Icma.az
close
up
RU
Cizgi filmləri uşaqların dilini necə inkişaf etdirir? Psixoloq izah edir

Cizgi filmləri uşaqların dilini necə inkişaf etdirir? Psixoloq izah edir

Icma.az, Redaktor.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

"Müasir dövrdə cizgi filmləri uşaqların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Xüsusilə erkən uşaqlıq dövründə vizual materialların təsiri yüksək olduğundan, valideynlər cizgi filmlərinin uşaqların dil açmasına necə təsir etdiyi ilə maraqlanırlar. Mövzu həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri ilə elmi araşdırmalarda da geniş yer alır".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında psixoloq Pərvanə Musayeva cizgi filmlərinin uşaqların dil açma və dil inkişaf etdirmə prosessinə təsirindən danışarkən bildirdi.

Onun sözlərinə görə, cizgi filmlərinin uşaqların dil inkişafına müsbət təsirləri müxtəlif formalardadır:

"Birincisi, cizgi filmləri uşaqlarda söz ehtiyatını artıra bilər. Bu filmlərdə tez-tez gündəlik dialoqlar, yeni sözlər və ifadələr səslənir. Xüsusilə 3 yaşdan yuxarı uşaqlar eşitdikləri yeni sözləri təqlid edərək öz nitq repertuarına daxil edə bilirlər. İkinci olaraq, cizgi filmləri fonoloji bacarıqları, yəni səsləri düzgün eşidib ayırd etmə bacarığını dəstəkləyə bilər. Təmiz və aydın tələffüslə çəkilmiş keyfiyyətli cizgi filmləri uşaqlarda səslərin düzgün eşidilməsi və fərqləndirilməsini gücləndirə bilər. Cizgi filmləri həm də dil strukturunun modellənməsinə kömək edir. Əgər uşaq keyfiyyətli, dialoqa əsaslanan və yavaş tempdə olan cizgi filmlərinə baxırsa, bu, düzgün cümlə quruluşunu modelləşdirə bilər. Bəzi cizgi filmləri xarici dilləri də sadə cümlələrlə təqdim edərək uşağın təqlid etmə motivasiyasını artırır və xarici dil öyrənməyə dəstək verir".

Psixoloq cizgi filmlərinin müsbət təsirlərindən danışarkən mənfi təsirlərin də mövcudluğunu qeyd etdi. Dediyinə görə, cizgi filmləri passiv öyrənməyə səbəb ola bilər:

"Uşaq yalnız “dinləyən” tərəf olur, yəni dil inkişafı üçün qarşılıqlı ünsiyyətin əhəmiyyəti gözardı edilir. Dil yalnız qarşılıqlı ünsiyyətdə inkişaf edir, buna görə də yalnız cizgi filmləri izləmək, dil bacarıqlarının inkişafı üçün kifayət deyil. Həmçinin, ekrana uzun müddət baxmaq 0-3 yaş dövründə nitq gecikməsinə, gecikmiş sosial bacarıqlara və diqqət dağınıqlığına səbəb ola bilər. Araşdırmalar göstərir ki, 2 yaşdan aşağı uşaqlarda ekran istifadəsi beynin dil mərkəzlərinə mənfi təsir edir. Cizgi filmlərində sürətli kadr keçidləri də uşağın diqqət sistemini poza bilər. Bir çox cizgi filmi (məsələn, "Teletubbies" və bəzi "YouTube" animasiyaları) çox sürətli kadr dəyişiklikləri ilə uşağın diqqətini yorur. Bu, təqlid və dildə davamlılıq bacarığını zəiflədir. Bundan əlavə, bəzi cizgi filmlərində personajların danışıq tərzi şişirdilmiş və real həyatdan uzaq olur. Uşaq bu danışıq tərzini təqlid edərək qeyri-düzgün tələffüz və intonasiya problemləri ilə qarşılaşa bilər. Son olaraq, cizgi filmləri uşaqlarda sosial ünsiyyətin azalmasına səbəb ola bilər. Uşaq ekran qarşısında çox vaxt keçirəndə göz təması azalır, jest və mimikadan istifadə zəifləyir və dialoq bacarığı inkişaf etmir. Bütün bunlar dilin əsas baza bacarıqlarını formalaşdırır və uşağın sosial bacarıqlarına mənfi təsir göstərir".

Pərvanə Musayeva qeyd etdi ki, cizgi filmlərinin dil inkişafına faydalı olması üçün müəyyən şərtlər mövcuddur:

"İlk növbədə yaşa uyğun məzmun seçilməsi vacibdir. 0-2 yaş dövründə ekrana baxmaq tövsiyə olunmur. 2-4 yaş arası uşaqlar üçün gündə maksimum 30 dəqiqə, yavaş tempdə, dialoqlu cizgi filmləri tövsiyə edilir. 4 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün isə məzmunun elmi və sosial dəyərinə görə seçilən cizgi filmləri gündə 1 saata qədər izlənə bilər. Həmçinin, valideynlə birlikdə baxmaq uşağın dil inkişafına müsbət təsir edir. Uşağın cizgi filmini izlədikdən sonra valideynlər tərəfindən verilən suallar - “bax, o nə etdi?”, “bu, nə deməkdir?”, “səncə sonra nə olacaq?” - uşağın nitqini aktivləşdirir. Baxışdan sonra isə oyunla möhkəmləndirmək, cizgi filmində gördüyü hərəkətləri və ya sözü oyunda təkrarlamaq uşağın dil inkişafını sürətləndirə bilər".

Müsahibimiz tövsiyə olunmayan cizgi filmlərindən də danışdı:

"Sürətli keçidlər, qışqırıq, yüksək stimul və ölçüsüz rənglərə malik olan cizgi filmlər tövsiyyə edilmir. Bir çox yutub kanalları buna daxildir və bu cür məzmun uşağın diqqətini dağıda və dil inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Ümumilikdə, cizgi filmləri uşaqların dil inkişafına müsbət təsir göstərə bilər, lakin onların istifadəsi diqqətlə idarə olunmalıdır. Dil açılması üçün əsas amil insanla qarşılıqlı ünsiyyətdir və cizgi filmləri bu ünsiyyəti tam əvəz etmir. Uşaqların dil inkişafı üçün ən yaxşı nəticə vaxt məhdudiyyəti, doğru məzmun və valideynlə birgə izah edilmiş baxışla əldə edilə bilər".

Xədicə BAXIŞLI

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 25 Noyabr 2025 22:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri