Icma.az
close
up
RU
“Çin və ABŞ arasında elmi texnoloji rəqabətin yeni mərhələsi“ Araşdırma

“Çin və ABŞ arasında elmi texnoloji rəqabətin yeni mərhələsi“ Araşdırma

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumat yayır.

"İki qlobal güc arasında durmadan azalan fərq..."

"Research Fronts 2025" hesabatına görə, son beş ildə aparılmış elmi işlərin sitatlanma tezliyi baxımından ABŞ və Çin dünya elminin əsas mərkəzləri kimi yenidən ilk iki sırada qərarlaşıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "infotel.ua" nəşri yazıb.

ABŞ və Çinin elmi araşdırmalarda paralel yüksəlişi

Araşdırma göstərir ki, ABŞ Yer elmləri, klinik tibb, həyat elmləri, astronomiya və riyaziyyatda lider olsa da, Çin kənd təsərrüfatı, ekologiya, kimya, materialşünaslıq, informatika və sosial elmlərdə birinci yerə çıxıb.

Ümumi mənzərə belədir: fundamental araşdırma fəaliyyəti baxımından ABŞ hələ də birinci sıradadır, lakin Çinlə fərq sürətlə azalır. Pekin klinik tibb və astrofizika kimi zəif olduğu sahələrdə artıq 4-5-ci yerlərə yüksəlib və əvvəlki illərlə müqayisədə böyük irəliləyiş göstərir.

Texnologiyalar yarışında Çin 44 sahənin 37-də öndədir

Avstraliyanın Strateji Siyasət İnstitutu tərəfindən dərc olunan yeni hesabat isə texnoloji rəqabətin daha kəskin mənzərəsini ortaya qoyur. Məlumata görə, müdafiə, kosmos, robototexnika, süni intellekt, enerji, qabaqcıl materiallar və kvant texnologiyaları daxil olmaqla 44 kritik texnoloji sahənin 37-də Çin ABŞ-ı qabaqlayır.

Xüsusilə hərbi və kosmik texnologiyalar Pekini irəli çıxarır: hipersəs raket mühərrikləri üzrə aparılan elmi işlərin 48 faizdən çoxu Çində hazırlanır, dünyanın bu sahədə fəaliyyət göstərən ən aparıcı 10 institutundan 7-si məhz Çində yerləşir. Bu dinamika Pekinin onilliklərdir davam edən "texnoloji suverenlik" strategiyasının nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal elmi balansın dəyişməsi və gələcək risklər

Hesabatlar göstərir ki, Çin tədqiqat və inkişaf sahəsinə misilsiz investisiyalar yatırır, daha çox alimini ABŞ-dan geri qaytarır və elmi məhsuldarlıqda əvvəlkindən qat-qat böyük sıçrayış edir. 2021-ci ildə Çinin illik patent müraciətlərinin sayı ABŞ-dakından iki dəfə çox olub. Eyni zamanda, dünya alimləri Çin tədqiqatlarının keyfiyyətini daha yüksək dəyərləndirməyə başlayır: 1 faiz ən çox sitat alan elmi işlərdə Çin ilk dəfə ABŞ-ı geridə qoyub.

Bununla belə, hesabatlar bir mühüm məqamı da vurğulayır: tədqiqat uğurunu real istehsalatda təkrarlamaq Çinin ən zəif həlqələrindən biridir. Məsələn, reaktiv mühərriklərin istehsalında Çin hələ də xarici istehsalçılardan asılıdır, eyni hal qabaqcıl çiplər sektorunda da müşahidə olunur - çip dizaynı və yüksək performanslı hesablama üzrə üstünlük hələ də ABŞ-dadır.

Bütün bunlar Vaşinqtonu hərəkətə gətirib: Əvvəlki Baydem administrasiyası yarımkeçirici sənayesini gücləndirmək üçün 53 milyard dollarlıq CHIPS proqramını işə salıb, çünki Çin bir sıra texnologiyalarda artıq kifayət qədər böyük üstünlüyə malikdir.

İki böyük güc arasında elmi və texnoloji yarış yeni mərhələyə keçib. ABŞ fundamental elmdə liderliyini qoruyur, amma Çin çoxsaylı sahələrdə sürətlə yaxınlaşır və bəzi kritik texnologiyalarda artıq dominant mövqedədir. Bu rəqabət yeni qlobal elmi arxitekturanı formalaşdırır və gələcək qırılma nöqtələrinin əsas istiqamətlərini indidən göstərir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:238
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 08 Dekabr 2025 21:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri