Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Çinin İrana hərbi kəşfiyyat dəstəyi: regional balans necə dəyişir?

Çinin İrana hərbi kəşfiyyat dəstəyi: regional balans necə dəyişir?

Icma.az, Bakivaxti saytına istinadən bildirir.

Son günlər yayılan məlumatlara görə, Çin İranla təhlükəsizlik, kəşfiyyat və hərbi texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığı kəskin şəkildə genişləndirib.

Bildirilir ki, Pekin İsrailin İran ərazisinə 2025-ci ildə endirdiyi zərbələrdən sonra Tehranın təhlükəsizlik sistemlərinin nə dərəcədə sızmaya məruz qaldığını təhlil etməyə başlayıb və bu prosesdə birbaşa texniki və analitik dəstək göstərir. Eyni zamanda Çin İran üçün peyk müşahidəsi, erkən xəbərdarlıq, naviqasiya və raket texnologiyaları istiqamətində real imkanlar açır.

Bu məlumatlar göstərir ki, Çin-İran münasibətləri artıq sırf iqtisadi və diplomatik müstəvidən çıxaraq strateji təhlükəsizlik tərəfdaşlığı mərhələsinə keçib. ABŞ və İsrailin İran ətrafında artan hərbi fəallığı fonunda Pekin faktiki olaraq Tehranın arxa cəbhəsinin möhkəmləndirilməsində rol almağa başlayır. Burada əsas məqsəd yalnız İranı qorumaq deyil, eyni zamanda ABŞ-nin Yaxın Şərqdəki hərbi üstünlüyünü texnoloji səviyyədə balanslaşdırmaqdır.

Ən diqqətçəkən istiqamətlərdən biri kosmik və kəşfiyyat sahəsidir. Məlumatlara görə, Çin İranla peyk məlumatlarının paylaşılması və real vaxt rejimində müşahidə imkanları üzərində işləyir. Bu isə İranın ABŞ və İsrailin mümkün hərbi hazırlıqlarını daha erkən mərhələdə müəyyən etməsinə şərait yaradır. ABŞ-nin İrana mümkün zərbələri bir neçə dəfə təxirə salması da məhz bu fonla əlaqələndirilir. Strateji sürpriz faktorunun zəifləməsi Vaşinqton üçün ciddi problem yaradır.

Digər mühüm xətt kibertəhlükəsizlik və daxili sızmaların qarşısının alınmasıdır. Çin İranın dövlət sistemlərinə İsrail kəşfiyyatının hansı yollarla daxil olduğunu araşdırmaqda Tehrana yardım edir və Qərb mənşəli proqram təminatlarının mərhələli şəkildə Çin istehsalı, qapalı sistemlərlə əvəzlənməsini təşviq edir. Bu, İran üçün yalnız xarici kəşfiyyata qarşı müdafiə deyil, həm də daxili nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi deməkdir.

Naviqasiya sahəsində isə İranın Qərbin GPS sistemlərindən imtina edərək Çin tərəfindən yaradılmış BeiDou sisteminə keçməyi planlaşdırması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. BeiDou təkcə mülki naviqasiya deyil, raketlərin dəqiqliyi, pilotsuz uçuş aparatlarının idarə edilməsi və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin koordinasiyası baxımından da həlledici rol oynayır. Bu addım İranın texnoloji asılılığını azaldır və ABŞ-nin təsir rıçaqlarını zəiflədir.

Ən riskli və diqqətçəkən məqam isə Çinin İranın hərbi potensialının bərpasında birbaşa iştirakıdır. Məlumatlarda bildirilir ki, Pekin ballistik raketlər üçün bərk yanacaq komponentləri, dəqiq yönləndirmə sistemləri, mikroprosessorlar və radar texnologiyaları ilə İranı təmin edir. Hətta İsrailin F-35 kimi “stealth” təyyarələrini aşkar edə bilən qabaqcıl radar sistemlərinin İrana verildiyi iddia olunur. Bu isə regionda hava üstünlüyü anlayışını yenidən sual altına qoyur.

Nəticə etibarilə, Çin-İran yaxınlaşması təkcə iki ölkə arasındakı əməkdaşlıq deyil, Yaxın Şərqdə və daha geniş geosiyasi müstəvidə güc balansına yönəlmiş strateji addımdır. Pekin ABŞ ilə birbaşa toqquşmadan yayınaraq onun müttəfiqlərinin qarşısında yeni texnoloji və təhlükəsizlik divarı formalaşdırır. İran isə bu prosesdə təkcə qorunan tərəf yox, həm də böyük güclər arasında yeni rəqabət xəttinin mərkəzində duran əsas aktora çevrilir.

Ruslan Zəngəzur

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 30 Yanvar 2026 14:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see322

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see319

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see300

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see295

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see277

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see271

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see271

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see265

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see253

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see250

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see234

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see228

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see222

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see222

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see212

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see203

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see200

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see200

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri