qasumyanovun konsepsiyası “Putin Yolu”nu regionda mövcud və ya təklif olunan digər nəqliyyat təşəbbüsləri ilə rəqabət aparmalı olan bir layihə kimi görmür. Əksinə, onun sözlərinə görə, müzakirə bu təşəbbüsün Cənubi Qafqazın vahid nəqliyyat və logistika sisteminə daxil edilməsi ehtimalı ilə bağlıdır. “Putin Yolu”na digər nəqliyyat təşəbbüsləri ilə rəqabət aparan bir ideya kimi deyil, onu Cənubi Qafqazın ümumi nəqliyyat və logistika sisteminə inteqrasiya etmək imkanı kimi baxmaq lazımdır”, - deyə Səfəryan qeyd edib. 

Onun sözlərinə görə, dəmir yolu xidməti bərpa olunarsa və maneələr aradan qaldırılarsa, Rusiya Dəmir Yolları Cənubi Qafqazın nəqliyyat və logistika sistemində əhəmiyyətli bir yer tutmaq imkanı qazana bilər. Safaryan hesab edir ki, bu halda Rusiya Dəmir Yolları regionda ən əhəmiyyətli “oyunçu” ola bilər. Çünki o, Cənubi Qafqazla bağlı ən böyük dəmir yolu qovşaqları arasında əlaqəni təmin edəcək. Safaryanın sözlərinə görə, bu cür nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi Rusiya Dəmir Yollarının regionda nəqliyyat və logistika ilə məşğul olan bir şirkət kimi beynəlxalq əhəmiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. 

Onun sözlərinə görə, regionun nəqliyyat və logistika sisteminin inkişafı müəyyən bir marşrutun və ya təşəbbüsün seçilməsi ilə deyil, onların qarşılıqlı tamamlama və daha geniş regional şəbəkəyə inteqrasiya imkanı ilə əlaqələndirilə bilər. 

Müşfiq Abdulla
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Cənubi Qafqaz Aram Səfəryan

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin