Çexiyanın Aİ xaricində etibarlı tərəfdaşı Azərbaycan ANALİTİK

Praqa Cənubi Qafqaz və Orta Asiya ölkələri ilə enerji və hərbi əməkdaşlığı fəal şəkildə inkişaf etdirməklə strateji mövqeyini gücləndirir. Baş nazir Andrey Babiş Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistana səfəri ərəfəsində bildirib ki, "Çexiyaya Aİ xaricində etibarlı tərəfdaşlar lazımdır". Aprelin 27-də Qəbələdə Babişlə Prezident İlham Əliyev arasında Çexiyaya neft və qaz tədarükü ilə bağlı əsas danışıqlar aparılıb.

Andrey Babişi səfərdə ticarət və sənaye naziri Karel Havliçek, eləcə də 50-dən çox aparıcı Çexiya sahibkarı da daxil olmaqla böyük bir nümayəndə heyəti müşayiət edib. Onların maraqları əsas sektorları əhatə edir: müdafiə və aviasiya, enerji, nəqliyyat və infrastruktur. Aİ xaricində, xüsusən də enerji sektorunda etibarlı tərəfdaşlar tapmaq Praqa üçün strateji prioritetə ​​çevrilib və Azərbaycan artıq özünü onlardan biri kimi təsdiqləyib və Çexiya Respublikasının neft idxalının 42%-ni təşkil edir. Lakin bu, kifayət deyil.

Əvvəllər Rusiya neftindən asılı olan Çexiya, Ukraynada Soyuq Müharibənin başlamasından sonra diqqətini Rusiya neftindən yayındıraraq, tədarükü sürətləndirilmiş şaxələndirməyə yönəldib. "Rusiya asılılığından" qurtulmaq yanacaq qiymətlərinin artması ilə müşayiət olunub. Yaxın Şərqdə münaqişənin başlamasından bəri ölkənin yanacaq bazarındakı vəziyyət daha da pisləşib, ona görə də enerji Andrey Babişin Prezident İlham Əliyevlə danışıqlarının əsas mövzusu olub.

Azərbaycan lideri Çexiya nümayəndə heyətini Böyük Qafqazın mənzərəli ətəklərində, Qəbələdə qəbul edib. O, Baş nazir Andrey Babişi uzun müddətdir tanıyır. Onlar sonuncu dəfə bu ilin yanvar ayının sonlarında Davos Beynəlxalq İqtisadi Forumu çərçivəsində görüşüblər və İlham Əliyev Çexiya Baş nazirini Azərbaycana rəsmi səfərə dəvət edib.

Azərbaycan Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Elçin Əmirbəyovun sözlərinə görə, Azərbaycan sənaye bazası, texnoloji təcrübəsi və AB və NATO-ya üzvlüyünə görə Çexiyanı vacib tərəfdaş kimi görür. Bundan əlavə, Azərbaycan indi Çexiya üçün Cənubi Qafqaz və Orta Asiya kimi vacib bölgələrə qapı kimi xidmət edə bilər. Əmirbəyov qeyd edib ki, "Biz onilliklər ərzində Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynamışıq və regional əlaqə baxımından da əsas ölkəyə çevrilmişik".

Azərbaycan və Çexiya 2015-ci ildən bəri strateji tərəfdaşlığa malikdirlər. İqtisadi əlaqələr dinamik şəkildə inkişaf edir: ötən il ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 814,73 milyon dollara çatıb. Çexiya Azərbaycanın altıncı ən böyük ixrac tərəfdaşıdır və Aİ ölkələri arasında dördüncü yerdədir. Bu rəqəmlər Azərbaycanın Avropa bazarında möhkəmlənən mövqeyini əyani şəkildə nümayiş etdirir.

Təkbətək görüşdən sonra geniş danışıqlar aparılıb və Azərbaycan-Çexiya biznes forumu keçirilib. Daha sonra Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Andrey Babiş mətbuata açıqlama veriblər. Xüsusilə, Çexiyanın Baş naziri Azərbaycanın Çexiya üçün strateji tərəfdaş olduğunu vurğulayıb. Əməkdaşlığın əsas sahəsi enerjidir. Babişin dediyi kimi, Çexiya bu əməkdaşlığı təbii qazın alınması yolu ilə genişləndirmək niyyətindədir. “Çexiya milli enerji şirkəti ČEPS-in rəhbəri də bu gün bizimlədir və biz Azərbaycanla uzunmüddətli qaz təchizatı müqaviləsi bağlamaqdan çox məmnun olarıq”, - deyə Babiş qeyd edərək, “Azərbaycan hazırda dünyanın diqqət mərkəzindədir” deyə vurğulayıb.

Mütəxəssislərin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan yeni ölkələrə qaz tədarükünü genişləndirmək üçün həm yeni yataqların işlənməsi, həm də mövcud infrastrukturun tutumunun artırılmasına yönəlmiş əhəmiyyətli investisiyalara ehtiyac duyur. Avropaya təbii qaz ixracı üçün əsas marşrut olan Cənub Qaz Dəhlizi hazırda tam doludur. Bu, Avropa İttifaqı ilə Bakı arasında əlavə tutum yaratmaq üçün birgə səylərə ehtiyac olduğunu vurğulayır. İlham Əliyev vurğulayıb ki, Azərbaycanın üzləşdiyi çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan artıq strateji məqsədinə uğurla nail olub, özünü Avropa ölkələri üçün uzunmüddətli və etibarlı enerji tərəfdaşı kimi təsdiqləyib.

Amma, deyildiyi kimi, təkcə qaz kifayət deyil. İlham Əliyev xatırladıb ki, Azərbaycan Çexiyadan hərbi məhsullar alır və hazırda birgə istehsalla bağlı konkret layihələr üzrə danışıqlar aparılır. Dövlət başçısı bu sektorun genişlənəcəyinə əminliyini bildirərək qeyd edib: “Azərbaycan müdafiə potensialını, o cümlədən yerli istehsal hesabına təmin etdiyindən, bu sahədə geniş təcrübəyə malik Çexiya kimi ölkələrlə gələcək əməkdaşlığımız xüsusi əhəmiyyət kəsb edir”.

Xatırladaq ki, bu yaxınlarda Azərbaycan və Çexiya Müdafiə Nazirliklərinin nümayəndələri ilə ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq üzrə danışıqlar aparılıb. Fikir mübadiləsi müdafiə sənayesində əməkdaşlıq, birgə təlimlər, kadr hazırlığı, kibertəhlükəsizlik və regional təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da daxil olmaqla qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri əhatə edib. Görüşdən sonra hərbi əməkdaşlıq planı imzalanıb.

Digər sahələrə gəldikdə isə, Elçin Əmirbəyov sənayedə, eləcə də kənd təsərrüfatı və turizmdə əhəmiyyətli dərəcədə istifadə olunmamış potensialın olduğunu, bu kontekstdə iki ölkə arasında çox məhsuldar və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün perspektivlərin olduğunu bildirib: "Çexiyanın texniki biliklərini Azərbaycanın geoiqtisadi və geosiyasi mövqeyi, infrastrukturu və enerji sektoru baxımından oynaya biləcəyi rolla birləşdirsək, birlikdə daha çox şeyə nail ola bilərik".

Çərşənbə axşamı Andrey Babiş oxşar proqramla Astanaya səfər edəcək. Çexiya Baş nazirinin səfəri 30 apreldə Daşkənddə başa çatacaq.

V.VƏLİLİ