Icma.az
close
up
RU
Ceyms Vebb teleskopu “qara ulduzların” varlığına dair sübutlar tapıb

Ceyms Vebb teleskopu “qara ulduzların” varlığına dair sübutlar tapıb

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Beynəlxalq tədqiqat qrupu Ceyms Vebb teleskopu vasitəsilə ən uzaq obyektlərə dair müşahidə materiallarını təhlil edərək erkən kainatda müşahidə olunan sirli “kiçik qırmızı nöqtələr”in nəzəri olaraq mövcudluğu ehtimal edilən “qara ulduzlar” ola biləcəyi qənaətinə gəlib. Tədqiqatçılar GLIMPSE-17775 obyekti üzərində araşdırma aparıb və onun “qara
ulduz” ola biləcəyinə dair sübutlar aşkarlayıblar.

“Qara ulduzlar” dedikdə sıx və qismən ionlaşmış qaz buludunun içində gizlənmiş, sürətlə maddə udan və böyüyən massiv qara dəlik nəzərdə tutulur. Onların kainatın ilkin dövrlərində mövcud olduğu ehtimal edilsə də, indiyədək varlıqlarını sübut edəcək müşahidə faktı yox idi.

Teleskop müşahidələrə başladığı gündən əldə etdiyi materiallarda görünən “kiçik qırmızı nöqtələr” astronomların diqqətini cəlb edib. Bu obyektlər Böyük Partlayışdan təxminən 600 milyon ildən 2 milyard ilədək dövrdə müşahidə olunur. Onları izah etmək üçün bir neçə fərziyyə irəli sürülüb. Ən güclü namizədlərdən biri bu obyektlərin “qara ulduzlar” olmasıdır.

Sonrakı dövrlərdə onların müşahidə olunmaması isə iki səbəblə izah edilə bilər: Ya bu obyektlər çox qısa, lakin intensiv böyümə mərhələsindən sonra “sönür”, ya da mərkəzdəki massiv qara dəlik zamanla onu əhatə edən sıx qaz və tozu təmizləyir. Bu halda obyektin görünüşü dəyişir və o, aktiv qalaktikaya bənzəməyə başlayır.

GLIMPSE-17775 AbellS1063 qalaktika topasının arxasında yerləşir və biz onu Böyük Partlayışdan cəmi 1,8 milyard il sonrakı vəziyyətdə görürük. Obyektin müşahidəsi qravitasiya linzalanması vasitəsilə mümkün olub. Bu üsul  sayəsində 20 saatlıq müşahidə müddəti təxminən 80 saatlıq müşahidə materialı effekti verib. GLIMPSE-17775-in spektrində “kiçik qırmızı nöqtələr”in spektrlərində müşahidə olunan güclü Balmer qırılması daha zəif görünür. Tədqiqatçılar bunu GLIMPSE-17775-in böyük ana qalaktika ilə əhatə olunması ilə əlaqələndirirlər. Alimlər obyektin spektrinə əsasən onun sıx qaz örtüyü ilə əhatə olunduğunu düşünürlər. Çünki eyni zamanda obyektin spektrində çox sıx dəmir xətləri müşahidə olunsa da, rentgen şüalanması gözləniləndən zəifdir. Halbuki rentgen şüalanması qara dəliklər üçün xarakterik xüsusiyyətlərdən biridir. Bu hal qazın rentgen şüalanmasını udması ilə izah olunur. Qeyd olunan uyğunsuzluqların izahı, bu tip obyektlərin həqiqətən "qara ulduzlar" olmasının birmənalı təsdiqi üçün əlavə müşahidələrə və tədqiqata ehtiyac vardır.

Sözügedən tədqiqat işinin nəticələri nüfuzlu “The Astrophysical Journal”da dərc olunub.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:160
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 12 İyun 2026 18:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see317

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see316

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see310

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see310

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see300

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see296

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see292

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see291

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see264

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see262

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see253

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see253

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see251

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see243

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see241

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see240

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see237

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see202

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri