Icma.az
close
up
RU
Cibdə bomba: şəxsi məlumatlar smartfonda niyə təhlükəlidir? ARAŞDIRMA

Cibdə bomba: şəxsi məlumatlar smartfonda niyə təhlükəlidir? ARAŞDIRMA

Icma.az bildirir, Sia Az portalına istinadən.

Bugünkü dünyada smartfonlarımız həyatımızın mərkəzindədir — mesajlaşmadan tutmuş bank əməliyyatlarına, foto və sənədlər saxlamağa qədər hər şey telefonlarımızda olur. Lakin hər mobil yaddaş təhlükəsiz deyil. Telefonlara düzgün yanaşmadıqda şəxsi və maliyyə məlumatlarımızı riskə atmış oluruq — bu məlumatlar oğurlana, sui-istifadə edilə, şəxsiyyət oğurluğu və maliyyə fırıldaqlarına yol aça bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Telefonunuzda saxlandıqda risk yaradan əsas məlumatlar

Şəxsi sənədlərin şəkilləri

Pasport, şəxsiyyət vəsiqəsi, sürücülük vəsiqəsi, VÖEN, bank kartının şəkli kimi sənədlər çox kritik məlumatlar daşıyır (ad, doğum tarixi, nömrə və s.).
Bu cür şəkillər hakerlər və fırıldaqçılar üçün “xəzinə”dir — onlar bu məlumatlarla kimliyinizlə saxta hesablar aça, bank əməliyyatları həyata keçirə, kreditlər götürə bilərlər.

Belə sənədləri telefonda çəkmək belə təhlükəli hesab edilir.

Maliyyə məlumatları və bank PIN-ləri

Bank hesab nömrələri, kart nömrələri, PIN-lər, mobil bank tətbiqlərində açıq giriş məlumatları — bunlar telefondakı əsas hədəflərdən biridir.
Əgər telefonunuz kimsənin əlinə keçərsə, bu məlumatlar vasitəsilə hesabınıza asanlıqla girilə bilər.

Tövsiyə: PIN- və şifrə kimi həssas məlumatları şifrə meneceri tətbiqlərində saxlayın (bu tətbiqlər əsas təhlükəsizlik standartlarına cavab verir).

Məhrəm və intim fotoşəkillər

Telefon itdikdə və ya zərərli proqram daxil olduqda bu şəkillər qara poçt və şantaj üçün istifadə oluna bilər.

Bu tip şəkillər yalnız telefon yaddaşında deyil — buludda da saxlanarkən təhlükə yarada bilər.

Şifrələr, parollar və hesab məlumatları

Simsiz şəkildə yazılmış şifrələr (yaddaşda not kimi saxlanmış) çox risklidir — kimsə cihazınıza girə bilsə, bu şifrələrlə bütün onlayn hesablarınıza daxil ola bilər.

Şifrələri telefona yazmaq əvəzinə, güclü parol meneceri istifadə etmək daha təhlükəsizdir.


İş və korporativ məlumatlar

Əgər şəxsi telefonunuzda işə aid məxfi sənədlər, layihələr və ya məlumatlar varsa, onların sızması həm sizin, həm də iş yerinizin zərərinə ola bilər.

Ünvan, əlaqə siyahısı və şəxsi qeyd məlumatları

Telefon kontaktlarınızda ev ünvanları və ailə üzvlərinin məlumatları varsa, bu məlumatlar fırıldaqçılar tərəfindən sosial mühəndislik (phishing) hücumları üçün istifadə edilə bilər.

Telefonun özündə və buludda saxlanma — risk necə yaranır?

Telefonun itməsi və oğurlanması: Cihaz fiziki olaraq əldən çıxanda içindəki məlumatlar da təhlükə altındadır — xüsusilə şifrə və biometrik yoxlama zəifdirsə.

Zərərli proqramlar və hacker hücumları: Malware və spyware tətbiqləri telefonunuza gizli yüklənərək foto, sənəd və mesajlarınıza giriş əldə edə bilər.

Cloud backup risks: Telefonunuz avtomatik şəkildə buludda saxladıqda, bulud hesabınız ələ keçərsə, bütün məlumatlar da təhlükədə olar.

Təhlükəsizliyiniz üçün tövsiyələr

-Telefon parolunu güclü və unikal edin (rəqəm + hərf).
-2-faktorlu təsdiqi aktiv edin (SMS və ya autentifikator tətbiqi).
-Mümkünsə şifrələnmiş qovluqlar və ya təhlükəsizlik tətbiqlərindən istifadə edin.
-Sənədləri telefonda deyil — fiziki qovluqda və ya təhlükəsiz buludda saxlayın.
-Şübhəli linklərə klik etməyin və qeyri-rəsmi tətbiqlərdən uzaq durun.

Smartfon həyatımızı asanlaşdırır, amma onun yaddaşında saxladığımız bəzi məlumatlar şəxsi və maliyyə təhlükəsizliyi üçün böyük risk yarada bilər. Sənəd şəkillərindən tutmuş şifrələrə qədər bütün bu məlumatları ehtiyatla idarə etmək və lazım olduqda yığcam, təhlükəsizliklə qorunan üsullardan istifadə etmək vacibdir.

Ayşən Vəli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:97
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 06 Fevral 2026 10:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri